Herzien: Tramlijnen in Dordrecht

Herzien met nieuwe kaarten: Tramlijnen in Dordrecht.

Metro Rotterdam: oost-tangent Alexander – Dordrecht

Dit voorstel maakt deel uit, van een mogelijke uitbreiding van het Rotterdamse metronet. Om het overzichtelijk te houden, worden de voorstellen lijn voor lijn beschreven. Lees eerst de inleiding met lijst van lijnen.

Hier wordt een nieuwe metrolijn aan de oostrand van de Zuid-Hollandse agglomeratie voorgesteld. De lijn wordt circa 24 km lang. Het tracé is ongewoon, omdat het zo ver van het centrum ligt, en deels buiten de bebouwde kom. Daar staat tegenover, dat het geheel nieuwe verbindingen schept, in een gebied waar de rivieren barrières vormen.

Zoals bij de eerder voorgestelde lijnen, is het tracé bedacht op een volautomatische metro, onafhankelijk van de bestaande Rotterdamse metrolijnen.

De lijn begint bij Station Rotterdam Alexander, aan de spoorlijn Rotterdam – Gouda – Utrecht.. Dit station ligt naast het grote Winkelcentrum Alexandrium. Het is al overstappunt op de lijnen A en B van de metro, dat hier als sneltram is uitgevoerd.

De nieuwe lijn loopt naar het zuiden, door de jaren-’60 stadsuitbreiding Prins Alexander, kruist de bestaande metrolijn C in Capelle, en gaat vervolgens onder de Hollandsche IJssel naar Krimpen aan den IJssel. Het kruist de Lek, en loopt via Alblasserdam en Papendrecht naar Dordrecht. Het heeft dus ook een stadsregionale functie.

Het nieuwe metrostation Alexander komt naast het bestaande NS-station te liggen. De lijn loopt naast de spoorlijn in oostelijke richting, bijvoorbeeld op viaduct boven de Hintzenweg. Het draait dan bijna 90 graden, naar de Capelseweg – hier een brede weg, dat aansluit op de snelweg A20.

De lijn zou hier waarschijnlijk op viaduct lopen. Het eerste tussenstation komt bij de Zevensprong, dat ook een geschikte stationsnaam is. De halteafstand wordt dus groot, maar dit is de eerste geschikte plek voor een station.

Klik om te vergroten…

Daarna gaat de lijn verder aan de westzijde van de Capelseweg. (Deze weg is niet overal breed, met oude lintbebouwing aan de oostzijde). Het volgende station komt waar het tracé de Bermweg kruist: het zou Schenkel-Oost heten. Het tracé moet hier iets van de Capelseweg wegdraaien.

Direct achter de Bermweg ligt de Ringvaart van de Prins Alexander Polder. Aan de overkant van de Ringvaart, ligt het maaiveld circa 6 m hoger,: dit is een geschikte plaats voor de overgang naar tunnel.

Prins Alexander Polder: uit de verzameling van de Historische Vereniging Prins Alexander…

Het tracé door dit station wordt misschien ook gedeeld, met de Capelle-tak van de voorgestelde metrolijn Alexander – Carnisseland. (Overigens zou deze lijn ook in Schiebroek kunnen beginnen, waarbij de Capelle-tak vervalt).

Kaart: metrolijn uit Beijerland of Carnisseland, met twee mogelijke eindpunten…

Als de twee lijnen wel dit station delen, splitsen ze zich weer daarna. De nieuwe metrolijn richting Krimpen, kan beter richting Slotlaan. Het kruist daarbij de ‘s-Gravenweg, dat de voormalige randen van de polder volgt. De laatste jaren wordt ook deze strook langzaam volgebouwd, en de metrolijn moet een nieuwbouwproject kruisen. Het is echter niet groot, en de noodzakelijke sloop kan misschien tot enkele huizen beperkt blijven.

Het volgende station komt aan het begin van de Slotlaan, met overstap op het bestaande metrostation Slotlaan (lijn C). De lijn loopt nu door Capelle aan den IJssel, dat vooral uit nieuwbouwijken bestaat.

De lijn gaat verder in tunnel onder de Slotlaan. Het daalt ook, om de Hollandsche IJssel te kruisen. Eerst is er nog een station, bij het wijkwinkelcentrum Slotplein. De ligging (dicht bij de rivier) is vergelijkbaar met het bestaande metrostation Wilhelminaplein. Daarna gaat de tunnel rechtdoor: mogelijk moeten woningen aan de Slotpoort worden gesloopt. Het tracé loopt onder het park (voormalig Slot Capelle), en vervolgens onder de IJssel.

