Metrolijn Rotterdam – Zoetermeer (ZoRo)

Hier werden eerder nieuwe metrolijnen in Rotterdam voorgesteld, met afwijkend systeem en voertuigen – niet te koppelen aan de bestaande lijnen. Een metrolijn naar Zoetermeer zou wel van een bestaande lijn aftakken: Lijn E naar den Haag – de voormalige Hofpleinlijn. Over een Zoetermeer-tak werd al jaren gesproken, maar uiteindelijk werd het een busbaan. Hier wordt gekeken of een metrolijn alsnog zinvol is.

Klik om te vergroten…

 
Het metro-tracé staat min of meer vast, sinds de aanleg van de verlengde RandstadRail lijn 4, door de Vinex-wijk Oosterheem. Het wordt nog 2 km doorgetrokken, tot aan de spoorlijn Den Haag – Gouda: de verlenging is in ruwbouw klaar. Op op de kruising is een overstap-station gepland, het zogenaamde Station BleiZo. Al je de lijn verder doortrekt, dan kom je vanzelf op het tracé van de huidige busbaan, dat zelf de HSL volgt.

Oosterheem-tak op viaduct…

 
Blijkbaar was het ooit de bedoeling, om zodoende RandstadRail lijn 4 te koppelen aan de Rotterdamse metro. Dat zou een lange lijn opleveren, met een tracé die door Zuid-Holland slingert – van Rotterdam-Zuid, via Zoetermeer en Den Haag, naar de rand van het Westland. Dat tracé bevat delen van een naoorlogse metrolijn, een light-rail lijn, een omgebouwde spoorlijn, en een opgewaardeerde stadstram. Dat lijkt onwerkbaar.

Het wordt uitgegaan van een tegenovergesteld principe: het ontkoppelen van de vervoersstromen in de regio. In Den Haag zou een lichte metro de grote vervoersstromen overnemen. De resterende radiale tramlijnen fungeren als stadstram, niet als ‘regiotram’. Een viersporige lijn tussen Den Haag en Gouda wordt de hoofdverbinding met Zoetermeer, eventueel met een korte aftakking naar het centrum. De Zoetermeerlijn binnen Zoetermeer wordt daarvan losgekoppeld. RandstadRail zou in zijn geheel verdwijnen.

Verlenging naar Station BleiZo

Een verlenging van de Oosterheem-tak naar de spoorlijn Den Haag – Gouda is verenigbaar met het loskoppelen van de Zoetermeerlijn. Het heeft ook in de huidige toestand enige voordelen, maar niet zoveel als de betrokken gemeenten denken. (Het komt aan de grens van Zoetermeer en Lansingerland).

‘Bleizo’ aan de rand van Zoetermeer…

 
Het probleem is de perifere ligging van het station. Het gebied lag tot enkele jaren geleden voorbij de oostrand van Zoetermeer. Daarom is de HSL hier doorheen aangelegd – niet om Zoetermeer te bedienen, maar juist om de stad te vermijden. De gemeenten en vastgoed-belangen willen hier een grootschalige ontwikkeling op gang brengen, en het project Bleizo is daar een onderdeel van. Het station is in dat kader bedacht. Het is genoemd naar Bleiswijk en Zoetermeer, maar ligt ook te ver van Bleiswijk om het goed te bedienen. Vanwege de recessie staan de enorme bedrijventerreinen grotendeels leeg, en wat er wel staat (autoreparatie, distributiecentrum Aldi) is niet echt hoogwaardig.

Naast Station Bleizo: links de spoorlijn naar Gouda, op de achtergrond de HSL op viaduct, hoogspanningsleidingen, en een Tennet-schakelstation…

 
Op de voorgestelde viersporige lijn naar Gouda is er zeker ruimte, voor een nieuw station in het oosten van Zoetermeer. De verlengde Oosterheem-tak ligt er al, en daarom krijgt een kruisstation op deze plek wel een functie. Dat is vooral het aansluiten van de Vinex-wijk Oosterheem op de spoorlijn: de wijk ligt zelf perifeer ten opzichte van Zoetermeer, en de reistijd naar Den Haag is lang.

