Hogesnelheidslijn Amersfoort – Wageningen – Nijmegen

Voorstellen voor een nieuwe lijn door de Gelderse Vallei, om Amersfoort te verbinden met de spoorlijn Utrecht – Arnhem, hebben nooit de planfase bereikt. De bestaande verbinding over de Valleilijn (voorheen de ‘Kippenlijn’) is enkelsporig, maar onmisbaar als omleidingsroute, om Utrecht heen. Een nieuwe lijn zou deze omleidingsroute vervangen door een reguliere Intercity-verbinding, Gooi – Amersfoort – Arnhem.

Het voorstel hier gaat nog verder: een nieuwe hogesnelheidslijn (HSL) naar Nijmegen, dat samen met een HSL Nijmegen-Köln een kortere route biedt, van Randstad naar Rijnland. Het zou ook Wageningen op het Intercity-net aansluiten. Het voorstel houdt verband met de voorgestelde omlegging van de spoorlijn Veenendaal – Ede, en de voorgestelde verbetering van de Valleilijn, maar is niet daarvan afhankelijk.

De bouw van deze HSL veronderstelt wel: viersporigheid Amsterdam – Amersfoort, opheffing van alle gelijkvloerse kruisingen op dat traject, verhoging van de lijnsnelheid, en ombouw tot 25 kV wisselstroom. Dat betekent forse ingrepen in stedelijke gebieden.

Hogesnelheidslijn van Amersfoort naar Nijmegen via Wageningen.

 
De voorgestelde lijn heeft een 19e-eeuwse voorloper, de lijn Amersfoort – Kesteren van de Hollandse IJzeren Spoorweg Maatschappij. Deze lijn (1886) sloot aan op de oude Betuwelijn (Tiel -Elst). Hiermee konden treinen uit Amersfoort naar Nijmegen rijden, en verder naar Duitsland via de spoorlijn Nijmegen – Kleve. De brug bij Rhenen werd in de Tweede Wereldoorlog vernield, en nooit hersteld, waardoor een einde kwam aan deze route naar Duitsland. Onder de veranderde omstandigheden, is het tracé niet geschikt als hoofdlijn: herstel als regionale lijn vanaf Utrecht is wel zinvol.

De lijn Amersfoort – Kesteren kruiste de oudere lijn Utrecht – Arnhem (van de Rhijnspoorweg Maatschappij), maar had geen verbinding daarmee. Pas in 1981 werd bij De Haar een aansluiting gemaakt, ten behoeve van de huidige Veenendaallijn (stoptreinen Utrecht – Veenendaal – Rhenen).

De voorgestelde HSL begint in Amersfoort (145 000 inwoners). De ‘officiële’ voorstellen gaan uit van een tracé ten oosten van Leusden, dat in de buurt van Veenendaal aansluit op de lijn Utrecht – Arnhem. Het kan geheel door agrarisch gebied lopen, langs Renswoude, maar de route als geheel wordt daarmee langer.

Een moeilijk maar uiteindelijk betere optie, is hergebruik van het kortere Kesteren-tracé. Een gedeelte is is nog als enkelsporige goederenlijn in gebruik, van Station Amersfoort tot aan het terrein van de autoimporteur Pon, in Leusden. Het tracé van Leusden tot De Haar is ongebouwd gebleven (en goed zichtbaar).

Klik om te vergroten…

HSL, op tracé lijn naar Kesteren, sluit aan op lijn naar Ede en Arnhem.

 
De ombouw tot hogesnelheidslijn zou ingrijpend zijn, met name in Amersfoort. Het station zelf werd in 1902 naar het westen geschoven, juist om goed aan te sluiten op de lijn naar Kesteren. Bij de verbouwing daarvan, is echter geen rekening gehouden met reactivering van deze lijn. Medegebruik van de bestaande perrons lijkt daardoor onmogelijk. De oplossing is een ondergronds perron, aan de noordzijde van de bestaande perrons, dat aansluit op een tunnel naar de Leusden-lijn. De tunnel kan ongeveer het tracé van de oude lijn volgen (onder deze brug), maar het moet alle bestaande perrons en perronsporen kruisen. Als dat te moeilijk is, dan is de enige oplossing om de perrons nog eens naar het westen te verschuiven.

Klik om te vergroten…

 
Het tracé door de bebouwde kom is bijna recht: het kruist echter vele straten, en een tunnel is de enige optie. De lijn zou boven komen ter hoogte de Smaragdweg: het tracé gaat dan verder onder de A28. Het gedeelte door het Lockhorster Bos kan verlaagd en overkluisd worden. Na de kruising met de Maanweg in Leusden, loopt het tracé tussen een industriegebied (waaronder het Pon-terrein), en een nieuwe woonwijk. Ook hier moet het in tunnel.

