Regionale metro Groningen – Stadskanaal

De spoorlijnen rond Groningen vormen een bescheiden regionaal netwerk, met treinen naar Leeuwarden, Roodeschool, Delfzijl en Winschoten. Het zijn diesel-lijnen met veel enkelspoor. Over de dubbelsporige hoofdlijn naar Zwolle, rijdt één stoptrein per uur (deze rijdt na Zwolle als Intercity). De Provincies Groningen en Drenthe willen wel een intensivering van de diensten, maar weinig nieuwe infrastructuur. De regio en de stad Groningen zijn echter groot genoeg voor een regionale metro, op het model van de Duitse S-Bahn. De eerder voorgestelde Hondsrug-spoorlijn van Groningen naar Emmen, en ook de regionale lijn Assen – Stadskanaal – Emmen, veronderstellen ook een ‘zwaar’ regionaal netwerk.

Hier wordt een regionale metrolijn naar Stadskanaal voorgesteld, inclusief een nieuw tracé Sappemeer – Veendam. De route wordt iets korter, en Muntendam krijgt een station.

Klik om te vergroten…

Regional metro Groningen - Veendam - Stadskanaal

Het meerendeel van het tracé ligt er al: de lijn Groningen – Winschoten, de weer in gebruik genomen lijn Zuidbroek – Veendam, en de museumlijn van Stichting STAR. De voormalige S.T.A.R. reed overigens van Stadskanaal tot Ter Apel: de lijn door Veendam werd aangelegd door de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS).

De bouw van een regionale metrolijn vereist vooral dubbelspoor en elektrificatie, en een aanpak van de vele overwegen. Het traject Groningen – Zuidbroek is al dubbelsporig, maar verder is de nodige verbouwing ingrijpend. De lijn wordt feitelijk nieuw aangelegd op een oud tracé.

Vanaf Station Groningen tot voorbij Station Europapark, wordt de spoorlijn tot 6 sporen uitgebreid. Dat is nodig vanwege de Hondsrug-spoorlijn, een regionale metro naar Assen, meer Intercity-treinen naar de Randstad, en de voorgestelde hogesnelheidslijn Groningen – Bremen. De snelle treinen moeten eigen sporen krijgen, al vanaf de perrons in Groningen, en ongelijkvloerse kruisingen bij Europapark.

Tot aan Foxhol, loopt de HSL Groningen – Bremen naast de spoorlijn naar Winschoten. Met twee aftakkende lijnen (naar Stadskanaal en Winschoten) heeft ook de regionale metro een ongelijkvloerse kruising nodig. De HSL heeft verder geen gevolgen voor de lijn naar Stadskanaal: het buigt af naar het zuidoosten, vlak voor Foxhol.

HSL naar Bremen, tussen Groningen en Muntendam…

foxhol-hsl

 
Op de eerste 12 km vanaf Groningen, is er slechts één station: Europapark. Daarna gaat de lijn door Hoogezand-Sappemeer: de gemeente bestaat uit aan elkaar gegroeide dorpen, met samen 35 000 inwoners. Het gebied heeft vier stations: Kropswolde, Martenshoek, Hoogezand-Sappemeer en Sappemeer Oost. Daarvan worden er twee volgens de provinciale planning verschoven.

Station Kropswolde ligt precies aan de westrand van de bebouwing (dichter bij Foxhol dan Kropswolde). Het ligt dus redelijk voor reizigers richting Groningen. Station Martenshoek bedient een dorpskern met winkels (Sluiskade / Veningastraat), en ook deze moet gehandhaafd worden.

Het geplande station Hoogezand, bij de Kerkstraat, is zeker een vooruitgang. Kerkstraat is de oude hoofdwinkelstraat, en aan de zuidkant van het station ligt ook het nieuwe winkelcentrum. In de provinciale planning wordt het bestaande station Hoogezand-Sappemeer gesloten. Omdat ook het laatste station naar een bedrijfsterrein wordt verschoven, verliezen de woonwijken van Sappemeer hun stations. De gemeentelijke structuurvisie voorziet een vijfde station aan de nieuwe onderdoorgang Croonhoven / Klinker, en dit lijkt een goede keuze.

Klik om te vergroten…

Stations in Hoogezand-Sappemeer

De verschuiving van Sappemeer Oost, naar het bedrijfsterrein van die naam, lijkt vooral verband te houden met een geplande ringweg (in het verlengde van De Vosholen). Stations aan een randweg moeten bij voorkeur vermeden worden, en dit bedrijfsterrein staat ook grotendeels leeg. Voorlopig kan dit station op zijn plaats blijven, ook na de bouw van een station bij Croonhoven.