Verlenging van Zoetermeer naar Rotterdam

Er is vanaf ‘Station Bleizo’ een duidelijk tracé richting Rotterdam, maar dat betekent niet noodzakelijk een goed tracé. Het tracé volgt de Landscheidingsdijk van Delfland en Schieland, dat zelf de ‘achterkant’ vormt van de polders aan beide kanten. Zoetermeer is tot aan de dijk gebouwd: het is ook de gemeentegrens. Ook de HSL volgt de oude dijk, omdat dit gebeid relatief leeg was. Het tracé, in elk geval tot aan Berkel, is niet geschikt voor een metro. De nieuwe ZoRo busbaan loopt naast de oude dijk, tussen de kassen.

ZoRo busbaan: van links naar rechts; achterkant kassen, Landscheidingsdijk, busbaan, waterberging, achterkant kassen…

 
Station Bleizo ligt ook te ver naar het oosten, om dit tracé goed op Zoetermeer aan te sluiten. Het is tekenend dat de nieuwe buslijn niet via de plek van ‘Station Bleizo’ loopt, maar langs Station Zoetermeer naar het stadscentrum. (Voor een metrolijn dat afbuigt richting stadscentrum, is er geen geschikt tracé).

Verlengde Rotterdamse metro?

Na het passeren van de kassen, sluit de busbaan aan, op het tracé van de HSL langs Berkel, Bergschenhoek en Rodenrijs. Hier is er wel bebouwing, en het ligt maximaal 5 km van de bestaande Lijn E van de Rotterdamse metro. Een aftakking van de bestaande lijn (voormalige Hofpleinlijn) is wel denkbaar.

Het tracé is echter niet probleemloos. De HSL volgt ook hier de Landscheidingsdijk, op 200-400 m afstand. Het loopt tussen de dorpen – goed voor een HSL, maar niet voor een metro. De busbaan loopt vanaf de noordrand van Berkel pal naast de HSL, gedeeltelijk ook verdiept. Aan de oostkant is Bergschenhoek uitgebreid met Vinex-wijken, gebouwd tot aan de de HSL. Aan de westkant is juist een park in aanleg.

Busbaan langs Bergschenhoek: van links naar rechts Vinex-wijk, HSL in verdiepte bak, busbaan met halte, park, en daarachter Berkel…

 
De dorpskernen, en de meeste woningen, liggen juist niet aan de busbaan. Om ze te bereiken verlaat bus 173 de busbaan, en rijdt door Bergschenhoek: in Berkel en Rodenrijs is er een aanvullende buslijn 174, en een wijkbus 172. Dat kan een dubbele overstap betekenen, want de busbaan eindigt bij metrostation Rodenrijs.

Een aftakking van de metro zou overstap vermijden, en biedt een kortere reistijd naar het centrum van Rotterdam. De langere loopafstanden zijn dan minder problematisch. De verlengde metro zou het tracé van de busbaan overnemen, op enkele plekken aangepast. De verlenging krijgt vier stations: bij de Berkelseweg moet het tracé worden verlaagd. Het eindstation komt bij het Offenbachplantsoen, waar de metro alsnog aansluit op de busbaan.

Klik om te vergroten…

 
De aansluiting moet passen in de ruimte tussen de N209 en metrostation Rodenrijs. Een ongelijkvloerse kruising lijkt wel te kunnen: de aftakkende sporen moeten dalen, en het spoor richting Pijnacker klimt eroverheen. De nieuwe lijn draait vervolgens, om aan te sluiten op het HSL-tracé bij de Wildersekade. Deze ‘Berkel-tak’ wordt circa 4500 m lang.

Een ‘ZoRo metro’, waarover al jaren werd gesproken, ziet er niet in. De voornaamste reden is dat geen geschikt tracé werd vrijgehouden, bij de verstedelijking van het gebied. De regio werd ingericht voor de autorijdende forens, en dat is moeilijk om achteraf te corrigeren.

