Verbetering Valleilijn Amersfoort – Ede

Dit voorstel voor de Valleilijn is bedacht samen met de voorgestelde spoorlijn Veenendaal – Ede, waarop een regionale dienst Utrecht – Veenendaal – Ede zou rijden. Het kan echter los daarvan uitgevoerd worden, en is ook verenigbaar met het alternatief, herstel van de spoorlijn Rhenen – Betuwe. In beide gevallen wordt Station Ede-Wageningen eindpunt van ‘Utrechtse’ en ‘Gelderse’ regionale treinen, en blijft ook Intercity-station. Verbetering van de Valleilijn uit Amersfoort is een logische stap, om drie regionale diensten op elkaar aan te sluiten. Het zal de centrumfunctie van Ede ook versterken.

Het voorstel omvat het viersporig maken van de lijn van Amersfoort naar Terschuur, inclusief het nieuwe Station Hoevelaken. Dan volgt een nieuw lijngedeelte naar Barneveld, met een nieuw station Barneveld-Noord (echt in Barneveld ditmaal), en dubbelsporige uitbouw tot aan Ede, met ondertunneling in Ede zelf.

De huidige 34-km ‘Valleilijn’ ontleent zijn naam aan de Gelderse Vallei, maar is niet als één geheel door de Vallei gebouwd. Het bestaat uit een deel de Oosterspoorweg (een internationale lijn gebouwd in 1876), en een deel van de lokaalspoorweg Nijkerk – Ede (1902), bekend als de Kippenlijn. De lijnen kruisten elkaar ten noorden van Barneveld. In 1937 werd de Kippenlijn daar op de Oosterspoorweg aangesloten, en de treinen reden voortaan Amersfoort – Barneveld – Ede. De ontstaansgeschiedenis is nog zichtbaar. Van Amersfoort naar Barneveld-Noord rijden de treinen 17 km over een dubbelsporig lijn, geschikt voor 130 km/u. Het station Barneveld-Noord ligt op de verbindingsboog – niet in Barneveld, maar aan de rand van het lelijke industriegebied De Harselaar. Daarna gaat de lijn 17 km verder door de dorpen, op enkelspoor, met maximaal 80 km/u. Bij Station Ede-Wageningen gebruiken de Valleilijn treinen een eigen perron, naast de lijn Utrecht – Arnhem.

Dat de lijn überhaupt nog bestaat, is te danken aan zijn functie als omleidingsroute: ook de ICE uit Duitsland rijdt door Lunteren, als er werkzaamheden zijn bij Utrecht Centraal. Toch is er voldoende bestaansreden voor een regionale lijn: het verbindt Amersfoort (142 00 inwoners, stadsgewest 280 000) met de stad Ede (68 000), met overstap richting Arnhem en Nijmegen (stadsregio 720 000 inwoners). De lijn bedient de dorpen Hoevelaken (10 000 inwoners), Barneveld (29 000), en Lunteren (12 500). Station Ede-Wageningen is ook overstappunt voor Bennekom (15 000 inwoners), en de universiteitsstad Wageningen (36 000). Frequente regionale treinen zouden ook het stedelijk vervoer in Ede faciliteren, met name tussen Station Ede-Wageningen en het centrum.

Voorgestelde stations in Ede

Station Amersfoort is het beginpunt van de huidige Valleilijn. Vanaf het station, tot aan de splitsing van de lijnen naar Amersfoort en Zwolle, is de lijn reeds viersporig (een station Meridiaan is in onderzoek, maar niet zeker). Na de splitsing draait de lijn naar het oosten: het moet worden uitgebouwd tot vier sporen. Een station kort na de splitsing lijkt niet zinvol: de woonwijk Rustenburg en bedrijventerrein De Hoef zijn gebouwd met de rug naar de spoorlijn. Een station aan de Amersfoortse Straat (vlakbij de A1-viaduct) is denkbaar, als het bedrijventerrein Valleipoort volledig in gebruik is. Het station bij Hoevelaken is met de dienstregeling 2013 in gebruik genomen, bij de bestaande viaduct aan de zuidkant van Hoevelaken (Stouteburgerlaan, iets meer dan een kilometer van de Dorpsstraat).

Klik om te vergroten…

Bij Terschuur begint het nieuwe tracé, dat naar het zuidoosten afbuigt: dat kan, zonder de natuurgebieden bij Kallenbroek aan te tasten. De lijn kruist de A30 ten zuiden van afrit 1, en bereikt de bebouwde kom van Barneveld. Het duikt in elk geval hier in tunnel, en loopt eerst ten zuiden van de Thorbeckelaan, en dan onder de Thorbeckelaan en de Burgemeester Kuntzelaan. Er komt een station bij de rotonde (kruising Thorbeckelaan met Troelstralaan en Schoutenstraat), een plek dat goed aansluit op het noorden en westen van Barneveld. In het centrum van Barneveld komt het nieuwe station onder de Burgemeester Kuntzelaan te liggen: er is daarvoor voldoende ruimte, eventueel met (minimale) sloop. Het nieuwbouw-tracé sluit vervolgens aan op de bestaande lijn, dat ook ondertunneld kan worden tot aan de Lunterseweg.

