Infrastruct

Dit is onderdeel van een voorstel voor een uitgebreid metronet. Om het overzichtelijk te houden, wordt het lijn voor lijn beschreven. Lees eerst de inleiding: Metro Utrecht.

Ten zuiden van Utrecht Centraal is de lijn naar De Uithof is te beschouwen als de stamlijn van de voorgestelde metro. De hier voorgestelde metrolijn naar Zuilen is het verlengde daarvan, en vormt de ’stamlijn’ ten noorden van het station. De lijn loopt 5 km in noordwestelijke richting, en draait dan naar het geplande station Lage Weide, waar het overstap geeft op Randstadspoor. De metro loopt evenwijdig aan de spoorlijn, maar heeft een andere functie, en meer stations.

Klik om te vergroten…

De lijn begint bij Utrecht Centraal, waar de metro eigen perrons zou krijgen, naast de sporen aan de westzijde. Direct daarna is het grootste knelpunt in het tracé: de beperkte ruimte voor de sporen, met name boven de Leidseveer-tunnel en de Daalsetunnel. Op het beeld is duidelijk te zien dat er vooral aan de westzijde behoefte is aan meer sporen, en dat er ook weinig bebouwing in de weg staat. Uitbreiding door sloop van de aangrenzende gebouwen maakt ook een metro mogelijk (precies hier). Zo niet, dan moet de metro op viaduct boven de sporen.

De lijn moet nu de sporen richting Woerden en Amsterdam kruisen: dat moet sowieso op viaduct. De voorgestelde lichte automatische metro vereist minder van zijn bruggen en viaducten, en de voertuigen kunnen ook beter klimmen. De lijn daalt vervolgens, om naast de spoorlijn naar Amersfoort te lopen. Een station Pijlsweerd aan de Amsterdamsestraatweg zou handig zijn, maar is waarschijnlijk onmogelijk omdat de lijn hier zou hellen.

Na een brug over de Amsterdamsestraatweg, buigt de lijn af naar het noordwesten, dalend naar een tunnel. (De lijn naar Overvecht gaat door, naast de sporen). De lijn naar Zuilen maakt hier gebruik van het tracé van een voormalige goederenlijn (naar de slachthuizen), langs de Schutstraat. In het verlengde daarvan, via een groenstrook, sluit dit tracé aan op de brede Royaards van den Hamkade. Bij het begin van deze straat, aan de Plantage, komt het eerste station, ‘Ondiep’.

De lijn gaat verder onder brede straten door Zuilen, ooit als uitvalsweg aangelegd. Het volgende station komt aan de Marnixlaan, met overstap op de huidige ringlijn (bus 10). Deze is geschikt als tramlijn, in het kader van een Utrechtse tramnet: meer daarover later.

Daarna komen er twee stations in de wijk Zuilen: tussen De Lessepsstraat en Prins Bernhardplein, en ter hoogte van de Smeenkstraat. Bij de bebouwingsgrens verlaat de lijn de hoofdweg, en draait 90 graden om het Amsterdam-Rijnkanaal te kruisen. Dat gaat onder de sportsvelden – of door de sportsvelden, als de lijn naar een brug klimt. De sportsvelden hier vormen een buffer tussen Zuilen en Maarssen, die steeds meer naar elkaar zijn gegroeid. (Ook zonder dat ze bebouwd worden, is doortrekken van de metro naar Maarssen ook een optie).

Na de kruising van het Amsterdam-Rijnkanaal, bereikt de metro het geplande station Lage Weide, op de spoorlijn Utrecht – Amsterdam. Het makkelijkst is dat de metro boven de spoorlijn loopt, en dat impliceert een brug over het Kanaal. Het station was vooral bedoeld als P+R voorziening, en is voorlopig van de baan omdat het te weinig gebruikers zou trekken. Op het beeld is te zien, hoe het midden in een industriegebied ligt. Overstap op een metro zou een station wel rechtvaardigen.

De plek heeft wel het voordeel, dat de lijn verder doorgetrokken kan worden naar Terwijde. Met twee tussenstations, bij bedrijventerrein De Wetering en bij de bibliotheek, zou deze verlenging eindigen bij Station Terwijde, aan de Randstadspoor-lijn naar Woerden.

De verlenging naar Terwijde zou overstap geven op de voorgestelde metro naar Terwijde via Leidsche Rijn Centrum. Deze zou evenwijdig aan de A2 lopen, biven de Liesveldse Wetering, tussen woonwijk en bedrijventerrein.

De metro vanaf Utrecht Centraal naar Lage Weide, zou circa 5500 m lang worden, met nog eens 2600 m voor een verlenging naar Station Terwijde.