Aan de overkant ligt Krimpen aan den IJssel, met 29 000 inwoners. Evenals Capelle, bestaat deze uit een kleine dorpskern, omringd door veel nieuwbouw. De tunnel kan waarschijnlijk de bebouwing aan de oever vermijden, en volgt daarna een groenstrook, naast de Molenvlietsingel en Hoogstade. Het eerste station komt naast het winkelcentrum, Crimpenhof, vlak bij het gemeentehuis.

Vanaf de Buys Ballotsingel kruist de lijn twee rijen huizen (laagbouw) en gaat verder over de Van Ostadelaan. Er komt een tweede station ter hoogte van het appartementen-complex Cascade. Eventueel is een derde mogelijk, bij de korte verbindingsweg tussen Roosweg en Ouverturelaan. Er staat niets op die plek zelf, maar het ligt 150 m van de nieuwbouwijk Lansingh-Zuid.

De lijn volgt de Tiendweg, naar Krimpen aan de Lek (6000 inwoners). Dat kan grotendeels op maaiveld, het gebied wordt ingericht als recreatiegebied. In de bebouwde kom blijft de metro de Tiendweg volgen, met een station tussen Wilgenpad en Hoofdstraat.

Klik om te vergroten…

Daarna draait de lijn om Schuwacht heen, en kruist de Lek in tunnel. Er komt een station naast de tennisbanen, aan de westrand van Nieuw-Lekkerland (9 500 inwoners). Het ligt tegenover de molens van Kinderdijk, en kan als toegang dienen.

Om het landschap te beschermen, blijft de lijn in tunnel, evenwijdig aan de Middenweg. Het draait vervolgens naar de noord-zuid as van Alblasserdam, de Plantageweg. In de woonwijken van Alblasserdam, komen er twee stations: bij de Nicolaas Beetsstraat, en in het centrum (Dam). Bij de oude dam kruist de lijn de Alblas zelf, en vervolgens de snelweg A15. (Na de Dam loopt het tracé evenwijdig aan Ruigenhil).

Klik om te vergroten…

De lijn loopt nu richting Papendrecht, evenwijdig aan de A15 en de hoofdweg (Grote Beer). Dit gebied wordt volgebouwd met bedrijfsterreinen: er komt in elk geval een station bij de Van Wenaeweg. De lijn zou hier op viaduct lopen: de omgeving valt niet te verpesten.

De lijn volgt de Edisonweg tot in Papendrecht, waar het aansluit op de Burgemeester Keijzerweg. Het eerste station komt bij het winkelcentrum Westpolder. Bij de scholen draait de lijn 90 graden, naar de noord-zuid as van Papendrecht, de Veerweg. Op deze weg komt er nog een station, ter hoogte van de Rembrandtlaan / Vondelpark.

Klik om te vergroten…

Zoals de naam aangeeft, is de Veerweg ontstaan als weg naar de pont (naar Dordrecht). Dichter bij de oever, vormt het ook de hoofdstraat van het oude Papendrecht. Dit gebied is onlangs vernieuwd, en het tracé zou afbuigen, onder laagbouw door, naar de Overtoom. Daar komt ook een station, direct naast het centrum. De tunnel ligt diep, want het kruist daarna de rivier. Het vermijdt verdere bebouwing omdat het onder de oude haven loopt.

Aan de overkant van de Beneden Merwede ligt Dordrecht, met 120 000 inwoners. De oude hoofdweg, en de spoorlijn, lopen oost-west vanuit Zwijndrecht, over de Oude Maas. De enige verbinding vanuit Papendrecht is de waterbus, dat de oude pont vervangt. De N3, met brug, loopt buiten de twee steden om. De metro zou een nieuwe directe verbinding scheppen. In Dordrecht, komen er twee of drie tussenstations, afhankelijk van het tracé.