Het bedrijfsterrein vormt de rand van de bebouwde kom: de spoorlijn gaat rechtdoor richting Zuidbroek. Het nieuwe tracé naar Veendam zou afbuigen naar het zuidoosten, bij km 99. De nieuwe lijn loopt hier door open polder (Het Poeltje / De Leest), zonder enige bebouwing. Het tracé in Muntendam staat vast: langs de noordkant van het Meedenerdiep, de noordgrens van de bebouwing. Het tracé door de polders zou in het verlengde daarvan liggen.

Bij het kruisen van de lintbebouwing (Tussenklappen), aan de noordzijde van Muntendam, kan de sloop beperkt blijven tot misschien één woonhuis. Hier komt ook een station: het dorp heeft 4500 inwoners. Vlak bij het station kruist het nieuwe tracé de voorgestelde HSL naar Bremen.

Klik om te vergroten…

Nieuw tracé voor regionale metro langs Muntendam

Na het passeren van Muntendam, draait de nieuwe lijn in een flauwe bocht, naar een aansluiting op de bestaande goederenlijn, naast het Rail Service Centrum (container-terminal).

500 verder begint de bebouwde kom van Veendam (20 000 inwoners, gemeente 28 000). De locatie van het oude station is niet te verbeteren: vlak bij de oude dorpsstraat (Kerkstraat), en het nieuwe winkelcentrum. Een station in Veendam-Noord is ook denkbaar, aan het einde van de Ambachtsweg. Het zou ook de fabriek van de Nedmag bedienen, “de toonaangevende Europese producent van doodgebrand magnesiumoxide”.

Klik om te vergroten…

Stations in Veendam na reactivering spoorlijn als regionale metro

De regionale metro zou ook een station krijgen in de kern Wildervank (4000 inwoners, deel van gemeente Veendam). Het komt op de plek van het oude station, aan de Dalstraat: de gebouwen zijn echter verdwenen.

De oude spoorlijn gaat rechtdoor, totdat het bij Bareveld de Semslinie bereikt: het draait dan om deze te volgen. Deze oude grens tussen Groningen en Drenthe werd in 1615 als een rechte lijn in het veen uitgezet. Bij de ontginning, volgde vaarten en wegen de Semslinie: later ook de spoorlijn. In Bareveld is een station op de oude plek mogelijk: het is niet eens een dorp, meer een kruising van bebouwingslinten, met rond 400 inwoners.

Klik om te vergroten…

Regionale metro Veendam - Stadskanaal met station in Bareveld

Tussen Wildervank en Stadskanaal ligt er dunne lintbebouwing, dat geen verdere station rechtvaardigt. Nog 8 km na Bareveld, komt de aansluiting met de oude NOLS-lijn uit Assen, het tracé van de voorgestelde regionale lijn Assen – Stadskanaal – Emmen.

In Stadskanaal ( 21 000 inwoners), delen de twee lijnen het tracé, en drie stations. Het eerste komt 550 m na de aansluiting, het voormalige Stadskanaal Hoofdstation van de NOLS, dat de naam ‘Stadskanaal-Noord’ zou krijgen. Op de plek van Station Stadskanaal Oost komt dan een station Stadskanaal-Centrum – 500 m van het vernieuwde stadscentrum.

Klik om te vergroten: de drie, mogelijk vier, stations in Stadskanaal…

Stations in Stadskanaal

Het derde station komt aan de nieuwe Buinerweg, de N374, en bedient ook een deel van Nieuw-Buinen (5 000 inwoners). Dit station zou ‘Stadskanaal-Zuid’ heten. Dit is een geschikte eindpunt voor een regionale metrolijn uit Groningen. (Een mogelijk vierde station in Stadskanaal, aan de Cereskade, is daarvoor niet geëigend).

Het huidige tracé Groningen – Zuidbroek – Buinerweg is bijna 47 km lang. De afsnijding van Zuidbroek zou dat met circa 1500 m verkorten, tot iets meer dan 45 km. Ook al zijn er lange rechte stukken zonder station, de reistijd van Groningen naar Stadskanaal-Centrum zal toch niet onder 40 minuten uitkomen. De lijn Stadskanaal – Groningen zou gekoppeld worden aan een vergelijkbare regionale metrolijn naar Roodeschool: mogelijk zou de helft van de treinen in Winsum keren.

Regionale metro Groningen – Stadskanaal

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s