Busringlijn Naarden – Bussum

Naarden en Bussum (samen 50 000 inwoners) worden bediend door kronkelende streekbus-lijnen, die twee stations aandoen. Na de bouw van het voorgestelde regionaal tramnet in het Gooi, en vooral na de aanleg van een nieuwe spoorlijn Almere – Naarden – Bussum, zou het busnet een andere structuur krijgen.

Daarbij is een ringlijn denkbaar, ook al is de bebouwde kom niet groot. Na de aanleg van een regionaal tramnet, zouden drie radiale buslijnen over blijven: de 110 naar Weesp via Muiderberg; de 105 naar Hilversumse Meent en Kortenhoef; en de 109, maar dan naar Blaricum in plaats van Laren. De overige buslijnen worden door de tram vervangen. De ringlijn is niet zozeer bedoeld voor overstap met de radiale lijnen, als aanvullende verbinding met de stations. Met vier stations op een ondertunnelde spoorlijn, krijgen Naarden en Bussum feitelijk een regionale metro – richting Amsterdam, Almere, en Hilversum / Utrecht.

Nieuwe spoorlijn door Naarden en Bussum, met tramnet in blauw: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC3.0 licentie…

 
De nieuwe buslijn zou beginnen bij station Bussum-Zuid, aan de westzijde. Via de Struikheiweg rijdt de bus naar het zwembad / sportcentrum, en daar over het parkeerterrein. Het bereikt de Bredelaan via een kort stuk busbaan – de enige nieuwe infrastructuur. De route volgt de westelijk ‘ringweg’ – Groot Hertoginnelaan en Van Der Lindenlaan. (Dit is geen echte ringweg, maar een iets bredere straat door de villawijk Het Spieghel). Enkele haltes worden gedeeld met lijn 105.

De bestaande overweg in de Van Der Lindenlaan verdwijnt na de ondertunneling. Op het nieuwe tracé, iets verderop, is er een nieuw station ‘Naarden-Vesting’. Daar is ook overstap op de noord-zuid tramlijn.

Route ringlijn…

 
De lijn rijdt verder door Naarden-Vesting, deels over de route van lijn 110, en vervolgens naar de Amersfoortsestraatweg. Bij de Brediusweg is er overstap op de tram naar Huizen.

Via afrit 7 van de A1 rijdt de bus naar de Huizerweg, en dan over de route van lijn 109 naar de Ceintuurbaan. Daar is er overstap op de tramlijn Bussum – Laren – Eemnes. De bus rijdt verder via de Zwaluwlaan en Koekoeklaan, door de wijk Oostereng, en dan verder naast de tramlijn op de Ceintuurbaan. Zodoende bereikt het weer Station Bussum-Zuid.

Aan de oostzijde van Bussum zijn er wel alternatieven voor deze route, bijvoorbeeld langs ‘t Spant in plaats van door Oostereng. Het principe van een ringlijn blijft hetzelfde: het verbindt de oostelijke en westelijke wijken met elkaar, en met de verbrede spoorlijn. De lijn, zoals hier beschreven, wordt 12 km lang, en krijgt 21 tussenhaltes. Een dergelijke ringlijn heeft alleen nut bij hoge frequenties, en dat is alleen in de spits te rechtvaardigen, en wellicht ook op zaterdag overdag.

Bus Amersfoort: ringlijn

Een ringbuslijn kan de radiale lijnen van het voorgestelde Amersfoortse tramnet verbinden. Hier wordt een route voorgesteld, op circa 1500-2500 m van het Hof (marktplein), het middelpunt van de oude stad. Vergelijk de voorgestelde ringlijn Alkmaar met een vergelijkbare functie, en op vergelijkbare schaal. De Amersfoortse ringlijn passeert ook twee stations: Schothorst en een nieuw station Birkhoven.

Ringlijn Amersfoort: stations in rood, kruisende tramlijnen (delen) in zwart, basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie…

 
De route loopt grotendeels door naoorlogse woonwijken, over de bredere ontsluitingswegen, en langs de winkelcentra. Niet veel nieuwe infrastructuur is vereist: een bustunnel en nieuwe ondergang bij Station Schothorst, en mogelijk een nieuwe busbaan aan de westkant. Een deel van de straten is al in gebruik bij de Amersfoortse stadslijnen: elders zal vooral herprofilering nodig zijn, en het weghalen van parkeervakken.