Daarna gaat het tracé door agrarisch gebeid: er zijn slechts 5 overgangen tussen Leusden en de spoorlijn Utrecht – Arnhem, waaronder de N224. Bij De Haar zou de nieuwe HSL naar het oosten draaien, om daarna naast de bestaande lijn te lopen, tot aan Veenendaal-De Klomp. Beide lijnen krijgen een aansluiting op elkaar: hiermee kunnen bijvoorbeeld snelle treinen van Amersfoort naar Arnhem rijden (45 km, in onder 20 minuten).

Ten oosten van Station De Klomp zou de nieuwe HSL afbuigen naar het zuidwesten, richting Wageningen. (Een eventueel tracé ten oosten van Renswoude gaat juist rechtdoor, maar zou wel een verbindingsboog krijgen richting Arnhem).

 
Door Wageningen is er maar één tracé: in ondiepe tunnel langs de lijn Rijnsteeg – Haagsteeg – Kortenoord Allee. Dit tracé gebruikt een niet-bebouwde strook door een nieuwe woonwijk, en vervolgens de ringweg. Het nieuwe station komt dan op de enige logische plek: op de kruising van de ringweg (Kortenoord Allee) met de oost-west lopende N225 (Lawickse Allee). Hier kruist de HSL de voorgestelde oost-west spoorlijn Arnhem – Wageningen – Tiel, en de plek ligt op 500 m van de binnenstad. Wageningen heeft 36 000 inwoners, niet veel voor een HSL-station, maar het is een universiteitsstad met een internationale oriëntatie.

 
Ten zuiden van het station, moet de lijn onder de bebouwing duiken, aan de westkant van de binnenstad: een enkele gebouw moet misschien wijken. De HSL gaat hier over in geboorde tunnel, om de Nederrijn te kruisen. Het maaiveld ligt hier op 7 m, de dijk op 12 m: bij het kruisen van de dijk zal de tunnel al gedaald zijn, tot ca. 20 m onder NAP.

In de Betuwe, komt de lijn boven in de buurt van het Linge-gemaal. Het loopt eerst naast het Lingekanaal, en draait dan een kwart-cirkel naar het tracé van de oude Betuwelijn richting Elst (Staatsspoorwegen, 1882-1885). De HSL zou dit tracé volgen in tunnel naast Station Zetten-Andelst.

 
Van Zetten tot Nijmegen zou de HSL de oude Betuwe-spoorlijn volgen, met een verruimde bocht bij Valburg. Met een nieuwe boog bij Ressen, sluit het aan op het tracé van de spoorlijn uit Arnhem. Daarvoor moet het de A15 en de nieuwe Betuweroute kruisen, en een bedrijfsterrein: dat kan alleen in tunnel. Enkele bedrijfspanden moeten wijken. Door de Nijmeegse stadsuitbreiding bij Oosterhout en Lent, zijn andere tracé-opties niet langer haalbaar.

Nieuw aansluiting bij Ressen, van een Betuwe-HSL naar de spoorlijn uit Arnhem.

 
De HSL kruist de Waal aan de westkant van de bestaande spoorbrug. Misschien kan de nieuwe brug enkele graden worden gedraaid, om de bocht aan de noordoever te kunnen verruimen. Vanaf deze HSL-brug sluiten de nieuwe sporen aan, op een nieuw eilandperron in een volledig verbouwd Station Nijmegen. Hier gaat de HSL uit Amsterdam over, in een HSL Nijmegen – Köln, al zouden niet alle treinen doorrijden.

Nijmegen heeft 161 000 inwoners, is een universiteitsstad, en is samen met Arnhem een belangrijk regionaal centrum. De lijn Amersfoort – Nijmegen (via Leusden) zou ongeveer 55-60 km lang zijn. Met een maximum-snelheid van 250 km/h, en één tussenstop in Wageningen, moet een reistijd van 20 minuten haalbaar zijn. Amsterdam – Amersfoort is 45 km: voor de ongeveer 100 km naar Nijmegen moet een reistijd onder 45 minuten haalbaar zijn.

Hogesnelheidslijn Amersfoort – Wageningen – Nijmegen

8 thoughts on “Hogesnelheidslijn Amersfoort – Wageningen – Nijmegen

  1. Joest de Vries says:

    Op zich een leuk idee. Mijns inziens is het alleen onzin om de spoorlijn door Wageningen te laten lopen. Een veel interessanter alternatief is volledige re-activatie van de oude spoorlijn Amersfoort-Veenendaal-Kesteren-Nijmegen; inclusief een nieuwe spoorbrug bij Rhenen…
    Het idee duikt regelmatig op, dus vroeg of laat zal het vast zo ver zijn.

    1. infrastruct says:

      Vroeger reden er misschien 10 treinen per dag over de route via Rhenen en Kesteren. Ombouw tot een HSL moet rekening houden met de huidige lijn naar Rhenen. Het tracé bij Kesteren is ook niet geschikt voor een HSL, en moet dan vervangen worden. Uiteindelijk is een HSL via Rhenen even ingewikkeld als een nieuw tracé. Het voorstel hier kiest expliciet voor bediening van de universiteitsstad Wageningen.

