Verzwaring noordelijke spoorlijnen Groningen

Eerder werd hier een regionale metrolijn Groningen – Stadskanaal voorgesteld. Een volledige regionale metro rond Groningen – naar het model van de Duitse S-Bahn – vereist ook verzwaring van de bestaande lijnen naar Roodeschool en Delfzijl. De inmiddels opgegeven light-rail plannen in de regio zijn onvoldoende.

De twee lijnen bedienen de noordhelft van de Provincie Groningen: ten noorden van het Reitdiep en het Eemskanaal. Van de acht gemeenten hebben zes een station, en bussen uit de gemeente De Marne rijden naar Station Winsum. Samen hebben ze circa 100 000 inwoners: alleen Ten Boer (7000 inwoners) is geheel op de bus aangewezen. De stad Groningen zelf heeft 180 000 inwoners.

De spoorlijnen naar Roodeschool en Delfzijl

De spoorlijn Groningen – Delfzijl werd in 1884 aangelegd, en is 38 km lang. Delfzijl was toen al eeuwen een havenstad, en met de bouw van de diepzeehaven behield deze lijn het goederenvervoer. De lijn naar Roodeschool werd in 1893 als klassieke lokaalspoorlijn aangelegd, ‘langs de dorpen’. Het begint bij Sauwerd, 11 km van Groningen, en is 27 km lang. Met de aanleg van de Eemshaven, kreeg het ook een functie als goederenlijn.

Het officiële Raamwerk RegioRail voorzag dat de Groningse tram over de enkelsporige lijnen naar Winsum en Bedum zou rijden, na 2020. Roodeschool en Delfzijl zouden na 2020 een half-uur dienst krijgen, maar dat hebben ze inmiddels, tot in de avond.

Een regionale metro zou er anders uitzien. Het betekent: de beide lijnen verdubbelen over de hele lengte, elektrificeren, en op beide takken minimaal een kwartier-dienst invoeren. Volledige verdubbeling is niet echt nodig voor de capaciteit, maar wel voor de snelheid, en de betrouwbaarheid van de dienstregeling.

Dat vereist ook aanpassing van Station Groningen, maar dat zou toch nodig zijn bij de bouw van de Zuiderzeelijn, en de voorgestelde hogesnelheidslijn Groningen – Bremen. In het station is het waarschijnlijk beter, als de perrons van de regionale metro aan de stadszijde liggen (huidige sporen 2 en 3).

Ten westen van het station, na de Niemeyer-fabriek, splitsen de lijnen naar Leeuwarden en Sauwerd. Zoals al aangegeven, bij de voorstellen voor een tramlijn uit Hoogkerk en een west-tangent tramlijn, moet deze aansluiting onherkenbaar verbouwd worden. Het krijgt vier sporen richting Hoogkerk, en een ongelijkvloerse aansluiting richting Sauwerd, met één spoor op viaduct.

Klik om te vergroten: de lijn in Groningen…

Verhoging spoorlijn Delfzijl en nieuw station in Groningen.

Verhoging is ook de beste optie, voor het resterende tracé binnen de bebouwde kom. Er komt een dubbelsporige viaduct naast de ringweg: de overweg Hoendiep verdwijnt. Ook de overweg Friesestraatweg verdwijnt, en de brug over het Reitdiep wordt verhoogd. Hier is ook plaats voor een nieuw station, met overstap op de west-tangent tramlijn en op de tram naar Vinkhuizen via de Friesestraatweg.

Video: het tracé in Groningen. De kwaliteit is beperkt, maar de hele route naar Roodeschool is te zien op deze serie, 8 video’s in totaal.

Vanaf het Reitdiep is de bestaande lijn al verhoogd. Station Groningen-Noord behoudt zijn huidige functie, en wordt een overstappunt voor de tram, zoals ook de officiële plannen voorzien. Ook de voorgestelde tramlijn uit Haren zou hier eindigen.

Bij de brug over het Van Starkenborghkanaal eindigt de bebouwde kom van Groningen. Vanaf hier is het een kwestie van spoorverdubbeling, en daarbij zijn er weinig problemen. De lijnen naar Roodeschool en Delfzijl lopen ‘door de polder’ – in open veld, met kleine dorpen. Het landschap is te zien op de cab view video Groningen Noord – Winsum.

De spoorlijn ligt meestal aan de rand van de dorpen, waardoor sloop bij verbreding kan uitblijven. De meeste stations hebben al twee sporen (t.b.v. het passeren). Het aantal overwegen is wel een probleem, ook de overwegen voor het vee in de weilanden. Met de aanleg van parallelwegen, en ruil van percelen, kan een beperkt aantal bruggen of onderdoorgangen de overwegen vervangen. De kleine dorpen kunnen volstaan met één nieuwe brug of tunnel.

Klik om te vergroten: de spoorlijnen Sauwerd – Winsum en Sauwerd – Bedum. Rechte lijnen door de polder, die percelen en toegangswegen doorsnijden…

Open landschap langs de noordelijke nevenlijnen, bij Sauwerd.

Bij Sauwerd splitsen de lijnen. De lijn naar Delfzijl bestaat uit drie kaarsrechte lijnstukken, met flauwe bochten ertussen. Treinen zoals de nieuwe Sprinter Lighttrain, kunnen hier hun maximum-snelheid van 160 km/h benutten. In de drie dorpen Bedum (8 600 inwoners), Stedum (1110 inwoners), en Loppersum (2 700 inwoners), ligt het station aan de dorpsrand.

