Spoorlijn over de Afsluitdijk?

Bij de bouw van de Afsluitdijk is rekening gehouden met een spoorlijn, een nieuwe verbinding met het noorden. Een gedeelte van het tracé is nog zichtbaar op Wieringen. Daarna groeide het inzicht, dat een spoorlijn door de nieuwe polders een beter alternatief vormde. Wanneer precies deze verschuiving plaatsvond is niet duidelijk. In elk geval kwamen er plannen voor een ‘Zuiderzeelijn’ door de polders. Die werd ook steeds uitgesteld, en uiteindelijk politiek opgegeven.

De Afsluitdijk moet de komende jaren verbreed worden, en nog steeds wordt aanleg van een spoorlijn bepleit. Hier zijn eerder andere oplossingen voorgesteld: aanleg van een verbeterde Zuiderzeelijn, en/of een HSL in tunnel naar Friesland (Enkhuizen – Rijs), of een tunnel Andijk – Stavoren.

Great circle Amsterdam - Leeuwarden

Een spoorlijn over de Afsluitdijk kan nooit meer dan regionale betekenis hebben. De reden is eenvoudig: het is een omweg. Van alle denkbare tracés Randstad – Noorden, is deze het meest noordelijke. Geen snelle lijn naar de Afsluitdijk, kan dit geografisch gegeven ongedaan maken. Het punt waar de lijn de noordelijke provincies bereikt, ligt ook verder naar het westen, dan bij de overige tracés. Dat heeft weer tot gevolge, dat de omweg naar bestemmingen in Drenthe en Groningen nog groter is. (Dat geldt overigens ook als de Superbus van Wubbo Ockels over de Afsluitdijk rijdt).

Op de Google Earth afbeelding (gebruik is toegestaan voor privé-doeleinden), is de kortste lijn uitgezet, tussen Amsterdam Centraal en Station Leeuwarden (109 km). Het is zichtbaar, dat de Flevopolders en Noordoost-Polder een goed alternatief bieden, voor een lijn over de Afsluitdijk naar Leeuwarden. Als de eindbestemming verder richting Groningen ligt, dan zijn de Flevopolders meer in het voordeel.

Waar een Afsluitdijk-lijn wel de kortste verbinding vormt, tussen de kop van Noord-Holland, en het westen van Friesland, wonen relatief weinig mensen. Als bijvoorbeeld Den Oever en Harlingen elk 250 000 inwoners had, dan was dat al voldoende, om de lijn te rechtvaardigen. Maar het beeld is omgekeerd: elk andere denkbare tracé bedient meer inwoners.

Natuurlijk kan de overheid de Afsluitdijk promoveren tot de hoofdverbinding, door alle alternatieven tegen te werken. De vraag is waarom de overheid dat zou moeten doen: het is niet rationeel.

Als regionale verbinding, kan de lijn wel nut hebben. Het kan ook toeristen aantrekken, al moet dat niet worden overschat. Bij een eerdere voorstel voor een nieuwe spoorlijn Hoorn – Medemblik – Den Helder, is hier rekening gehouden met een lijn over de Afsluitdijk. Vanaf Wieringerwerf gaat die lijn rechtdoor naar Hippolytushoef, en draait daar 90 graden, om de A7 te volgen. Dat is niet de kortste lijn tussen West-Friesland en Den Helder, maar het sluit wel aan op een Afsluitdijk-spoorlijn. Zelfs het nooit afgebouwde tracé op Wieringen wordt hergebruikt.

Regionale diensten over Afsluitdijk-spoorlijn.

Als deze lijn aangelegd wordt, dan zou een regionale dienst rijden, Den Helder – Harlingen – Leeuwarden. Met een extra boog in de Anna Paulowna Polder, kunnen treinen van Alkmaar naar Leeuwarden rijden, mogelijk over een nieuw tracé Schagen – Alkmaar. Met deze inter-regionale dienst, is het maximale bereik van de Afsluitdijk-spoorlijn aangegeven. Voor alle verbindingen ten zuiden daarvan, zijn er betere alternatieve tracés.