Klik om te vergroten…

In elk geval kruist de lijn eerst twee rivieren, de Beneden Merwede en de Wantij. Tussen de twee ligt een voormalige havengebied, in ontwikkeling als “Noorderkwartier’. De lijn kan verder de brede Oranjelaan volgen. In dat geval komen er drie stations in Dordrecht: onder het Noorderkwartier (Maasstraat), naast het ENECO-terrein aan de Noordendijk, en bij de Reeweg. De lijn kan ook iets oostelijker liggen, onder het Merwesteinpark en de Groenendijk. In dat geval, zijn er stations in de zuidhoek van het park, en aan de westkant van het ENECO-terrein.

Vanaf het Merwesteinpark of de Oranjelaan, loopt de metrolijn over Oranjepark naar de spoorlijn. Het kruist deze in tunnel, en draait iets, naar een eindstation aan de zuidzijde van Station Dordrecht. Na de opening van de HSL-Zuid (met shuttle naar Breda), verliest dit station een deel van zijn InterCity-treinen, maar het blijft een regionaal knooppunt. Hier geeft de metrolijn ook overstap, op de lijnen van het voorgestelde Dordtse tramnet.

De lijn zou een VAL-systeem gebruiken, vergelijkbaar met lijn 14 in Parijs, maar op kleinere schaal. De reistijd, over de hele lijn, kan beperkt blijven tot ongeveer 40-45 minuten. De lijn is echter niet bedoeld voor reizigers tussen Alexander en Dordrecht – die kunnen sneller met de trein – maar als agglomeratie-metro. Het is in dat opzicht vergelijkbaar met de rode en groene lijnen, van de geplande Réseau de transport public du Grand Paris.

Tramlijnen in Dordrecht

Een bescheiden tramnet in Dordrecht kan het model volgen, van de voorgestelde tramlijnen in Den Bosch. Van een enkele stamlijn in de binnenstad, zouden een aantal radiale lijnen aftakken. Dordrecht maakt deel uit van een agglomeratie (Drechtsteden), maar de stad zelf is een duidelijk afgebakende gemeente, op een eiland. Het heeft een bevolking van 120 000. De hier voorgestelde tramlijnen bedienen vooral de stad zelf: één lijn kan naar Sliedrecht worden doorgetrokken.

Dordrecht, binnenstad…

 
De stamlijn zelf is eenvoudig: het loopt over de weg langs het station. Het zou niet door de binnenstad lopen, want het stratenpatroon laat dat niet toe. De lijnen vanuit het zuiden bereiken de stamlijn via een tramtunnel onder de spoorlijn, vanaf het Van Baerleplantsoen. Het loopt verder over de Burgemeester de Raadtsingel en Toulonselaan, naar het Sumatraplein.

Dordrecht, stamlijn…

 
Vanaf de tramtunnel begint een lijn naar Wielwijk, dat de route van buslijn 4 volgt: eerst over de Hugo de Grootlaan en de Viottakade, en langs het Marisplein. Bij het Marisplein loopt de lijn aan de voet van de oude zeedijk (Zuidendijk), maar er is voldoende ruimte. Het gaat verder door de wijk Wielwijk, over de Karel Doormanweg en de Trompweg – langs het winkelcentrum, dat recent verbouwd is. Deze lijn zou eindigen bij het ziekenhuis. Gemeten vanaf het station is het 4 km lang.

Klik om te vergroten…

 
De tweede lijn naar het zuiden (naar Sterrenburg) zou ook bij de tramtunnel beginnen. Het loopt langs het Weizigtpark, over de Krispijnseweg, richting Station Dordrecht-Zuid, de huidige route van buslijn 5. Er zijn vage plannen om dit station te vervangen door twee nieuwe stations, beide op circa 1500 m afstand.

Na het station verlaat buslijn 5 de hoofdweg, om een lus door de wijk Sterrenburg te rijden. (Dat is typerend voor jaren-’70 en jaren-’80 nieuwbouwwijken). De tram rijdt juist langs de hoofdweg door de wijk, tot aan zijn eindpunt aan het Lunenburgplein. De wijk is ruim opgezet: het enige knelpunt op dit tracé ligt bij de brug over de Copernicusweg, dat in de huidige vorm ongeschikt is voor een tram. Het winkelcentrum hier moet een noordelijk ingang krijgen (het is sowieso aan een volledige verbouwing toe). Deze lijn is, gemeten vanaf het station, 5 km lang.

