IJmeerlijn

Herzien maart 2011…

Op deze blog worden voorstellen gedaan voor nieuwe infrastructuur, vaak bij gebrek aan officiële voorstellen. (Voor een voorbeeld zie: Spoorlijn Almere – Harderwijk). Het IJmeer is een bijzonder geval: er is een overvloed aan plannen voor nieuwe verbindingen. Daarom bij wijze van uitzondering, een oordeel over de recente voorstellen voor een IJmeerlijn.

In 2009 verschenen berichten in de media, over een nieuwe snelle spoorlijn van Almere naar Amsterdam CS. Daarbij werd de indruk gewekt, dat de lijn korter zou zijn dan de bestaande lijn, en dat het ook tot Utrecht doorgetrokken wordt. De berichten waren afkomstig van een lobby van belanghebbenden, onder aanvoering van de gemeente Almere zelf. De journalisten hebben hun werk niet goed gedaan, want de officiële Structuurvisie (downloaden) vertelt een ander verhaal.

De Almeerse lobby wil een IJmeerlijn door een nieuw aan te leggen woonwijk, IJland. Deze komt op een buitendijkse eiland, ten noorden van Almere-Pampus. De nieuwe IJmeerlijn moet het met IJburg verbinden, volgens de kaart op pagina 80 van de Structuurvisie.

Het probleem is dat het tracé een omweg maakt, om het buitendijkse eiland te bedienen. Daarom kan het nooit veel korter zijn, dan de bestaande lijn via Weesp. Volgens de gemeente zou de nieuwe lijn “Almere verbinden met Amsterdam-Zuidoost, Amsterdam-Zuidas en Schiphol” – maar dat doet de bestaande spoorlijn ook. De enige toegevoegde verbinding is IJburg – Almere.

Bovendien wordt in de Structuurvisie de optie opengelaten, om de IJmeerlijn ‘bovengronds’ aan te leggen in IJburg, dat wil zeggen als sneltram. Als het inderdaad een sneltram is, dan is aansluiting op de bestaande lijn naar Schiphol onmogelijk. De Schiphol-tunnel kan geen sneltrams verwerken, naast de Sprinters, Intercity’s en Thalys die doorheen rijden. De beloofde aansluiting naar Utrecht gebeurt – zo staat het in de kleine lettertjes – per bus.

Het is duidelijk dat de IJmeerlijn, zoals door de gemeente Almere voorgesteld, dient om de bouw van IJland te rechtvaardigen, en niet om Almere met Amsterdam te verbinden. De politieke discussie duurde niet lang: het voorstel is in eerste instantie op rijksniveau afgewezen. Hier werd in november 2009 voorspeld, dat het weer op zou duiken in aangepaste vorm, want de belangen bij de uitbreiding van Almere zijn groot.

Aldus geschiedde: in oktober 2010 ging de gemeente Almere op zoek naar nationale en internationale marktpartijen om de lijn aan te leggen. Drie plannen zijn in maart 2011 gepresenteerd. Let wel: plannen. ‘Marktpartijen’ bouwen geen gratis spoorlijnen, en nog niemand heeft aangeboden om deze lijn te financieren.

Eerst een geografisch gegeven: de kortste lijn van Amsterdam-centrum naar Almere-centrum, loopt niet via IJburg, en ook niet via een buitendijkse eiland. Als je alle vier gebieden wil verbinden, dan slingert het tracé. De ‘marktpartijen’ zijn er niet in geslaagd, om dit gegeven weg te nemen. Het is wel opmerkelijk, dat ze alle drie een IJland-tracé hebben laten vallen. Misschien heeft de gemeente Almere ingezien, dat deze in de huidige omstandigheden niet te financieren valt.

Twee hebben gekozen voor een min of meer rechte lijn, van Diemen-Zuid over IJburg naar Almere-Pampus. Jacobs APPM Posad voorziet een metrolijn op dit tracé. Er is op IJburg echter geen reservering voor een metro, wel voor een tram. In Almere moeten de treinen over de spoorlijn rijden. Dat kan ook niet, vanwege de onverenigbare eisen aan het materiaal: gebruik van de metro in Amsterdam sluit gebruik van de spoorlijn in Almere uit. Deze variant heeft ook een overstap-station in een weiland naast Diemen, ingeklemd door spoorlijnen en een Joodse begraafplaats.

Mott McDonald vermijden het problematisch tracé langs Diemen, door de lijn zuidelijker aan te leggen. Hierdoor wordt het tracé langer, verder is het nagenoeg gelijk aan die van Jacobs APPM Posad. Ook deze metrolijn gebruikt het spoortracé in Almere – wat niet kan, zonder eigen sporen.

Het voorstel van Movares gebruikt dezelfde boog onder Diemen, maar verschuift het station in IJburg ook. Het komt naast Strand Blijburg, aan het uiteinde van IJburg dus. (Deze lijn loopt niet door het Centrum-Eiland, maar de aanleg daarvan is inmiddels twijfelachtig). Verder loopt deze lijn in een grotere boog om het forteiland Pampus heen: het is niet duidelijk waarom. Ook deze lijn wordt gekoppeld aan de Amsterdamse metro, maar rijdt niet verder dan Amsterdam-Zuid, en krijgt blijkbaar een eigen tracé in Almere. Het zou een automatische metro worden, maar dat kan ook niet in combinatie met een bemande metro. Het is dus eigen sporen, of de overige metrolijnen ook automatisch laten rijden.

Medegebruik van bestaande lijnen bepaalt altijd de keuze van voertuigen en systeem. Daarom had de gemeente Almere een voorkeur voor een geïsoleerde dienst, tussen Amsterdam-Zuid en Almere-Oost. Geen van de drie varianten is daarmee tegemoet gekomen. Geen van de varianten voorziet treinen naar Amsterdam-Centrum. De conclusie is, dat niemand de tegenstrijdigheden van de opgave kon omzeilen.

IJmeerlijn

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s