Infrastruct

Hier wordt een stedelijk tramnet in Eindhoven voorgesteld. De vijfde stad van Nederland heeft dat nooit eerder gehad: toen de andere vier begonnen met de aanleg, eind 19e eeuw, was Eindhoven nog een dorp. (Enkele streektramlijnen reden naar de omliggende dorpen). Inmiddels heeft de stad 210 000 inwoners, de agglomeratie 440 000. Er zijn echter geen plannen voor een tramnet: de gemeente heeft dat bewust afgewezen. De negatieve gevolgen van een eeuw als company town zijn zichtbaar in de ruimtelijke ordening, en het vervoersbeleid. Eindhoven is gebouwd voor de auto, en de gemeente wil dat nog versterken, door alle ontwikkeling langs de A2 te concentreren. Als vijgeblad is er een voorstel voor een HOV-netwerk (Hoogwaardig Openbaar Vervoer). Twee lijnen zijn al in bedrijf, al is de geplande vrije baan nog niet af. De voertuigen heten ‘Phileas’ (heeft zogenaamd niets met Philips te maken). De vormgeving ten spijt, is het een gewone gelede stadsbus. De aanleg van een volledig HOV-net wordt steeds verschoven, een einddatum is er niet: zie de HOV Strategie.

Het voorstel hier wijkt dan af van de gemeentelijke strategie: een groot stedelijk tramnet, met elkaar kruisende lijnen in de binnenstad. Vergelijk de eerdere voorstellen voor een tramnet in Dordrecht, in Den Bosch en in Leiden, elk met één stamlijn. De Eindhovense tramlijnen kunnen gebruik maken van de brede straten, die met name na de Tweede Wereldoorlog zijn aangelegd. (Alleen in de binnenstad, en aan de westzijde daarvan, is de ruimte krap). Voor een deel volgen ze de geplande HOV-trajecten, en daarom zijn de individuele lijnen niet in groot detail beschreven.

De lijnen zouden aansluiten op de eerder voorgestelde regionale lijn Den Bosch – Eindhoven, met een station bij de Churchilllaan in Woensel. Het sluit ook aan op de voorgestelde regionale lijn Eindhoven – Hasselt, met een station in Gestel, en mogelijk ook aan de binnenring (Limburglaan). Het zou ook aansluiten op de voorgestelde regionale metro Veldhoven – Nuenen, dat mogelijk sporen zou delen met de Hasselt-lijn.

De lijnen zijn in drie groepen te splitsen:

1. oost-west langs de noordkant van Station Eindhoven,
2. noord-zuid langs het station, en
3. oost-west door de binnenstad.

.

De eerste groep omvat ook de twee bestaande HOV-lijnen (die nog niet af zijn), naar de luchthaven en Veldhoven. De tramlijn zou langs Fellenoord lopen: in tegenstelling tot de bussen, zou de tram wel gebruik maken van de Elisabeth-tunnel. Het tracé langs het Philips-Stadion en door Strijp blijft hetzelfde. Ook het HOV-tracé naar de luchthaven kan in een tramlijn worden omgezet. In Veldhoven zou de tramlijn doorlopen over de Heerbaan, en eindigen in Oerle of Berkt.

Er komt ook een tweede route naar de luchthaven, over de Beemdstraat, de Meerenakkerweg, en de nieuwe tunnel onder de A2. Om dit tracé te bereiken vanaf het station, zijn wel stedenbouwkundige ingrepen nodig. Die zouden uitgevoerd worden in samenhang met de bouw van de regionale metro naar Veldhoven en vooral de voorgestelde hogesnelheidslijn naar Antwerpen.

Bij de tramlijn gaat het vooral om een verbinding Beemdstraat – Karel Martelweg, en een doorbraak Eliasweg – Elisabethtunnel (in blauw aangegeven). De benodigde sloop valt wel mee: bovendien zou het deels samenvallen met sloop voor de HSL-tunnel. Minder ingrijpend is een doorbraak richting de Sophia van Wurtemberglaan (oranje lijn), maar de lijn zou het Lodewijk Napoleonplein doorsnijden. De lijn loopt dan verder langs de zuidrand van het Gemeentelijke Sportpark, naar de Beemdstraat.