Een ringlijn heeft bij voorkeur een begin en eindpunt,: als de bussen urenlang een cirkelvormig route rijden, dan stapelen de vertragingen zich op. In dit geval lijkt het nieuwe station Birkhoven een geschikt beginpunt, op het westpunt van de bebouwde kom. Na de bouw van een nieuwe spoorlijn langs Soest zouden regionale trein vanuit zowel Utrecht als Hilversum hier stoppen. De ringbuslijn heeft dan ook een functie voor reizigers in die richtingen.

Omdat de bussen hier stoppen en keren, is het niet nodig dat ze de spoorlijn kruisen. De lijn kan eventueel twee eindhaltes hebben, aan weerskanten van het nieuwe station Birkhoven. (Ze kunnen desnoods een nieuwe onderdoorgang gebruiken, in de Soesterweg).

Vanaf dit station, tegen de klok in, rijdt de bus eerst richting Bergkwartier. Dat kan via de Soesterweg en de westelijke randweg (Wuytierslaan). Deze weg lijkt echter overbelast, en een nieuwe busbaan kan de route verkorten. Die zou de westrand van het uitgestrekte NS-terrein volgen, en de spoorlijn naar Utrecht kruisen, iets ten oosten van de huidige overweg. Met een nieuwe busbrug, sluit de busbaan aan op de Daam Fockemalaan.

 
De gemeente overweegt overigens een nieuw station hier, maar dat is volledig afhankelijk van nieuwbouw op het kazerne-terrein ernaast. Met de voorgestelde lijn via Soest zouden hier ook geen stoptreinen rijden, alleen Intercity’s. Het maakt niets uit voor de ringlijn – die kan indien nodig een station bedienen, ook vanaf een nieuwe busbaan.

Vanaf de Fockemalaan rijdt de bus door rustige woonwijken, omhoog naar het Meander-ziekenhuis (Lichtenberg). De kortste route is via de Dillenburglaan: als die te smal is, kan de bus via de Emmalaan omrijden. Bij het ziekenhuis is er overstap op de voorgestelde tramlijn Zeist – Amersfoort en een stadstramlijn, die zijn tracé deelt.

Vanaf de rotonde bij het ziekenhuis daalt de lijn weer. Bij het wijkwinkelcentrum, kruist het een tramlijn over de Leusderweg. Daarna kruist de tram de oude spoorlijn naar Kesteren: zijn tracé wordt gebruikt door de voorgestelde hogesnelheidslijn Amersfoort – Wageningen – Nijmegen, dat hier in tunnel zou lopen.

Na de Gasthuislaan passeert de bus weer een ziekenhuis: hier is overstap op een tramlijn naar Leusden. De lijn rijdt door de naoorlogse wijken Randenbroek en Schuilenburg, langs de winkels van het Euterpeplein, en over de Operaweg.

Bij de kruising met de Hogeweg is een onderdoorgang in aanbouw: de omgeving van de kruising wordt herontwikkeld als ‘stadsentree’. De bus rijdt verder door de wijk Liendert, over Wiekslag, langs rijtjeshuizen en galerijflats, met af en toe een klein winkelcentrum. Bij de Van Randwijcklaan is er weer overstap op een radiale tramlijn van/naar Soesterkwartier.

Via de Liendertseweg, bereikt de bus de spoorlijn naar Apeldoorn. Via een nieuwe bustunnel, iets ten westen van de huidige fietstunnel, rijdt het naar de Disketteweg en Station Schothorst. Daar moet de bus weer onder de sporen, ditmaal van de lijn naar Zwolle. Uitbouw tot vier sporen is al langer wenselijk hier, en is een vereiste voor de voorgestelde hogesnelheidslijn Utrecht – Zwolle. Bij de verbouwing is een brede onderdoorgang mogelijk: de spoorlijn ligt al iets verhoogd.

