Vier sporen Arnhem – Deventer

ProRail en NS behandelen Arnhem vooral als kopstation, gericht op het verkeer richting Randstad. De spoorlijnen ten oosten van Arnhem hebben duidelijk minder prioriteit. Ook de lijn Arnhem – Zwolle heeft zijn strategische functie verloren, en is slechts formeel een Intercity-lijn.

Hier werd eerder voorgesteld om de spoorlijn Deventer – Zwolle te verbeteren, met gedeeltelijk vier sporen. Dat impliceert ook opwaardering van de 45-km lijn Arnhem – Deventer. Een mogelijk alternatief is een hogesnelheidslijn (HSL) ten westen van Deventer: die wordt apart beschreven.

De spoorlijn Arnhem – Deventer is onderdeel van Staatslijn A (1866). Het is dubbelsporig, en sinds 1953 geëlektrificeerd, maar dat is ontoereikend.

Lijnen over de twee sporen ten oosten van Station ArnhemDe twee sporen langs de Arnhemse binnenstad moeten alle verkeer op de hoofdlijn naar Duitsland verwerken, inclusief de lijn naar Winterswijk, de voorgestelde lijn naar Kleve via Elten, en de hogesnelheidstreinen. Een regionale metro rond Arnhem (vergelijkbaar met Randstadspoor rond Utrecht) is ook wenselijk, en de Intercity naar Zwolle moet sneller kunnen rijden. Daarnaast is er ook een regionale lijn naar Hengelo.

Alle huidige aansluitingen zijn gelijkvloers: een vrije kruising Velperbroek is opgenomen in het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer.

Vier sporen door Arnhem is een absolute vereiste, voor verbetering van de lijn naar Deventer en Zwolle. Het is ook een minimum: het verbouwde Station Arnhem krijgt vier eilandperrons, dus 8 perronsporen.

Een goede doorstroming bij de aansluiting Velperbroek vereist ook flexibiliteit, in het gebruik van de vier sporen. Station Velperpoort moet daarom sluiten. Na de aansluiting Velperbroek moet de lijn viersporig worden. In Arnhem en Velp is dat al moeilijk genoeg, ook zonder verhoging van de lijnsnelheid (baanvaksnelheid). De lijn volgt de rand van de Veluwe, tussen beboste helling en weiland: het ligt vaak ingeklemd door bebouwing.

Klik om te vergroten…

Spoorlijn Arnhem - Zutphen aan de rand van de Veluwe

Bij uitbreiding tot vier sporen, kan de bocht onder de snelweg A12 verruimd worden. In Velp kan de lijn iets naar het noorden worden verschoven (om de bocht te verruimen), en het station iets naar het westen (dichter bij het centrum). Dat vereist wel sloop in Velp, aan de Zuider Parallelweg en Koenestraat. De 6 overwegen moeten weg, maar ondertunneling van de lijn door Velp is problematisch. (Het zou de grondwaterstromen vanaf de Veluwe blokkeren). Vier sporen, en een baanvaksnelheid tot 150 km/h lijkt haalbaar, meer niet. Het blijft ook bij twee stations, Presikhaaf en Velp.

Klik om te vergroten…

Ondertunneling spoorlijn en nieuw station in Velp

Na Velp is de lijn bijna recht: buiten de dorpen kan het makkelijk verbreed worden. In Rheden (7500 inwoners) lijkt er net genoeg ruimte voor vier sporen (parallelweg aan de zuidkant, achtertuinen aan de noordkant). Het station blijft op de huidige plek. 1500 m verder wordt een bocht verruimd, direct naast de IJssel gelegen (Steegse Haven, naast een voormalig station). De lijn kruist hier de hoofdweg Arnhem – Zutphen, en ligt daarna iets hoger op de Veluwerand.

Spoorlijn Arnhem - Zutphen door Rheden

In De Steeg (1200 inwoners) zouden de nieuwe sporen aan de zuidkant komen, mogelijk met de sloop van enkele woningen. De schade is beperkt, omdat het tracé door het dorp zo kort is: 500 m. De overweg Diepesteeg moet wel vervangen worden, en het is de vraag of er dan ruimte is voor een station (op de plek van de voormalige halte Diepesteeg). In Ellecom (1100 inwoners) ligt de lijn aan de rand van de bebouwing, met ruimte voor verbreding en een nieuw station (ook een vroegere halte).