  2. martin says:

    Prima voorstel om Wageningen aan te laten sluiten op een railverbinding, alleen had ik het trace aan de havenkant gepland, weinig afbraak, prima voorzieningen nabij het centrum, dicht bij de WUR, goede stimulants voor de economie, politiek was er 4 jaar geleden al voorstander van, maar het geld vinden voor deze dure onderneming zal moeilijk worden in deze dure tijden.

    1. infrastruct says:

      Het voorgestelde tracé ligt al bijna naast de haven. Het punt waar de lijn de Grebbedijk kruist, moet in het verlengde van Kortenoord Allee liggen, en staat dus vast.

  3. Ervotje says:

    Allemaal wel leuk, maar via wageningen lijkt geheel niet logies, alleen maar te kijken naar de kosten wordt deze lijn enorm duur, vanwege alleen maar het aanpassen van de bodem op de plaatsen waar nog geen spoorlijn ligt. Meest logies om een goede verbinding te maken is de vroegere lijn Amersfoort, Kesteren, Nijmegen, waarbij het station Rhenen een extra spoor en perron krijg en een spoorbrug en vandaar waar nu de weg vanaf de rotonde Kesteren richting de brug, het asfalt doet vervangen door spoor, waarbij de rotonde richting het station. Het peron en het spoor ligt hier nog van voor de oorlog, verhoog dit perron en vernieuw de rails ca. 800 meter en er is een aansluiting op de oude Betuwelijn. Herstel de verbinding bij Ressen richting Nijmegen zoals vroeger, wel bekend als de vork en er is vrijbaan richting Nijmegen. Het enige wat nog resteert, is elektrificatie van de bestaande oude Betuwelijn, hierbij is gelijk het milieu ook geholpen, momenteel wordt hier ieder half uur nog steeds gedieseld.
    Vanaf Rhenen tot Nijmegen benodigd ca. 6 kilometer spoorlijn en bovenleiding, indien vanaf Rhenen dubbelspoor 12 kilometer.
    Verder de aansluiting van de Haar waar momenteel de fly-over en de aansluiting op het spoor Arnhem – Utrecht, aansluiting en een fly-over te maken richting Amersfoort, deze fly-over tot de oude spoordijk waar vroeger de oude lijn richting Rhenen – Kesteren heeft gelegen, hier ontbreek nog 7 kilometer spoor.
    En we hebben weer een rendabele aansluiting, Amsterdam via Amersfoort richting Nijmegen, en Duitsland.
    Laat hier een IC trein op rijden, stopplaats stations vanaf Amsterdam, Amersfoort, Veenendaal, Rhenen en Zetten, en er kan ook nog een gewone stoptrein tussendoor pendelen.

    1. infrastruct says:

      Dat is inderdaad de oude spoorlijn, dat vroeger door internationale treinen gebruikt werd. Maar ook al lag deze nog in zijn oorspronkelijke staat, dan was het nog niet geschikt voor een intercity-dienst, laat staan hoge-snelheidstreinen.

      Er wordt hier een voorstel gedaan voor een hogesnelheidslijn, dat Amsterdam moet verbinden met Duitsland. Het zou aansluiten op een HSL naar Neuss en Köln, dat een geheel nieuw tracé volgt ten oosten van de Maas. Reactiveren van het tracé Rhenen – Kesteren, en een Nijmegen-boog bij Ressen, is inderdaad een optie voor regionale treinen in de Betuwe. Maar het is geen HSL, en het is dan ook niet logisch of zinvol, om het op te nemen in een HSL-verbinding. Hooguit kan een deel van het tracé gevolgd worden – zoals hier voorgesteld.

      Op de kosten wordt hier nooit ingegaan, dat is een politieke kwestie. Debat over de kosten en rendabiliteit van infrastructuur kan bijvoorbeeld op SkyscraperCity.

  4. Rianne says:

    Ik vind de lokatie van het station in Wageningen niet logisch, ook al sluit het aan op Arnhem-Wageningen-Tiel.
    Het station komt dan helemaal aan de rand van Wageningen, weliswaar in de buurt van het centrum, maar groei van Wageningen is de andere kant op (denk aan Noord-West). Ook de campus ligt aan de andere kant

    1. infrastruct says:

      De spoorlijn volgt de rand van de Veluwe, dat bepalend is geweest voor de locatie van Wageningen. Een ligging verder oostwaarts betekent een tunnel onder de stuwwal.

      Het tracé kan gebruik maken van een brede weg langs het centrum, en die locatie is niet te verbeteren. Het ligt ook in de buurt van sommige universiteitsgebouwen (en de biotech-bedrijven). Niet alles staat op de campus in het noorden. Die wordt overigens met het station verbonden door de voorgestelde tram naar Ede.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s