Infrastruct

Revised with new map: High-speed line Budapest – Novi Sad – Beograd.

Bijgewerkt, met nieuwe kaarten: Hogesnelheidslijn Utrecht – Eindhoven.

In het eerdere voorstel voor een Flevo-HSL naar Zwolle en Groningen werd de route naar de Noordoostpolder kort beschreven. Het gaat feitelijk om de lang geplande Zuiderzeelijn, maar dan op een ander tracé, en ontworpen voor 350 km/h. Hier wordt deze lijn, via de Ketelmeer naar Emmeloord, in meer detail beschreven.

De lijn zou vanaf Almere de hoogspanningsleiding volgen, naast de A6. Ten zuiden van Lelystad splitst de HSL in een lijn naar Zwolle, en de Zuiderzeelijn zelf.

Eerst gaat de Zuiderzeelijn verder, naast de A6. Bij Lelystad draait de A6 naar het noorden. Hier, bij afrit 10, moet de Zuiderzeelijn rechtdoor gaan, richting Ketelmeer. Het blijkt mogelijk om dat inderdaad in een kaarsrechte lijn te doen, in zowel Oostelijk Flevoland als de Noordoostpolder.

Het is echt een zeldzaamheid dat zo’n tracé beschikbaar is, en daarom het voorstel om de nadelen voor lief te nemen. Bundeling met bestaande infrastructuur in Oostelijk Flevoland is niet mogelijk, de lijn kruist alle wegen onder een hoek, en enkele boerderijen moeten wijken. Het passeren van Swifterbant is echter geen probleem: er ligt al bos, tussen het tracé en de woningen.

In de oorspronkelijke planning zou de Zuiderzeelijn, na Station Lelystad, de A6 bereiken bij de Flevocentrale, en vervolgens naast deze snelweg lopen. Het zou dus het Ketelmeer kruisen, op een brug naast de bestaande Ketelbrug. Bij het hier voorgestelde tracé, is het Ketelmeer 2 km breed bij de kruising. Een afgezonken tunnel lijkt de beste optie, het meer is slechts enkele meters diep.

In de Noordoostpolder kan de lijn wel de Nagelerweg (Nagele – Emmeloord) volgen, aan de westkant. Het blijft buiten Nagele zelf, een dorp ontworpen in de jaren ‘50 door o.a. Gerrit Rietveld. De lijn zou wel een deel van het bedrijfsterrein doorsnijden.

De lijn kan vervolgens onder een flauwe hoek naar de A6 draaien, die Emmeloord passeert aan de oostkant (in noord-zuid richting). Al sinds de bouw van de snelweg ligt er een strook land ernaast, in afwachting van de Zuiderzeelijn. En al bij de bouw van Emmeloord, werd rekening gehouden met een station aan de Marknesserweg, circa 900 m van de eerste winkelstraat. Alle woonwijken liggen echter verderaf, meer naar het westen.

Zoals eerder aangegeven (zie Flevo-HSL), zou de afstand Hollandse Brug – Emmeloord 63 km bedragen. Het is 20 km van Amsterdam Centraal naar de brug. De bouw van een spoorlijn door het IJmeer zou de totale route van 83 km, met enkele km kunnen verkorten.

Het hier voorgestelde tracé kruist de Hanzelijn 2-3 km van Swifterbant. Met een verbindingsboog kunnen treinen vanuit Lelystad alsnog over de Zuiderzeelijn rijden, zoals oorspronkelijk de bedoeling was.

Vanuit Emmeloord gaat de Zuiderzeelijn verder richting Heerenveen. Volgens de oude plannen langs de A6, en dus ook met een omweg via Lemmer. Een tracé via Kuinre is niet alleen korter, maar kan ook aansluiten op de voorgestelde HSL bypass van Heerenveen, waardoor de route naar Groningen nog korter wordt.

Dit voorstel is bedoeld om het planologisch falen rond de Hanzelijn recht te zetten. De Hanzelijn is technisch wel een hogesnelheidslijn (HSL) , want het is gebouwd voor 200 km/h (het middendeel, tenminste). Als snelle verbinding naar Zwolle faalt het echter: de verwachte reistijd Amsterdam – Zwolle is 55 minuten. Dat is weliswaar sneller dan de huidige 73 minuten, maar die lijn maakt een omweg via Amersfoort, waar je ook nog moet overstappen. De omweg was onvermijdelijk toen de lijn gebouwd werd: tussen Amsterdam en Groningen lag nog de Zuiderzee.

