Tramlijnen in Leiden

Het inmiddels afgeblazen project RijnGouwelijn kende een kort stadstraject in Leiden, maar bestond vooral uit sneltram-voertuigen op de bestaande spoorlijn naar Gouda. Een verlenging naar Katwijk en Noordwijk was ook als sneltram bedacht. Hier wordt een volledig tramnet in de agglomeratie Leiden voorgesteld, dat geen gebruik maakt van spoor-tracé’s.

Leiden telt 117 000 inwoners, de Regio Holland-Rijnland bijna 400 000. De regio is de opsteller van het Regionaal Verkeers- en Vervoersplan (RVVP), de RijnGouwelijn was zijn enige tramproject. Leiden had vroeger zowel een stedelijk tramnet, als interlokale tramlijnen. De meesten zijn aangelegd door de NZH, dat begon met de stoomtram Haarlem – Leiden in 1881. De lijnen, bekend als de Blauwe Tram, bereikten ook Katwijk aan Zee (1881), Noordwijk aan Zee via Rijnsburg (1885), en Den Haag via Leidschendam (1924). Begin 20ste eeuw liepen stadstramlijnen van Station Leiden naar Plantage, Haarlemmerstraat, en Oegstgeest (Endegeest), en ook van Plantage tot Hooge Rijndijk, en van Rijndijk tot Oegstgeest (Kerkbuurt). Vanuit Dan Haag liep een interlokale tram van de HTM, via Wassenaar, naar Leiden (Gele Tram, 1925).

Station Leiden ligt op de Oude Lijn Amsterdam – Rotterdam (1847). In 1878 kreeg het een verbinding met Utrecht, over de enkelsporige spoorlijn Leiden – Alphen – Woerden. Over deze lijn rijdt tegenwoordig een “Intercity” – al stopt deze op bijna alle stations, en doet het er 46 minuten over de 49 km. Bij Alphen aan den Rijn begint de enkelsporige spoorlijn Alphen – Gouda (17 km, 1934).

De RijnGouwelijn zou vanaf Gouda, met medegebruik van de lijn Leiden – Alphen, tot aan station Leiden Lammenschans rijden. Daar zouden de sneltrams de spoordijk verlaten, en door de binnenstad rijden, naar het station. Onenigheid over het tracé, vooral door de Breestraat, heeft de uitvoering herhaaldelijk vertraagd: uiteindelijk was er geen geld meer.

Klik om te vergroten: de rechthoekige oude binnenstad van Leiden is makkelijk herkenbaar: de singels zijn geheel bewaard. Het station ligt slechts 200 m van het noordwestpunt van de oude stad.

De rechthoekige oude binnenstad van Leiden is makkelijk herkenbaar: de singels zijn geheel bewaard. Het station ligt slechts 200 m van het noordwestpunt van de oude stad.

Het voorstel hier bestaat uit een stamlijn, dat gelijk is aan het geplande stadstraject van de RijnGouwelijn. Het loopt van Station Lammenschans, door de binnenstad naar het station, en door Leeuwenhoek (Leiden Bio Science Park). Eén van de lijnen die daarvan aftakken, komt overeen met het voorkeurstracé voor de RijnGouwelijn naar de kust, en wordt meer als een sneltram uitgevoerd. De overigen worden als stedelijke tramlijnen uitgevoerd: het materiaal zou wel hetzelfde zijn. (Vergelijk lijn 26 in Amsterdam, met standaard Combino trams op een sneltram-traject). De voorgestelde tracés zijn deels oude tramlijnen, deels onderzochte opties voor de RijnGouwelijn, en deels geheel nieuwe voorstellen. Naast de radiale lijnen, komen er ook twee tangent-lijnen, die niet via de stamlijn rijden.

Voor deze lijnen maakt het niets uit, welk tracé wordt gevolgd door de binnenstad. Daarop is één uitzondering: een radiale lijn naar Station De Vink rijdt niet langs Station Leiden, en zou het beste op een tracé door de Breestraat aansluiten. Omdat deze lijn ook twee knelpunten vermijdt (brug bij de Turfmarkt, en een scherpe bocht aan het einde van de Breestraat), kan het ook naast een Hooigracht / Langegracht tracé uitgevoerd worden. Met slechts één lijn door de Breestraat, zijn er ook geen capaciteitsproblemen.

vink-line

De lijn naar De Vink zou, komende vanaf de Breestraat, rechtdoor gaan langs Noordeinde. Met een halte bij het Kantongerecht, bedient het ook de universiteitsgebouwen aan de Witte Singel. Het rijdt verder over de Haagweg en de Waddingerbrug, en dan naast de spoorlijn naar Station De Vink. Dit tracé kruist de spoorlijn naar Alphen, dat bij voorkeur hier in tunnel zou lopen (dat vermijdt twee overgangen en een lage brug over de Rijn).

De stamlijn door de binnenstad

De stamlijn begint bij Station Lammenschans, waar de spoorlijn naar Alphen de Lammenschansweg kruist (op viaduct). De tramlijn volgt de Lammenschansweg richting binnenstad. Na de brug over de Singel, gaat het Breestraat-tracé (donkerrood) rechtdoor. Aan het einde van de Breestraat maakt het een scherpe bocht, en bereikt het station via de Beestenmarkt en Stationsweg. Het voorkeurstracé (rood) gaat iets naar links, via de Oranjeboomstraat naar de Hooigracht, en dan met een haakse bocht naar de Lange Gracht.

Klik om te vergroten…

leiden-stamtrace

Het voorkeurstracé bereikt Station Leiden via Molenwerf en Schuttersveld. (Beide varianten bereiken het stationsplein vanuit het noorden). De lijn gebruikt de bestaande Walenkamp-tunnel onder het spoor, en rijdt langs het academisch ziekenhuis LUMC. Het tracé door Leeuwenhoek volgt de Sandfortdreef, Zernikedreef, Einsteinweg, en Ehrenfestweg, tot aan de Plesmanlaan (bij de kruising met de Haagse Schouwweg).

Tramlijnen achter Station Leiden: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

Tramlijn achter Station Leiden, campus zone

Aftakkende tramlijnen

Afgezien van de Vink-tramlijn, zouden ongeveer 10 lijnen aftakken van de stamlijn. Die lijnen worden apart beschreven:

Daarnaast zijn twee tangent-lijnen denkbaar, van Leiderdorp naar De Vink, en van Lammenschans naar Rijnsburg en Katwijk.

Tramlijnen in Leiden

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s