Dit is onderdeel van een voorstel voor een uitgebreid metronet. Om het overzichtelijk te houden, wordt het lijn voor lijn beschreven. Lees eerst de inleiding: Metro Utrecht.

De hier voorgestelde metrolijn naar Zeist is (evenals de voorgestelde lijn naar Bilthoven), een verlenging van de lijn naar De Uithof. Het begint ook bij metrostation ‘Uithof Centraal’, naast het station op de voorgestelde verplaatste spoorlijn naar Driebergen.

Klik om te vergroten...

De lijn volgt eerst het tracé van deze spoorlijn ten noorden van de Munsterlaan. De spoorlijn draait vervolgens naar de bebouwingsgrens van Zeist, waar ook een nieuw station Zeist komt. (De bevolking van Zeist, 51 000, is voldoende om naast een spoorlijn ook een metro te rechtvaardigen). De metrolijn buigt iets naar het noordoosten, om de Kromme Rijnlaan te bereiken. Deze brede weg is ooit aangelegd als toegangsweg tot Zeist, vanaf de nooit afgebouwde afrit Zeist-West, op de A28. Het ligt ideaal voor een metrolijn, dat vanuit de Uithof de noordkant van Zeist bedient. De lijn is dan ook aanvullend op het nieuwe station, dat aan het zuidpunt van Zeist komt.

Het eerste station komt aan het uiteinde van de Weteringlaan: dit is juist het westpunt van de bebouwde kom van Zeist. Het gaat dan verder langs de Kromme Rijnlaan, dat kan waarschijnlijk op viaduct. Mogelijk komt er een tweede station op dit gedeelte, bij de Noordweg. Er komt in elk geval een station op de kruising met de Utrechtseweg, de route van een mogelijke tramlijn uit Utrecht via De Bilt. Ook hier lijkt een lijn op viaduct aanvaardbaar, de bebouwing reikt niet tot aan de rooilijn.

Dat geldt ook voor het verlengde van het tracé, langs De Dreef. Er is bijna geen bebouwing aan de kant van deze ontsluitingsweg, en de lijn kan ook hier op viaduct, misschien deels op maaiveld. Aan de noordkant ligt de jaren-’60 wijk Vollenhove, met een van de grootste galerijflats van West-Europa. Hoewel het slechts 500 m verder ligt, zou het volgende station tegenover winkelcentrum Vollenhove komen: de rotonde hier geeft toegang tot de hele wijk. Het volgende station komt dan 1350 m verder, bij de Panweg. Dit is de logische plek om de wijken Staatsliedenkwartier en Verzetswijk te bedienen. (Een gelijkmatige afstand tussen stations is in Zeist-Noord niet zinvol).

De lijn volgt deze weg (nu Dijnselburgerlaan), eerst naast de A28, en dan draaiende naar het zuidoosten. Het eindigt bij een station aan de kruising met Boulevard. Deze is de toegangsweg tot Zeist, vanaf afrit 3 van de A28, en vanaf Huis ter Heide en Bosch en Duin, de Zeister wijken aan de overkant van de snelweg. Het is ook de route van een mogelijke tramlijn Amersfoort – Zeist, waarop de metro aansluiting zou geven. Dit is bijna het noordpunt van de bebouwde kom: de voorgestelde metro en spoorlijnen bedienen inderdaad de randen van Zeist. Ook daarom is aanvulling met tramlijnen wenselijk: meer daarover later.

De lijn, gemeten vanaf De Uithof, wordt 6500 m lang. De totale lengte vanaf Utrecht Centraal naar het eindstation wordt zodoende 13 km, en de reistijd rond 25 minuten.

Dit is onderdeel van een voorstel voor een uitgebreid metronet. Om het overzichtelijk te houden, wordt het lijn voor lijn beschreven. Lees eerst de inleiding: Metro Utrecht.

De hier voorgestelde metrolijn naar De Bilt en Bilthoven is een verlenging van de lijn naar De Uithof. Het begint bij metrostation ‘Uithof Central’, naast het station op de verplaatste spoorlijn Utrecht – Driebergen. Het volgt dan de Heidelberglaan, en draait naar het noorden, om het ziekenhuis UMC heen. Na de bocht, komt er een derde metrostation voor De Uithof, bij het WKZ (kinderziekenhuis).

Klik om te vergroten…

Dit gebogen tracé, en de halte, zijn gelijk aan het laatste stuk van de geplande HOV-lijn Om de Zuid. De metro zou op viaduct lopen: het gaat om een lichte automatische metro, waardoor de uitvoering makkelijker wordt.

