Tram in Eindhoven

Hier wordt een stedelijk tramnet in Eindhoven voorgesteld. De vijfde stad van Nederland heeft dat nooit eerder gehad: toen de andere vier begonnen met de aanleg, eind 19e eeuw, was Eindhoven nog een dorp. (Enkele streektramlijnen reden naar de omliggende dorpen). Inmiddels heeft de stad 210 000 inwoners, de agglomeratie 440 000. Er zijn geen plannen voor een tramnet, wel een voorstel voor een HOV-netwerk (Hoogwaardig Openbaar Vervoer). Twee lijnen zijn al in bedrijf, al is de geplande vrije baan nog niet af. De voertuigen heten ‘Phileas’: de vormgeving ten spijt, is het een gewone gelede stadsbus. De aanleg van een volledig HOV-net wordt steeds verschoven, een einddatum is er niet: zie de HOV Strategie.

Het voorstel hier wijkt dan af van de gemeentelijke strategie: een groot stedelijk tramnet, met elkaar kruisende lijnen in de binnenstad. Vergelijk de eerdere voorstellen voor een tramnet in Dordrecht, in Den Bosch en in Leiden, elk met één stamlijn. De Eindhovense tramlijnen kunnen gebruik maken van de brede straten, die na de Tweede Wereldoorlog zijn aangelegd. (Alleen in de binnenstad, en aan de westzijde daarvan, is de ruimte krap). Voor een deel volgen ze de geplande HOV-trajecten, en daarom zijn de individuele lijnen niet in groot detail beschreven.

De lijnen zouden aansluiten op de eerder voorgestelde regionale lijn Den Bosch – Eindhoven, met een station bij de Churchilllaan in Woensel. Het sluit ook aan op de voorgestelde regionale lijn Eindhoven – Hasselt, met een station in Gestel, en mogelijk ook aan de binnenring (Limburglaan). Het zou ook aansluiten op de voorgestelde regionale metro Veldhoven – Nuenen, dat mogelijk sporen zou delen met de Hasselt-lijn.

De lijnen zijn in drie groepen te splitsen: oost-west langs de noordkant van Station Eindhoven, noord-zuid langs het station, en oost-west door de binnenstad.

veldhoven-tram

 
De eerste groep omvat ook de twee bestaande HOV-lijnen (die nog niet af zijn), naar de luchthaven en Veldhoven. De tramlijn zou langs Fellenoord lopen: in tegenstelling tot de bussen, zou de tram wel gebruik maken van de Elisabeth-tunnel. Het tracé langs het Philips-Stadion en door Strijp blijft hetzelfde. Ook het HOV-tracé naar de luchthaven kan in een tramlijn worden omgezet. In Veldhoven zou de tramlijn doorlopen over de Heerbaan, en eindigen in Oerle of Berkt.

naar-welschap

Er komt ook een tweede route naar de luchthaven, over de Beemdstraat, de Meerenakkerweg, en de nieuwe tunnel onder de A2. Om dit tracé te bereiken vanaf het station, zijn wel stedenbouwkundige ingrepen nodig. Die zouden uitgevoerd worden in samenhang met de bouw van de regionale metro naar Veldhoven en vooral de voorgestelde hogesnelheidslijn naar Antwerpen.

HSL through Veldhoven: base map by Jan-Willem van Aalst, CC3.0 licence

hsl-veldhoven

 
Bij de tramlijn gaat het vooral om een verbinding Beemdstraat – Karel Martelweg, en een doorbraak Eliasweg – Elisabethtunnel (in blauw aangegeven). De benodigde sloop valt wel mee: bovendien zou het deels samenvallen met sloop voor de HSL-tunnel. Minder ingrijpend is een doorbraak richting de Sophia van Wurtemberglaan (oranje lijn), maar de lijn zou het Lodewijk Napoleonplein doorsnijden. De lijn loopt dan verder langs de zuidrand van het Gemeentelijke Sportpark, naar de Beemdstraat.

martel-doorbraak….beemdstraat-tunnel

Ten oosten van het station lopen de Fellenoord-lijnen in elk geval door, tot de Technische Universiteit, en mogelijk tot in Tongelre.