Na Bedum, kruist de lijn de weg naar de Eemshaven (N46). Vanaf de kruising is een nieuwe enkelsporige goederenlijn mogelijk, naast de weg. Het zou bij Roodeschool aansluiten op de bestaande havenlijn: daarmee verdwijnt het goederenvervoer van de lijn tussen Sauwerd en Roodeschool.

Bij het naderen van Appingedam (12 000 inwoners), loopt de lijn naast de hoofdweg naar Delfzijl (N360). Deze ligt ook aan de rand van de bebouwing: twee bruggen en een dive-under kunnen alle overwegen vervangen. (De nieuwe kruising met de N33 is al ongelijkvloers).

Klik om te vergroten:

Spoorlijn door Appingedam en Delfzijl

De bebouwde kom van Delfzijl (17 000 inwoners), begint al 1500 m na Appingedam. De enige kruisende weg (Hogelandsterweg, de ringweg) loopt in tunnel onder Station Delfzijl West, dat ruimte heeft voor een tweede spoor. Ook het oude Station Delfzijl heeft meer dan genoeg ruimte voor uitbreiding: het ligt tegenover het centrum.

Aan de lijn naar Roodeschool, wordt Winsum wel doorsneden door de spoorlijn. Dit is het grootste dorp aan de lijn, met 8000 inwoners: er is voldoende ruimte voor twee sporen. Met twee onderdoorgangen aan de noord- en zuidkant van het dorp, kan de lijn hier kruisingsvrij worden gemaakt: het station heeft al een eilandperron met tunnel.

Baflo, Warffum en Usquert zijn kleine dorpen, met een station aan de dorpsrand. In Uithuizen (5000 inwoners) loopt de lijn naast de weg (N363), op een brede groenstrook. Verdubbeling is geen probleem, de vier overwegen wel. Mogelijk kan de spoorlijn verdiept aangelegd worden, aan beide kanten van het station. Na Uithuizen snijdt de lijn de lijn nog tweemaal de N361, eenmaal in Uithuizermeeden (3000 inwoners). Daar moet de straat onder de spoorlijn door, en dit is de enige plek waar sloop nodig is: één woning.

Klik om te vergroten: Uithuizen…

De spoorlijn door Uithuizen, van Groningen richting Roodeschool

In Roodeschool eindigt de lijn bij een eenvoudig perron, aan de zuidkant van de hoofdstraat. De goederenlijn naar de Eemshaven takt af, ongeveer 500 m voor het station. Om een reizigersdienst naar de haven mogelijk te maken, wordt het station naar deze goederentak verschoven, circa 250 m verderop. Het is de bedoeling dat enkele treinen doorrijden naar het havengebied, dat grotendeels leeg staat. Die frequentie is heel laag, en werknemers zullen toch moeten overstappen op een bus, want de loopafstanden zijn groot. Hier wordt uitgegaan van een eindpunt bij Roodeschool.

Voor het goederenvervoer op de lijn door Uithuizen is er een alternatief: een nieuwe lijn langs de N46, vanaf de lijn door Bedum. De goederenlijn aan de rand van Roodeschool blijft daarbij in gebruik…

Klik om te vergroten…

Aansluiting nieuwe havenlijn Eemshaven bij Roodeschool
In de afgedankte light-rail plannen, werd de lijn naar Delfzijl gekoppeld aan de lijn vanuit Veendam en Stadskanaal, en de lijn naar Roodeschool aan de lijn vanuit Winschoten. Dat veronderstelt echter een lange regionale lijn Leeuwarden – Assen. Een regionale metro, zoals hier voorgesteld, zou Leeuwarden niet aandoen. Daarom lijkt het beter om de lijn uit Assen te koppelen aan de lijn naar Delfzijl, en de lijn Stadskanaal – Groningen door te trekken naar Roodeschool.

Deze tak zal altijd minder druk zijn als de anderen, want de streek (Hunsingo) is nu eenmaal dun bevolkt. Eventueel kan de helft van de treinen uit Stadskanaal in Winsum keren.

Een geheel nieuw tracé richting Delfzijl, evenwijdig aan het Eemskanaal, zou de bestaande lijn met circa 5 km verkorten. Het zou aftakken van de lijn richting Assen, na Station Europapark. Het loopt echter door een leeg gebied, met bovendien een grote bodemdaling. Voor een maximale tracé-verkorting zou de lijn door Groningen moeten lopen, met een tunnel naar het station. Delfzijl alleen is niet groot genoeg om dit te rechtvaardigen, en het project zou alleen zinvol zijn, in combinatie met een Eems-tunnel, als onderdeel van een nieuwe lijn Groningen – Emden.

Verzwaring noordelijke spoorlijnen Groningen

2 thoughts on “Verzwaring noordelijke spoorlijnen Groningen

  1. Roy says:

    Sinds de dienstregeling van 2011 rijdt er al de hele dag (m.u.v. de avond) een halfuursdienst op beide lijnen.
    Op korte termijn word de lijn naar Roodeschool verlengd naar de eemshaven, Roodeschool krijgt dan een nieuw station.
    Ik betwijfel of een kwartiersdienst wel uit kan, waarschijnlijk kan dit alleen in de spits, daarnaast is het op een aantal plaatsen binnen de bebouwde kom niet wenselijk (ruimtegebrek, dure aanpassingen aan kunstwerken) om de spoorlijn te verdubbelen.

    1. infrastruct says:

      De lijnen lopen nauwelijks door de bebouwde kom, en ook daar is er genoeg ruimte voor extra sporen, zoals aangegeven. Hier wordt nooit ingegaan op de kosten van infrastructuur, dat is een politieke kwestie. Het gebied heeft 100 000 inwoners en de spoorlijnen vormen de hoofdverbinding met Groningen, daarom is een kwartierdienst zeker te rechtvaardigen.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s