Klik om te vergroten…

 
Een lijn richting zuidoost (Dubbeldam) zou van de Sterrenburg-lijn aftakken, aan de hoek van het Weizigtpark. Het draait naar links de Mauritsweg op, dan naar rechts over de Nassauweg. Deze is duidelijk ooit bedacht als invalsweg, en is heel breed uitgevoerd. Aan de rand van de wijk sluit het aan, op de Laan der Verenigde Naties / Overkampweg. Deze brede weg kruist eerst de spoorlijn naar Breda: hier komt het verplaatste station, Dordrecht Leerpark. De tram gaat onder de Rondweg (N3), en langs het ziekenhuis. De tramlijn draait vervolgens naar het noorden, met een klein stuk door Park Overkamp, om aan te sluiten op de Burgemeester Jaslaan.

De lijn draait vervolgens naar rechts, naar de Dubbelsteynlaan West. De tramlijn volgt deze weg door de wijk Dubbeldam, langs de winkels op het Damplein, en over de Rechte Zandweg naar de Provincialeweg. Vandaar zou het, via de Vissersdijk Beneden, het station Dordrecht Stadspolders bereiken. Hiervoor is een doorbraak nodig, dat ook een oude dijk doorsnijdt. (Noordendijk: oude zeedijken zijn kenmerkend voor de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden). Het station ligt op de lijn naar Gorinchem (MerwedeLingelijn). Deze tramlijn wordt 6 km lang, gemeten vanaf Station Dordrecht.

Klik om te vergroten…

 
Aan de andere kant van de stamlijn, begint bij het Sumatraplein een lijn richting oosten. Deze volgt de route van buslijn 5 over de Reeweg, en over de Provincialeweg, dat een oud wegtracé volgt (Reeweg / Haaswijkweg). Bij het Halmaheiraplein kruist de tram de spoorlijn naar Gorinchem: de kruising moet ongelijkvloers worden. Een station hier zou ook logisch zijn. Omdat de spoorlijn tussen Halmaheiraplein en Station Dordrecht duidelijk een barrière vormt, is ondertunneling van de spoorlijn de logische oplossing. De tram rijdt dan op maaiveld.

De tram gaat verder over de Provincialeweg. Bij het Regiobureau van de politie kruist het de lijn door Dubbeldam. Buslijn 5 verlaat daarna de Provincialeweg, en gaat de wijk Stadspolders binnen, om een lus te rijden. De wijk is daarop bedacht, met een ringweg binnen de bebouwing, is op een buslijn bedacht. De tram bedient alleen de zuidhelft van de wijk: het rijdt naar een eindpunt bij De Hoven, de laatste uitbreiding van de wijk. Deze tramlijn wordt 5,5 km lang, gemeten vanaf Station Dordrecht.

 
De vijfde lijn zou vanaf het Sumatraplein rechtdoor lopen, over de Oranjelaan, langs de 19e-eeuwse en vroeg-20e-eeuwse wijken. Het kruist de Wantij, en gaat verder over de Merwedestraat, de route van buslijn 4. Dit gebied hoort tot een langgerekt eiland tussen de Beneden Merwede, Wantij en Nieuwe Merwede. Aan de noordkant van de weg ligt industrie, aan de zuidkant twee woonwijken. De lijn gaat verder over de Baanhoekweg, langs de geïsoleerde wijk Merwedepolder. Na de laatste industrie, kruist de spoorlijn naar Gorinchem het eiland. Hier ligt het eindpunt van buslijn 4: ten oosten daarvan is het eiland bijna onbebouwd. Tot aan de spoorlijn is de lijn 6 km lang.

 

 
Doortrekking naar Sliedrecht is een logische optie voor deze lijn. Een tramtunnel lijkt de enige mogelijkheid, omdat een brug te vaak open zou gaan voor de scheepvaart. In Sliedrecht kan de lijn de hele hoofdstraat volgen, van west naar oost: de hele lijn wordt dan ongeveer 10 km lang. Het kan ook afslaan na een centrum-halte, naar een eindpunt bij Station Sliedrecht – maar dat zou teveel de bestande spoorverbinding dupliceren.

 
De vijf takken en de stamlijn worden door drie tramlijnen bediend. In welke combinatie, wordt hier niet besproken – dat hangt af van de vervoersstromen. In elk geval is het niet zinnig dat een lijn zichzelf kruist (tak 3 met tak 4): één van de lijnen zal een eindpunt krijgen bij het station, of bijvoorbeeld op de Oranjelaan, of bij het Halmaheiraplein.