De Zuiderzee in 1891, uit Stielers Handatlas, public-domain, via Wikimedia Commons

Het was altijd de bedoeling, om met een spoorlijn door de Flevopolders, de afstand naar het noorden te verkorten. Dat is niet gelukt met de Flevolijn en de Hanzelijn, omdat hun tracé zelf een grote omweg inhoudt. Daarom het voorstel voor een ‘2e Flevolijn’ of ‘Flevo-HSL’, zonder stations. De nieuwste hogesnelheidslijnen zijn ontworpen van 350 km/h, en dat zou voor deze lijn de norm moeten worden. In Zwolle sluit de lijn aan, op de eerder voorgestelde HSL Zwolle – Twente. De snelste verbinding van de Randstad naar Groningen zal altijd de Zuiderzeelijn zijn, omdat deze een rechte lijn nadert. De hier voorgestelde HSL zou aansluiten op het geplande tracé van de Zuiderzeelijn, bijvoorbeeld bij Emmeloord.

Klik om te vergroten…

Treinen op de nieuwe lijn zouden niet in Almere stoppen, en daarom is er ook geen reden om het bestaande tracé daar te gebruiken. Het nieuwe is deels afhankelijk van de gebruikte route vanuit Amsterdam, dat hier niet besproken wordt. De kortst mogelijke lijn via het IJmeer zou Almere vanuit het noordwesten benaderen. Het kan vervolgens Almere-Stad aan de noordkant passeren, globaal langs de lijn Lawsonpad – Michelinpad – Hoge Ring (N702). Bij het Kotterbos sluit het aan, op de bestaande lijn, of een A6-tracé.

Hier wordt verder aangenomen, dat de Amsterdamse lijn Almere bereikt in de zuid-westhoek: naast de bestaande Hollandse Brug, of misschien via Almere-Poort. In dit geval zou de lijn ten zuiden van Almere-Stad lopen.

Het lijkt miraculeus, dat je dwars door een stad met 190 000 inwoners, een kaarsrecht onbebouwd tracé kan vinden, voor een nieuwe hogesnelheidslijn. Het mirakel doet zich in Almere voor: de hoogspanningsleiding door Flevoland is ouder dan de stad, en een strook eronder is onbebouwd. De nieuwe HSL zou op dit tracé Almere passeren, vanaf Almere-Poort. In de woonwijken zou de lijn in ondiepe tunnel lopen, met een brug of viaduct over het Weerwater. De hoogspanningsleiding zelf moet omgeleid worden om de bouw mogelijk te maken. Op de beelden is het tracé herkenbaar door de hoogspanningsmasten in het water…

….

Na de Tussenring, loopt de hoogspanningsleiding naast de Lage Vaart. Hier is voldoende ruimte voor een spoorlijn, in de strook tussen Lage Vaart en de snelweg A6. Deze strook loopt door, tot de aan westkant van Lelystad.

Ongeveer bij km 73 op de A6, zou de lijn zich splitsen. Een deel gaat door naast de A6: dit wordt het hoofdtracé van de Zuiderzeelijn. Na afrit 10, draait de A6 in een flauwe bocht naar het noorden. De Zuiderzeelijn gaat min of meer rechtdoor, door het open landschap van Oostelijk Flevoland, richting Ketelmeer. Het passeert Swifterbant aan de westkant, en kruist dan het Ketelmeer. Dat kan per brug (naast de bestaande): in dat geval gaat de Zuiderlijn verder naast de A6, zijn gepland tracé. De lijn kan ook het Ketelmeer kruisen verder naar het oosten, op viaduct of in tunnel. Het gaat dan langs Nagele, om het geplande tracé bij Emmeloord te bereiken.