….

Ten oosten van het station lopen de Fellenoord-lijnen in elk geval door, tot de Technische Universiteit, en mogelijk tot in Tongelre.

De noord-zuid lijnen zouden via een aangepaste Vestdijk-tunnel lopen, aan de stationskant. De tram-tracés komen voor een deel overeen met die van de HOV Noord-Zuidas. Twee lijnen gaan naar het noorden via de Montgomerylaan. Bij winkelcentrum Woensel, de grootste buiten de Randstad, splitsen de lijnen. Eén gaat via de Huizingalaan naar Bedrijventerrein Ekkersrijt, de andere naar Eckartdal. Een derde lijn zou kort na het station aftakken, via de Pastoor Petersstraat, naar de Boschdijk, de oude weg naar Den Bosch. Via deze lange rechte weg komt het in Best, waar het via de Willem de Zwijgerweg het station bereikt.

….

Ten zuiden van Station Eindhoven, lopen de noord-zuid lijnen eerst over de Vestdijk. Eén gaat dan over de Geldropseweg naar Geldrop, met een lange rechte stuk van 5 km. De anderen gaan eerst over een stuk van de Stratumsedijk, en splitsen weer. Eén gaat naar Aalst, de andere via de Leendertweg naar het Floraplein, een grote rotonde aan de rand van de stad. (Dit is een van de brede wegen, die Eindhoven zo geschikt maken voor een tramnet).

….

Een van de oost-west lijnen via de binnenstad begint bij Veldhoven-Dorp, en loopt via de Kempenbaan en de Karel de Grotelaan naar de binnenstad. De straten zijn breed genoeg, al krijgt het autoverkeer hier minder ruimte.

Een tweede lijn begint op de High Tech Campus (in de HOV-plannen wordt deze bereikt vanaf de Aalsterweg, via de Coolenlaan). Het loopt dan via de Bayeuxlaan – het oude tracé van de spoorlijn naar Hasselt.

Het tracé werd bebouwd na de sluiting, mogelijk juist om heropening te belemmeren. Via een kort stuk van het tracé (Scheidingsstraat), kan de tram de Hoogstraat bereiken. De twee lijnen komen samen bij de Grote Berg (hoek Kleine Berg, een hoekpand moet mogelijk wijken).

Het tracé door de binnenstad – over Grote Berg, Kerkstraat en Ten Hagestraat – is problematisch. Er is op sommige plaatsen net genoeg ruimte voor twee tramsporen, en de tuinmuur van de Catharinakerk moet verschoven worden. De trams zullen stapvoets moeten rijden. Het tracé zou slingeren: het kruist de drukke voetgangersstraten, en loopt langs de uitgang van Winkelcentrum Heuvelgalerie. De brandweer zal zeker bedenkingen hebben. Het gaat echter om een stuk van 400 m, en een alternatief is er niet, behalve volledige ondertunneling.

Na een overstap-halte in de Ten Hagestraat (kruising Vestdijk) zijn de straten weer breder. De lijnen bereiken de Kanaaldijk via de Kanaalstraat, en kruisen het Eindhovens Kanaal naar de Tongelresestraat. Eén lijn gaat door naar oud-Tongelre (‘t Hofke). Dit veronderstelt ondertunneling van de spoorlijnen, dat sowieso nodig zou zijn in het kader van de hogesnelheidslijn Eindhoven – Venlo en de HSL Eindhoven- Sittard.

De tweede lijn buigt af, kort na de brug over het Eindhovens Kanaal, via de Konijnenburglaan naar de Ruysdaelbaan. Het eindigt aan de rand van de stad bij Urkhoven.

Er zijn zeker meer tram-tracés denkbaar in Eindhoven: de HOV-voorstellen omvatten bijvoorbeeld ook een oost-west lijn via Woensel. Hier worden slechts de voor de hand liggende radiale lijnen geschetst. In elk geval blijkt dat een stedelijk tramnet wel bij Eindhoven past, zelfs in combinatie met nieuwe spoorlijnen in de stad. Het alternatief voor de trams is dan niet veredelde busbanen, maar eerder een lichte metro, dat veel meer vrijheid geeft in de tracés.