Spoorlijn Arnhem - Zutphen door De Steeg

In Dieren (15 000 inwoners) ligt de lijn vooral naast de hoofdweg en bedrijfsterreinen. Het tracé is ook breed: de VSM museumlijn naar Apeldoorn begint bij Station Dieren. (Er lijkt voldoende ruimte beschikbaar om deze te handhaven, eventueel deels op het parkeerterrein).

Klik om te vergroten…

Tracé spoorlijn Arnhem - Zutphen door Dieren, met aftakking VSM

De 16 km van Arnhem tot Dieren zijn de moeilijkste, wat uitbreiding betreft. Na Dieren, loopt de spoorlijn door het vlakke rivierenlandschap van de IJssel. Buiten de dorpen is verbreding tot 4 sporen geen probleem.

In Brummen, 5 km van Dieren, ligt de lijn aan de rand van de bebouwing: de huidige stationslocatie wordt gehandhaafd. Bij Hoven, kort voor de IJssel, is er een aansluiting met de enkelsporige lijn uit Apeldoorn. Deze is ooit gebouwd als internationale lijn naar Gelsenkirchen. Bij een nieuwe inter-regionale verbinding vanuit het Ruhrgebied, zou de line bij voorkeur om Zutphen heen naar Zwolle rijden. De lijn uit Apeldoorn behoudt een regionale functie, en de aansluiting moet ongelijkvloers worden.

Klik om te vergroten…

Tracé spoorlijn Dieren - Zutphen langs IJssel

De lijn kruist de IJssel naar Zutphen (47 000 inwoners). De verouderde spoorbrug moet vervangen worden: een viersporige brug sluit juist beter aan, op het stationsemplacement van Zutphen. Het station moet twee eilandperrons krijgen, en ook een verbeterde lijn richting Hengelo moet ongelijkvloers aftakken. Het tracé in Zutphen is breed genoeg voor de aanpassingen.

Tussen Zutphen en Deventer loopt de spoorlijn door beboste heide. De lijn ligt te ver van de dorpskernen van Epse en Gorssel, om heropening van de voormalige haltes te rechtvaardigen.

Klik om te vergroten…

Spoorlijn Zutphen - Deventer met nieuwe lijn uit Essen

Na de snelweg A1, begint de bebouwde kom van Deventer (88 000 inwoners). Een nieuw station ‘Deventer Zuid’ aan de Zweedsestraat is denkbaar, maar de aangrenzende woonwijk en bedrijfsterrein zijn gebouwd met de rug naar de spoorlijn.

Zonder tussenstations zijn twee sporen voldoende, tussen Zutphen en de aansluiting met de lijn uit Almelo. De resterende 3 km tot Station Deventer krijgen vier sporen en een nieuw station Rivierenwijk.

De opvolger van de huidige Intercity Arnhem – Zwolle zou stoppen in Zutphen en Deventer. Zonder tussenstations zijn regionale diensten tussen die twee steden overbodig. In dat gevallen zijn drie diensten over de verbeterde lijn voldoende:

  • snelle inter-regionale trein Nijmegen – Arnhem – Zutphen – Deventer – Zwolle
  • stadsregio-metro Arnhem – Dieren
  • regionale lijn Arnhem – Hengelo, stopt in Dieren, Brummen, Zutphen, Lochem, Goor en Delden.

In Zutphen is er overstap op een lijn Apeldoorn – Winterswijk, in Deventer op de bestaande lijn Amersfoort – Twente, en de lijn uit Essen.

Viersporigheid en vereenvoudiging van de diensten maken hogere frequenties mogelijk: bijvoorbeeld kwartierdiensten van Arnhem naar Zwolle en naar Twente, en elke 10 minuten Arnhem – Dieren. Met voldoende verbetering van het tracé, duurt de reis Arnhem – Deventer rond 22-25 minuten (tegenwoordig 37 minuten), en Arnhem – Zwolle rond 40 minuten (tegenwoordig 63 minuten).

Vier sporen Arnhem – Deventer

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s