De lijn kruist vervolgens afrit 2 van de snelweg A28, en volgt dan de Universiteitsweg naar De Bilt. Het kruist de N237, en de Dorpsstraat. Hier komt het tweede station, direct naast het oude dorpscentrum. (Het gebouw links onderaan is het KNMI). Kort voor, of direct na dit station, daalt de lijn in tunnel. Het tracé zelf is ideaal: er hoeft niets te worden gesloopt. Bovendien kan de lijn hier overstap geven op een mogelijke tramlijn naar Zeist.

De lijn gaat verder onder de Soestdijkseweg Zuid, hier de bebouwingsgrens van De Bilt. Het volgende station (‘De Bilt IJsbaan’) komt aan de kruising met de Groenekanseweg. In de directe omgeving is er vooral groen, maar het is de enige logische plek. De winkelstraat van De Bilt (Hessenweg) ligt op ongeveer 600 m. De kern De Bilt, onderdeel van de gelijknamige gemeente, heeft 10 500 inwoners, genoeg om twee stations te rechtvaardigen.

De metrolijn gaat rechtdoor, onder een kaarsrechte straat, naar Bilthoven. Tot aan het gemeentehuis is dit nog steeds de bebouwingsgrens. Bilthoven zelf (22 000 inwoners) bestaat uit 20-eeuwse woningbouw rond het NS-station, en ligt aan beide kanten van de weg. Het is 2 km tot het NS-station, en daarom is een tussenliggend station wenselijk. De aangewezen plek is de kruising met de Jachtlaan, bij het gemeentehuis. ‘Bilthoven Raadhuis’ lijkt de aangewezen naam.

Eén kilometer verder komt het eindpunt van de lijn, bij NS-station Bilthoven. Het wordt in de toekomst bediend door Randstadspoor, mogelijk zonder verdere NS-diensten. Dit punt ligt centraal in Bilthoven, met bijna alle winkels binnen 400m. De woonbebouwing is echter verspreid, met uitgestrekte villawijken ten noorden van het station.

De lijn naar De Bilt en Bilthoven zou vooral woon-werk verkeer dienen, tussen de twee kernen en Utrecht, en ook (met overstap op Randstadspoor) Amersfoort en Hilversum. Via het voorgestelde Intercity-station De Uithof, zou het ook de toegang vormen tot het landelijk spoorwegnet. De lijn, gemeten vanaf De Uithof, wordt 6 km lang.

Hier wordt een lichte metro voor Utrecht voorgesteld, uiteindelijk een uitgebreid metronet. Om het hier overzichtelijk te houden, wordt het lijn voor lijn beschreven, in opeenvolgende posts. Dit is een inleiding, met een beschrijving van de eerste lijn, naar De Uithof.

Wat zou deze metro wel en niet doen? Het voorstel gaat uit van een lichte automatische metro: het tracé, en de afstand tussen stations, is daarop afgestemd. Het zou Randstadspoor niet vervangen, maar aanvullen. Randstadspoor bestaat uit hoogfrequente diensten op de bestaande spoorlijnen rond Utrecht, eventueel met extra sporen. Het is ‘heavy rail’, vergelijkbaar met de Duitse S-Bahn. (Ondanks de naam, is het niet te vergelijken met Randstadrail in Den Haag).

De eerste lijn van de metro is wel een alternatief voor de geplande HOV-lijn naar De Uithof, en gebruikt een vergelijkbaar tracé. De metro is echter niet bedoeld als alternatief voor de overige “vertrambare HOV-lijnen” die momenteel onderzocht worden. Die zouden meer als stadstram uitgevoerd moeten worden, terwijl de metro de zwaarste vervoersstromen verwerkt. Het is ook de bedoeling om het niet tot deze lijnen te beperken. Utrecht zou een uitgebreid tramnet krijgen, inclusief bijna alle lijnen van het vooroorlogse net: meer daarover later.

De voorgestelde metro vervangt wel de sneltram naar Nieuwegein / IJsselstein, hoewel een deel van het tracé als tramlijn in gebruik zou blijven. Het voorstel hangt ook nauw samen met de voorgestelde omlegging van de spoorlijn Utrecht – Arnhem naar De Uithof. Het nieuwe station daar zou een belangrijke overstappunt worden, ook van train op metro. Onderdeel van dat voorstel is namelijk ook, dat de huidige Intercity’s vanuit Zwolle en Deventer naar Den Haag en Rotterdam, via De Uithof zouden rijden.

Als alle voorstellen uitgevoerd worden, zou de (brede) regio Utrecht beschikken over een regionale metro, een metro, een uitgebreid tramnet, twee hogesnelheidslijnen, en twee belangrijke intercity-stations. Dat is niet overdreven veel, voor een regio met ongeveer een miljoen inwoners, dat ook nog tot de rijkste van de EU hoort.