De noord-zuid lijnen zouden via een aangepaste Vestdijk-tunnel lopen, aan de stationskant. De tram-tracés komen voor een deel overeen met die van de HOV Noord-Zuidas. Twee lijnen gaan naar het noorden via de Montgomerylaan. Bij winkelcentrum Woensel, de grootste buiten de Randstad, splitsen de lijnen. Eén gaat via de Huizingalaan naar Bedrijventerrein Ekkersrijt, de andere naar Eckartdal. Een derde lijn zou kort na het station aftakken, via de Pastoor Petersstraat, naar de Boschdijk, de oude weg naar Den Bosch. Via deze lange rechte weg komt het in Best, waar het via de Willem de Zwijgerweg het station bereikt.

tram-woensel….tram-eindbest

Ten zuiden van Station Eindhoven, lopen de noord-zuid lijnen eerst over de Vestdijk. Eén gaat dan over de Geldropseweg naar Geldrop, met een lange rechte stuk van 5 km. De anderen gaan eerst over een stuk van de Stratumsedijk, en splitsen weer. Eén gaat naar Aalst, de andere via de Leendertweg naar het Floraplein, een grote rotonde aan de rand van de stad. (Dit is een van de brede wegen, die Eindhoven zo geschikt maken voor een tramnet).

tram-geldrop….naar-floraplein

Een van de oost-west lijnen via de binnenstad begint bij Veldhoven-Dorp, en loopt via de Kempenbaan en de Karel de Grotelaan naar de binnenstad. De straten zijn breed genoeg, al krijgt het autoverkeer hier minder ruimte.

veldhoven-zuidrand

Een tweede lijn begint op de High Tech Campus (in de HOV-plannen wordt deze bereikt vanaf de Aalsterweg, via de Coolenlaan). Het loopt dan via de Bayeuxlaan – het oude tracé van de spoorlijn naar Hasselt.

scheidingswegHet tracé werd bebouwd na de sluiting, mogelijk juist om heropening te belemmeren. Via een kort stuk van het tracé (Scheidingsstraat), kan de tram de Hoogstraat bereiken. De twee lijnen komen samen bij de Grote Berg (hoek Kleine Berg, een hoekpand moet mogelijk wijken).

Het tracé door de binnenstad – over Grote Berg, Kerkstraat en Ten Hagestraat – is problematisch. Er is op sommige plaatsen net genoeg ruimte voor twee tramsporen, en de tuinmuur van de Catharinakerk moet verschoven worden. De trams zullen stapvoets moeten rijden. Het tracé zou slingeren: het kruist de drukke voetgangersstraten, en loopt langs de uitgang van Winkelcentrum Heuvelgalerie. De brandweer zal zeker bedenkingen hebben. Het gaat echter om een stuk van 400 m, en een alternatief is er niet, behalve volledige ondertunneling.

eindhoven-kerk

Na een overstap-halte in de Ten Hagestraat (kruising Vestdijk) zijn de straten weer breder. De lijnen bereiken de Kanaaldijk via de Kanaalstraat, en kruisen het Eindhovens Kanaal naar de Tongelresestraat. Eén lijn gaat door naar oud-Tongelre (‘t Hofke). Dit veronderstelt ondertunneling van de spoorlijnen, dat sowieso nodig zou zijn in het kader van de hogesnelheidslijn Eindhoven – Venlo en de HSL Eindhoven- Sittard.

doornakkers

De tweede lijn buigt af, kort na de brug over het Eindhovens Kanaal, via de Konijnenburglaan naar de Ruysdaelbaan. Het eindigt aan de rand van de stad bij Urkhoven.

Er zijn zeker meer tram-tracés denkbaar in Eindhoven: de HOV-voorstellen omvatten bijvoorbeeld ook een oost-west lijn via Woensel. Hier worden slechts de voor de hand liggende radiale lijnen geschetst. In elk geval blijkt dat een stedelijk tramnet wel bij Eindhoven past, zelfs in combinatie met nieuwe spoorlijnen in de stad. Het alternatief voor de trams is dan niet veredelde busbanen, maar eerder een lichte metro, dat veel meer vrijheid geeft in de tracés.

