Opwaardering spoorlijn Deventer – Zwolle

Strategische ligging van de IJssel-spoorlijnDe spoorlijn Deventer – Zwolle is onderdeel van de IJssel-lijn vanuit Arnhem. Het werd in 1866 gebouwd als Staatslijn A, een strategische noord-zuid verbinding van Arnhem tot Leeuwarden. De strategische ligging is niet veranderd, maar de lijn heeft die functie niet meer. Op de IJssel-lijn rijdt een ‘Intercity’ Roosendaal – Zwolle, maar die is in werkelijkheid vanaf Zutphen een stoptrein. De lijn is enkelsporig tussen Deventer en Olst: verdubbeling is al jaren in discussie.

Hier wordt voorgesteld de lijn fors te verbeteren, gedeeltelijk met vier sporen en geschikt voor 200 km/h. Dat houdt verband met eerder voorgestelde nieuwe lijnen, maar is ook een terugkeer naar de oorspronkelijke functie. Er zouden dan ook veel meer treinen rijden. Een snelle inter-regionale dienst, de opvolger van de huidige Intercity, verbindt Nijmegen en Arnhem met Deventer en Zwolle. (Daarvoor moet ook de lijn Arnhem – Deventer worden opgewaardeerd). In Nijmegen is er aansluiting op de lijnen uit Maastricht en Den Bosch, en de voorgestelde HSL Köln – Nijmegen, en in Arnhem op de bestaande lijn uit Düsseldorf en Köln.

Opwaardering tussen Deventer en Zwolle is ook een voorwaarde, voor de eerder voorgestelde inter-regionale lijn Zwolle – Essen. (Deze rijdt om Zutphen heen). In Zwolle begint ook de voorgestelde HSL Zwolle – Groningen.

Daarnaast is er behoefte aan een regionale dienst (stoptrein) over de 30 km tussen Deventer (met 88 000 inwoners), en Zwolle (120 000 inwoners).

De opwaardering van de lijn naar Zwolle begint al in Deventer, waar het de lijn Amersfoort – Twente kruist. Al eerder werd hier voorgesteld, de de lijn Apeldoorn – Deventer viersporig te maken, met een nieuwe tunnel of brug. Daarbij is een vrije kruising met de sporen uit Zwolle al inbegrepen, aan de noordkant van Station Deventer. Het station zelf zou twee eilandperrons krijgen, ook een voorwaarde voor meer treinen op de lijn.

De nieuwe aansluiting in Deventer kan geen 8 sporen verwerken, en daarom zou de lijn naar Zwolle hier twee sporen krijgen. 1500 m verder is een nieuw station Deventer-Noord mogelijk, ook een project dat al jaren in discussie is.

Klik om te vergroten…

Nieuw station Deventer-Noord aan de spoorlijn naar Zwolle

Bij dit station zou de lijn bij voorkeur vier sporen krijgen: twee doorgaande en twee perron-sporen. Daarmee staan de regionale treinen de Intercity niet in de weg. (In Zwolle geldt hetzelfde, voor een nieuw station Zwolle -Zuid). Tot aan de rand van de bebouwde kom (1500 m) is er ruimte voor een eventuele derde spoor (voor afremmende stoptreinen, verhoogt de capaciteit).

Na Deventer volgen enkele kilometers op beboste zandgrond, langs Rande en Diepenveen. Daarna loopt de lijn door open velden, tot aan de bebouwde kom van Zwolle – rechte stukken, met slechts vier bochten. Hier is het verhogen van de lijnsnelheid tot 200 km/h in principe mogelijk. De grote problemen zijn de overwegen, het passeren van de dorpen, en de lage ligging: 1-4 m boven NAP, en binnen 1500 m van de rivierdijk.

De lijn had ooit 17 stations en haltes tussen Deventer en Zwolle. Daarvan zij er twee overgebleven, in de dorpen Olst en Wijhe, met elk 5000 inwoners. Windesheim (800 inwoners) lijkt te klein om een nieuw station te rechtvaardigen, en verder staan geen kernen naast de lijn. Vooral de frequentie van de diensten bepaalt de aanpassingen aan het tracé.