 
De lijn rijdt via de Burgerhartsingel en Holkerweg, naast een radiale tramlijn van/naar het Bergkwartier. Na het wijkwinkelcentrum Schothorst, draait het naar de Paladijnenweg.

De ringlijn kruist daar een tramlijn van/naar Hoogland. Aan het einde van de Paladijnenweg, rijdt de bus via een parkeerterrein achter een galerijflat, naar de Ringweg Koppel. De lijn kruist hier de Eem, naar het industrieterrein De Isselt. De ringlijn kan via de Amsterdamseweg, maar kan ook de bestaande busroute over de Nijverheidsweg en Heliumweg volgen. In dat geval zou het mogelijk een eigen bustunnel gebruiken, onder de oprit van de verkeersbrug.

De lijn kruist in elk geval de Amsterdamseweg, en eindigt bij het nieuwe Station Birkhoven, ditmaal aan de noordkant van de spoorlijn. Dit is ook het eindpunt van de radiale tramlijn door het Soesterkwartier.

De ringlijn wordt circa 11 km lang. Er zijn op sommige plekken alternatieve routes mogelijk, maar dat verandert niet zoveel aan de totale lengte. Samen met de radiale tramlijnen, kan het een groot deel van het Amersfoortse stadsvervoer voor zijn rekening nemen, maar aanvullende radiale buslijnen blijven noodzakelijk – zeker in de noordelijke Vinex-wijken.

Busbaan Hillegom – Nieuw-Vennep

Er zijn al diverse plannen voor HOV-lijnen en busbanen in de gemeente Haarlemmermeer. Ze zouden aansluiten op de bestaande spoorlijnen. De hier voorgestelde busbaan is bedacht in combinatie met nieuwe infrastructuur. Aan de westkant zou het aansluiten op de verschoven spoorlijn door de Bollenstreek, met een nieuw station in Hillegom. Aan de oostkant zou het aansluiten op de voorgestelde Metro Haarlemmermeer, met een station in Nieuw-Vennep bij winkelcentrum Getsewoud.

De voorgesteld blauwe metrolijn in de Haarlemmermeer…

 
De busbaan vormt een ‘oost-west’ lijn, dwars op de ‘noord-zuid’ hoofdlijnen. In werkelijkheid lopen de hoofdlijnen noord-oost tot zuidwest, evenwijdig aan de kust. De dwarsverbindingen lopen haaks daarop – in de Haarlemmermeerpolder op precies 90 graden.

Natuurlijk is een busbaan ook denkbaar, tussen de huidige stations Hillegom en Nieuw-Vennep. Hier wordt ook een variant aangegeven, met een busbaan vanaf het bestaand station Hillegom. De voorgestelde lichte metro is echter bedoeld als vervanging voor de stoptreinen op de Schiphollijn: die zou tussen Hoofddorp en Warmond uitsluitend door Intercity-treinen gebruikt worden. Nieuw-Vennep (30 000 inwoners) krijgt een frequente metroverbinding – met drie centraal gelegen stations, in plaats van een halfuurdienst vanaf een station aan de rand van de bebouwing. De busbaan sluit veel beter aan op de nieuwe verbindingen, dan op de bestaande.

De verschoven spoorlijn door de Bollenstreek: de lijn wordt maximaal 2500 m landinwaarts verschoven, naar de dorpskernen…

 
De huidige spoorlijn Haarlem – Leiden loopt door de bollenvelden, en Station Hillegom ligt ruim buiten de dorpskern. De verschoven lijn zou evenwijdig aan de hoofdweg N208 lopen, door de sportvelden achter de Draka-fabriek. De recente verbrede toegangsweg zou ook als toegang tot het station dienen.

De bus zou vanaf een nieuw station over deze toegangsweg rijden, met meteen daarna een centrum-halte. Deze komt op de doorgaande weg (N208) tegenover de ingang van het Dunantplein (nieuw winkelplein, looproute Hoofdstraat).