Tram in Eindhoven

5 thoughts on “Tram in Eindhoven

  1. L.Tigchelaar says:

    Mooie doordachte varianten! Recent ben ik (60+) in MOntpellier en Grenoble geweest en daar bewust gebruik gemaakt van de (nieuwe) tram. Je beseft dan hoe treurig het gesteld is met het openbaar vervoer in Eindhoven e.o. gelet op verloop van lijnen, bereikbaarheid van scholen en faculteiten, centrum en openbare gebouwen,hoge frequentie ook na achten, lagere tarieven, minder lawaai en walm, en niet in de laatste plaats een opvallend mooi design en een senior-vriendelijk comfort. Soortgelijke ervaringen heb ik ook in het oosten van Duitsland. Hoe lang moeten we nog wachten totdat de gemeente Eindhoven en SRE hun dorpse visie inruilen voor een grootstedelijke blik op echt HOV??? De evaluaties niet gelezen van ca 20!! Franse steden waar de tram nieuw is ingevoerd? Laten we de hobbelpaarden die we in Ehv bussen noemen zsm afscaffen! groet, LT

  2. Marc V says:

    Verder vind ik de plannen wat ambitieus. Ik zou opteren voor een min of meer overname van de HOV plannen, waarbij ik ook rekening houd met het belgische Spartacusplan.
    1 – Eindhoven Airport – CS – Geldrop (- Helmond) (huidige 401/10)
    2 – Eindhoven Airport – Station Acht-Airport – Winkelcentrum Woensel – Nuenen – Helmond (tangentlijn, evt. ringlijn met bovengenoemde lijn) (huidige 103, 22)
    3 – Veldhoven – Strijp – CS (402)
    4 – Veldhoven – High Tech Campus – CS – WC Woensel – Nuenen (407) (sluit evt. aan op bovengenoemde in Veldhoven)
    5 – (Ekkersrijt/Station Acht-Airport) Achtse Barrier – WC Woensel – Stratum – Aalst – Valkenswaard – Hasselt(B)
    Belangrijke knooppunten zijn naast CS (1, 3, 4, 5) WC Woensel (2, 4, 5) en Station Acht/Airport (2 en 5)
    Evt. Zou je lijn 4 verder kunnen doortrekken van Veldhoven naar De Kempen (Eersel, Bladel, Reusel) en lijn 5 van Ekkersrijt naar Uden en Veghel (en evt. Oss, daar komt ook HOV).
    Tramlijnen naar bijv. Stratum, Tongelre etc. lijken me niet heel rendabel.

    1. infrastruct says:

      Dit is een lijst met buslijnen, en het is niet duidelijk waar de vervangende tramlijn zou moeten lopen. De genoemde busroutes zijn zeker niet allemaal geschikt voor vertramming. Het Spartacus-plan voorziet ook niet in een tramlijn naar Eindhoven.

  3. Marc V says:

    In mijn optiek zouden dit uiteraard dan tramlijnen moeten worden. Deze lijnen worden de komende jaren, voorzover al niet bestaan (401 en 402) als HOV aangelegd met grotendeeldvrije busbanen. Alleen het stuk tussen Helmond en Nuenen niet. Eindhoven – Valkenswaard is ook een uitdaging (mn in Valkenswaard), maar heeft een flinke vervoerswaarde.
    Het spartacusplan houdt wel rekening met doortrekken naar Eindhoven (zie oa http://www.hasselt.be/nl/85/content/692/lightrail.html), daar is naar mijn weten ook over gesproken met de gemeente/SRE, maar staat niet voor niets tussen haakjes…

    1. infrastruct says:

      Het is niet duidelijk hoe al die buslijnen vertramd moeten worden. Een tram vereist een geschikt tracé. Op de kaart van de Spartacus-planning is de verbinding naar Eindhoven een snelbus. Ooit werd aan herstel van de oude lijn gedacht, maar die plannen lijken niet meer actueel.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s