De Zwolle-tak – de ‘Flevo-IJssel HSL’ – zou bij km 73 de snelweg A6 kruisen, en naar het oosten draaien. Het kruist het Larservaartbos, en gaat verder door Oostelijk Flevoland. Het gebied is open, en 100% agrarisch, maar de lijn kan nergens bestaande wegen en tochten volgen. Het tracé is dus ‘onhandig’ omdat het steeds percelen moet doorsnijden, maar dat is ook het geval met bijvoorbeeld de HSL-Zuid in de Hoeksche Waard.

De lijn kruist vervolgens het Drontermeer, in tunnel, ongeveer naast de hoogspanningsleiding. Het gaat verder dwars door de polders onder Kampen: ook hier kan het geen bestaande infrastructuur volgen. Het kruist de A50 en de A28, ten noorden van Knooppunt Hattemerbroek. Het kruist vervolgens de IJssel – eerder in tunnel dan per brug, want de lijn zou een geheel nieuw spoortracé in Zwolle gebruiken. Deze loopt evenwijdig aan de Oude Veerweg, en in elk geval in tunnel onder de Nieuwe Veerallee. Het zou op de oude lijn aansluiten, slechts 500 m van de perrons van Station Zwolle. Het station zal volledig verbouwd moeten worden, als HSL-knooppunt.

Het is ook mogelijk dat de lijn iets draait bij het Drontermeer, en de IJssel kruist bij Wilsum, om aan te sluiten op de spoorlijn Kampen- Zwolle. Deze enkelsporige lijn was lange tijd voorzien als tracé van de Hanzelijn, en het tracé op zich is geschikt voor hoge snelheden. In de bebouwde kom van Zwolle staat weining bebouwing naast de lijn, en verbreding is goed mogelijk. Alleen de kruising met de Nieuwe Veerallee, en meteen daarna een ongelijkvloerse aansluiting op de lijn uit Amersfoort, zijn problematisch. (Direct daarna volgen de perrons van Station Zwolle).

Lelystad wordt op de Flevo-HSL aangesloten, met een verbinding van 3 km (ook vlakbij km 73 op de A6). Vanuit Lelystad moet de Zuiderzeelijn ook bereikbaar zijn – via het al lang geplande tracé langs de A6 naar de Ketelbrug, of via een boog vanaf de Hanzelijn tussen Lelystad en Dronten.

Een eventuele lijn over het IJmeer is, zoals gezegd, hier buiten beschouwing gelaten. Daarom wordt gemeten vanaf de Hollandse Brug. Langs de bestaande lijn ligt deze brug 20 km van Amsterdam Centraal. De NS heeft bijvoorbeeld plannen voor een beperkte afsnijding van Weesp, met enkele km spoorlijn langs de A1. Dat zou de reistijd Hollandse Brug – Amsterdam Zuid, met 4 minuten verkorten. Een lijn door het IJmeer is een veel groter project, maar ook dit zal de lijn Amsterdam – Flevoland met hooguit 4-5 km verkorten. Hier wordt simpelweg aangenomen, dat de lijn op één of andere manier flink verbeterd wordt.

….

Met een theoretisch rechte lijn door Oostelijk Flevoland, zou de HSL naar Zwolle 71 km lang worden. In de praktijk, met lokale aanpassingen, zal het misschien 74-75 km lang worden, van Hollandse Brug naar Station Zwolle (en iets langer via Wilsum). Met een nieuwe HSL, ontworpen voor 350 km/h in de polder, moet 30 minuten Amsterdam – Zwolle haalbaar zijn. Dat zou een gemiddelde snelheid impliceren van rond de 190 km/h, zonder meer gangbaar op hogesnelheidslijnen. (Vergelijk de ICE Montabaur – Frankfurt Flughafen, gemiddeld 211 km/h, over 80 km).

Voor de kortste variant van de Zuiderzeelijn (langs de westkant van Swifterbant en Nagele) komt de afstand Hollandse Brug – Emmeloord op 63 km. Ook Amsterdam – Noordoostpolder in 30 minuten is dan haalbaar – maar de snelste treinen over een Zuiderzeelijn zouden waarschijnlijk niet in Emmeloord stoppen. Een minder snelle dienst Almere – Lelystad – Emmeloord ligt meer voor de hand, met een eindpunt in bijvoorbeeld Heerenveen. Het tracé via het Ketelmeer wordt in meer detail beschreven, in Zuiderzeelijn in de Noordoostpolder.