De metrolijn naar De Uithof zou als eerste gebouwd moet worden. Deze ligt, qua functie en zwaarte, tussen de HOV-lijn naar De Uithof en de voorgestelde spoortunnel in. Het metro-tracé ligt ook ongeveer tussen de twee andere tracés in. De geplande HOV-lijn is een mengeling van bus/tram baan (centrum), verhoogd vrije baan (Pelikaanstraat), en vrijliggende trambaan (Maarschalkerweerd, Weg tot de Wetenschap). Het volgt overal het bestaande stratenpatroon, en begint waarschijnlijk bij de bestaande sneltramsporen, aan de stadszijde van Utrecht Centraal. Het blijft dus genieten van weer en wind bij het wachten.

De metrolijn zou op het spoorwegemplacement lopen, aan de westzijde, met eigen perrons als integraal onderdeel van Utrecht Centraal. Deze ligging is al een breuk met de huidige planning, maar is nodig voor doortrekking naar het noorden. Voorlopig is er nog veel ruimte beschikbaar, aan de westkant van het station. Er is zelfs een strook beschikbaar, van bijna 200 m breed, tussen Scheltemabaan en Kruisvaart, tot aan de Bleekstraat. (Het Masterplan Utrecht Centraal wil het gebied direct naast de sporen volbouwen, waardoor verdere uitbreiding van het station onmogelijk wordt).

Klik om te vergroten…

Op dit stuk komt het tweede station, ter hoogte van de Veilinghaven. De plek is tegenwoordig onbereikbaar voor het publiek, maar met een voetgangers- en fietsverbinding is dat anders. Het ligt dan op een looproute, van de Veilinghaven via de Beetsstraat, naar de Lange Smeestraat, de Zuilenstraat, Lepelenburg en de Maliebaan.

Bij de kruising van de Vaartsche Rijn komt er een station, naast het al geplande station van Randstadspoor. (Het ontwerp moet rekening houden met mogelijke tramlijnen door de Bleekstraat). Daarna gaat de lijn verder aan de zuidkant van het spoor, met een volgend station ter hoogte van de Opaalweg (de HOV-lijn krijgt geen halte op dit gedeelte).

Bij de Waterlinieweg moeten eventueel de sporen verschoven worden, om plaats te maken voor de metro. Na deze brug, draait de metrolijn 90 graden, om Lunet II, en loopt dan aan de westkant van het huidige Sportpark Koningsweg. Het kruist dan de Koningsweg en de Kromme Rijn op viaduct, naar een station naast Stadion Galgenwaard. Het station (ook op viaduct) komt op het parkeerterrein: inpassing is geen probleem.

Voordeel van deze ligging is dat de lijn makkelijk verder kan, langs de middenlijn van de Weg tot de Wetenschap. Het tracé is nu gelijk aan die van de geplande tram. Het volgende station komt bij de Platolaan, in de woonwijk Rijnsweerd-Zuid.

Daarna draait de metrolijn naar de lengte-as van De Uithof (Padualaan / Heidelberglaan). Het kruist de snelweg A27 en de Sorbonnelaan: een tunnel net onder maaiveld is waarschijnlijk het beste hier. Na de A27 sluit de lijn aan op de voorgestelde oostelijke tangentlijn uit Overvecht. Het tracé ligt nu direct naast de voorgestelde spoorlijn naar De Uithof. Als de strook door de bebouwing niet breed genoeg is voor vier sporen, dan moet de metro maar op viaduct (boven de weg, die boven de spoortunnel ligt). In De Uithof komen er twee metrostations: ‘Uithof West’ aan de rand, en ‘Uithof Centraal’ naast het station op de nieuwe spoorlijn (aan de Universiteitsweg, naast het ziekenhuis UMC).

De lijn wordt 6200 – 6500 m lang. Het is te beschouwen als de stamlijn van de voorgestelde Utrechtse metro. Het wordt ook doorgetrokken vanuit De Uithof naar Zeist, en naar De Bilt / Bilthoven. Deze en de overige lijnen, worden in opvolgende posts beschreven…

• Metro Utrecht naar De Bilt en Bilthoven
• Metro Utrecht naar Zeist
• Metro Utrecht naar Nieuwegein via Tolsteeg
• Metro Utrecht vanaf Nieuwegein naar IJsselstein
• Metro Utrecht vanaf Nieuwegein naar Vianen
• Metro Utrecht naar Zuilen
• Metro Utrecht naar Overvecht
• Metro Utrecht naar De Meern
• Metro Utrecht naar Terwijde
• Tangentlijn Overvecht – De Uithof