Dan volgt een rechte lijn door het agrarisch landschap van de Gelderse Vallei (intensieve landbouw). Van Meulunteren tot Lunteren, maakt de lijn een bocht om de beboste Veluwe-rand heen. Het tracé kan verschoven worden naar de westkant van Meulunteren (een buurtschap, geen dorp). In Lunteren zelf kan de lijn makkelijk uitgebouwd worden tot twee sporen, de overgangen vormen wel een probleem. Van Lunteren gaat de spoorlijn in een rechte lijn naar de noordrand van Ede.

In Ede vormt het bochtige tracé door het centrum een groot probleem. Een blik op de omgeving van de spoorlijn laat ook zien, dat de Gemeente Ede de lijn liever kwijt dan rijk is. Als dit tracé gehandhaafd moet worden, dan is ondertunneling en sloop de enige optie. Ook de kruising met de rondweg N224 moet ondergronds. De rode lijn op het centrum-foto is indicatief, maar geeft wel aan hoe het tracé verschoven moet worden. Vooral de nieuwbouw aan de oostzijde van de Markt en de Telefoonweg moet wijken.

Vanaf de kruising Beukenlaan / Maanderweg / Schaapsweg kan het bestaande tracé, een rechte lijn, gebruikt worden. Bij de bouw van een tunnel, kan het station Centrum ook naar het noorden verschoven worden, met de noorduitgang bij de Molenstraat. Dat laat de mogelijkheid open voor een tweede station, 800 m zuidelijk, aan het begin van het rechte stuk, bij de Beukenlaan.

Om ingrijpende werkzaamheden in het centrum te vermijden, is een alternatief tracé denkbaar: geheel in tunnel onder de doorgaande noord-zuid route Raadhuisstraat / Klinkenbergerweg. Het blijkt mogelijk om deze te verbinden met de lijn uit Lunteren, met minimale sloop.

Ook dit tracé kent de mogelijkheid tot twee stations, ongeveer bij het Raadhuis (dat boven de weg is gebouwd), en bij de Eikenlaan. Het laat ook de mogelijkheid open, tot verlenging in de richting Wageningen – maar een tramlijn Ede – Wageningen is waarschijnlijk de beste optie voor die verbinding.

De nieuwe lijn zal 31 of 32 km lang zijn, afhankelijk van het uiteindelijk gekozen tracé. Met slechts 5 tot 7 tussenliggende stations, en nieuw materiaal op een sterk verbeterde lijn, moet een reistijd van 25 minuten haalbaar zijn.

Verbetering Valleilijn Amersfoort – Ede

4 thoughts on “Verbetering Valleilijn Amersfoort – Ede

  1. Rianne says:

    In principe een heel goed idee, vooral verdubbeling. Toch een paar op/aanmerkingen.

    1) Je kan het huidige station Barneveld-noord niet zomaar laten vervallen lijkt mij. Je zit toch met Harselaar niet alleen een industrieterrein maar ook een transferium, of wordt dit ook verplaatst?

    2) Het nieuwe station Barneveld-noord en Barneveld centrum komen wel erg dicht op elkaar te liggen (het is nu al maar drie minuten). Hetzelfde geld voor de stations in Ede, huidig Ede-centrum en Ede-Wageningen is al bijna de moeite niet (op loopafstand). Om er dan ook nog een station tussen te zetten om de afstand tussen nieuw Ede-centrum en Ede-Wageningen te overbruggen lijkt me de moeite helemaal niet.

    3) Er wordt iets veranderd tussen Meulunteren en Lunteren, ik zie de verandering niet helemaal in het plaatje.

    1. infrastruct says:

      Het transferium verdwijnt. Het heeft geen enkele logica. Om het te gebruiken moet je een auto hebben, en dan moeten de automobilisten de snelweg-afrit voorbij rijden, hun auto parkeren, en wachten op de trein. Dat doen automobilisten niet: de transferia in Nederland zijn meestal mislukt.

      Een station in Ede tussen Ede-Centrum en Ede-Wagenigen wordt slechts als mogelijkheid genoemd. De loopafstanden vanaf Station Ede-Wageningen vallen overigens niet mee, zeker bij slecht weer.

      Bij Meulunteren wordt de lijn verschoven (stippellijn). Het bestaande tracé is op het beeld als een dunne lijn zichtbaar.

      1. Rianne says:

        Maar dan zit je nog steeds met Harselaar toch, dat groeit nog steeds, of zijn daar geen mensen die gebruik maken van het huidige Barneveld-Noord? En de mensen uit Voorthuizen zullen ook wel gebruik maken van dit station, of krijgen die een betere busverbinding?

        Nu zie ik inderdaad het huidige traject lopen. Jammer alleen dat het voorgestelde trace precies loopt waar nu een weg ligt. Maakt de hemelsbrede verschuiving van circa 100m veel verschil? Aangezien er vlak voor Lunteren weer een (nog iets scherpere naar mijn mening) bocht ligt om het dorp in te gaan.

      2. infrastruct says:

        De Harselaar verliest inderdaad een station, en Voorthuizen komt inderdaad verder weg te liggen. Dat komt omdat een historisch bepaald toestand wordt gecorrigeerd. De Kippenlijn is gebouwd als lokaalspoorlijn naar Nijkerk – toen nog een havenstad, met een eigen kanaal naar de zee. Tegenwoordig vormt de lijn een verbinding tussen Amersfoort en Arnhem via Ede. Een omweg om De Harselaar en Voorthuizen te bedienen is niet meer te rechtvaardigen.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s