Binnen Hillegom gebruikt de bus verder de Olympiaweg en Meerlaan. Dat kan via de bestaande N208, maar die heeft twee scherpe bochten. Een nieuwe busbaan door de velden zou de N208 beter aansluiten op de Olympiaweg. Daarvoor moeten enkele vervallen arbeidershuisjes worden gesloopt – maar het tracé is zoveel beter, dat de hele N208 kan beter verplaatst worden. De bus rijdt dan rechtdoor, de Olympiaweg op. Er volgt een halte bij de Garbialaan, en aan de rotonde Olympiaweg / Meerlaan.

Busbaan vanaf nieuw station Hillegom: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie…

 
Wat als het bestaande station in gebruik blijft? Ook in dat geval kan een nieuwe busbaan de verbinding verbeteren. De oude Stationsweg is namelijk te smal, en de bus rijdt om, via de 2e Loosterweg. De N208 is wel breed genoeg voor een bus naast het overige verkeer, een ook de aansluitende Sixlaan is breed. De oplossing is daarom een nieuwe busbaan achter de huizen van de Stationsweg (in bruin op de kaart). Een smalle strook bollenvelden moet daarvoor wijken, maar verder volgt het een sloot, zonder kruisende wegen of paden. Bij de hoek Sixlaan, en bij het station, is beperkte sloop nodig.

Aan de oostkant van Hillegom is ook een nieuwe busbaan nodig. De Olympiaweg en Meerlaan zijn als doorgaande straten ontworpen, en worden al gebruikt door de huidige buslijn 90 richting Haarlemmermeer. De Meerlaan sluit echter niet aan, op de Venneperweg richting Nieuw-Vennep. Het is wellicht de bedoeling geweest om deze weg te verleggen, om Beinsdorp heen, en dat is ook de oplossing voor een busbaan. Ook hier moeten enkele woningen wijken, bij de brug over de Ringvaart, dat ook verbreed moet worden. Beinsdorp krijgt wel een halte op dit stuk (busbaan naast nieuwe weg).

Vanaf Beinsdorp loopt de Venneperweg richting Nieuw-Vennep. Het is niet langer de hoofdverbinding voor het autoverkeer, dat vooral de N207 gebruikt. De Venneperweg moet óf verbreed worden, óf het krijgt een nieuw busbaan ernaast, eerst aan de noordzijde. De huidige onderdoorgang onder de Driemerenweg, kan waarschijnlijk gehandhaafd worden, maar een vrijliggende busbaan zou hier de Venneperweg kruisen (net als het fietspad).

Busbaan langs Beinsdorp…

 
De bebouwde kom van Nieuw-Vennep begint al 1000 m na de Driemerenweg. De Venneperweg (door de Vinex-wijk Getsewoud) moet ook aangepast worden, maar dat lijkt geen probleem. Het volgt een brede strook, langs de gedempte Vennepertocht. Bij het winkelcentrum kruist deze weg de huidige busbaan uit Hoofddorp: zijn tracé wordt overgenomen door de voorgestelde metrolijn.

De bus rijdt dan rechtdoor, langs het oude centrum van Nieuw-Vennep, naar de plek van het huidige station. Bij de bouw van de metro zou het station juist sluiten. In beide gevallen, is het logisch om de buslijn door te trekken richting Burgerveen, en vervolgens Leimuiden of Roelofarendsveen. Bij Leimuiden zou het kunnen aansluiten op de voorgestelde spoorlijn van Schiphol naar Alphen aan den Rijn.

Amsterdam – Alphen, nieuwe spoorlijnen…

 
Deze aansluiting is echter geen vereiste voor het doortrekken. In zowel Leimuiden als Roelofarendsveen, kan de snelbus uit Hillegom aansluiten op de klassieke streeklijnen. Ook in Nieuw-Vennep geeft het aansluiting op lokale buslijnen, die na de aanleg van een metro een andere indeling zouden krijgen.

De busbaan, vanaf een verplaatst station in Hillegom naar de oostrand van Nieuw-Vennep, zou circa 7 km lang zijn. Doortrekking naar Leimuiden voegt 5 km daaraan toe.