Hier wordt uitgegaan van inter-regionale halfuur-diensten Nijmegen – Zwolle, en Essen – Zwolle, en een regionale kwartierdienst: 8 treinen per uur. In elk geval moet het midden-gedeelte van de lijn, met de stations Olst en Wijhe, viersporig worden.

In Olst maakt de lijn een S-bocht. Het station ligt op deze bocht, wel midden in het dorp. De eenvoudigste oplossing is een nieuwe bocht, die de rechte lijnstukken op elkaar aansluit. Het tracé (in wit) doorsnijdt de bebouwde kom, en vereist de sloop van zorgcentrum Averbergen. Verder moeten vooral bedrijfspanden wijken. Het station verhuist naar de nieuwe bocht, de ingang wordt slechts 250 m verplaatst: de Hooglandstraat krijgt een onderdoorgang. Elk andere tracé aan de rand van het dorp (één variant in geel) voegt een nieuwe S-bocht toe aan de lijn, en ook in dat geval is de sloop van enkele woningen onvermijdelijk.

Klik om te vergroten…

olst-bypass

 
Bij Den Nul, 2 km na Olst, is er een bocht dat verruimd moet worden. Verder kan dit gedeelte zonder veel moeite viersporig worden. Met de verruimde bochten, en vervanging van de overwegen, is het in principe geschikt voor 200 km/h.

In Wijhe is de lijn kaarsrecht: er is een brede strook beschikbaar, met aan de oostkant nauwelijks bebouwing naast de lijn. Er is al een onderdoorgang aan de zuidrand van het dorp (Wengelertunnel). Met onderdoorgangen aan de noordkant (Prins Bernhardlaan) en in het midden (Raalterweg), kan de lijn simpelweg twee extra sporen krijgen. De perrons komen dan aan de zijkant, en verschuiven daarbij 500 m naar het zuiden. Dan staan ze even dicht bij de winkels (Langstraat), en dichter bij de zuidhelft van het dorp.Twee bochten ten noorden van Wijhe kunnen worden vervangen, door een enkele ruime bocht.

wijhe

 
De resterende 7 km, tot de bebouwde kom van Zwolle, zijn kaarsrecht. Als dat nodig is, kan de lijn ook hier viersporig worden.

In Zwolle komt een station aan de Oldeneelallee, ter hoogte van het Winkelcentrum Zwolle-Zuid. (Dit station is al jaren ‘gepland’). Daarna sluit de lijn aan, op de bestaande lijnen uit Groningen, Leeuwarden en Emmen, en de voorgestelde HSL Zwolle – Twente en de HSL Zwolle – Groningen. Zoals in Deventer krijgt het station vier sporen, maar bij de aansluiting is de lijn tweesporig: meer valt er niet in te passen.

Klik om te vergroten…

Nieuw station Zwolle-Zuid op de lijn naar Deventer

De aanpassingen aan het tracé hebben nauwelijks gevolgen voor de lengte daarvan, dat blijft 30 km. Met het middenstuk geschikt voor 200 km/h, kan de reistijd voor de inter-regionale trein (‘Intercity’) terug naar 12-14 minuten.

Als alternatief voor de uitbouw van de lijn door de twee dorpen, is ook een bypass van Olst en Wijhe denkbaar. Het wordt een kort stuk HSL, 11-14 km lang, en maximaal 2000 m verder oostwaarts gelegen. Een tracé ten oosten va de Soestwetering (oranje lijn) vermijdt alle kernen. De regionale treinen rijden op de bestaande lijn door de dorpen: zodoende is ook viersporigheid bereikt.

Klik om te vergroten: bypass van Olst en Wijhe, twee varianten…

Nieuwe spoorlijn tussen Deventer en Zwolle, bypass van Olst en Wijhe

In dat geval rijst de vraag, of deze HSL nog langer kan worden. De HSL kan namelijk ook buiten Deventer om, met een nieuwe brug over de IJssel bij Terwolde. Zo ontstaat een HSL Zwolle – Arnhem. Deze lange variant zou bij Dieren weer aansluiten, op de lijn naar Arnhem, en ook een snelle route Zwolle – Apeldoorn bieden.

Opwaardering spoorlijn Deventer – Zwolle

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s