Spoorlijn over de Afsluitdijk?

10 thoughts on “Spoorlijn over de Afsluitdijk?

  1. Of een tracé via de Afsluitdijk een omweg is valt te bezien. Een lijn Amsterdam, Alkmaar, (Harlingen) Leeuwarden, Groningen betekent betere bereikbaarheid van Alkmaar en Leeuwarden (steden met een sterke regionale positie) en geeft de kop van Noord-Holland, Friesland en de stad en provincie Groningen een betere concurrentie posities (de kop van Noord-Holland en Friesland en in zekere mate ook de provincie Groningen liggen nogal in de periferie). Voor het toerisme is dat een impuls maar ook voor de interregionale handel.

    Groningen als eindpunt van de lijn hoeft niet te betekenen dat men vanuit Groningen zo snel mogelijk in Amsterdam moet zijn, het uitgangspunt kan ook zijn om geheel Noord-Nederland beter te laten aansluiten op het westen en Noord-Duitsland.

    1. infrastruct says:

      Een Afsluitdijk-tracé betekent een omweg, behalve tussen de kop van Noord-Holland en Friesland. Zelfs voor de inter-regionale verbindingen is een verbinding over het IJsselmeer een beter alternatief. Het gaat hier niet om de vraag of een nieuwe verbinding Randstad – Noorden wenselijk is, maar om een vergelijking tussen tracé’s. Ook voor de verbinding West-Nederland – Noord-Nederland – Noord Duitsland blijft de Afsluitdijk een omweg, vergeleken met de mogelijke alternatieven.

  2. Loek van der Heide says:

    De aanleg van spoor over de Afsluitdijk is diverse malen op economische parameters onderzocht. Rapportage van de RuG Groningen Universiteit van Ward.E.Romp wees al uit, dat spoor over de Afsluitdijk in de regio’s Alkmaar en Harlingen-Westergozone elk zo’n 6000 FTE’s zou opleveren.
    Andere relevantie van Afsluitijkspoor
    – Het rechtstreeks met Duitsland Scandinavië, Rusland en Baltic staten verbinden van grote
    Agri business gebieden belangrijk voor transport Agri en non-food relatie Rusland
    – Een by-pass voor Corop A’dam/IJmond / IJmuiden met de havens Harlingen en Eemsmond
    – 1,30 uur reistijdwinst relatie Leeuwarden-Randstd 30′ tijdwinst Groningen-Randstad
    – Minder afhankelijkheid van het NS kernnet rond Utrecht, c.q. ontlasting vh. stervormige knooppunt
    rond Utrecht

    Het is niet voor niets dat de VVD fractie prov. fryslan alsnog een nieuw onderzoek naar dezespoorlijn wil.

    1. infrastruct says:

      Het staat niet in het gepubliceerde onderzoek van Ward Romp dat “spoor over de Afsluitdijk in de regio’s Alkmaar en Harlingen-Westergozone elk zo’n 6000 FTE’s zou opleveren.” Het gaat ook vooral over een magneetbaan, niet een spoorlijn. Bovendien is het onderzoek (uit 2002) niet meer bruikbaar, omdat het veronderstelt dat een Afsluitdijk-lijn in de plaats van de Hanzelijn komt. De Hanzelijn ligt er inmiddels al.

      Ook de overige beweringen kloppen niet. Een spoorlijn over de Afsluitdijk fungeert niet als hoofdverbinding met Duitsland, laat staan Rusland, omdat er betere alternatieven zijn. Dat geldt ook voor de verbinding Randstad – Noorden. Dat geldt ook voor het ontlasten van Utrecht. De Afsluitdijk verbindt de kop van Noord-Holland met Friesland, dat is nu eenmaal zo. Van en naar de overige regio’s is het altijd een omweg, en daarom zijn er alternatieve routes.

  3. Denno says:

    Als we nu uitgaan van een lijn van Amsterdam/Schiphol over Noord Holland naar Leeuwarden, en niet alleen de afsluitdijk. Dus we sluiten de afsluitdijk ook even aan op Hoorn of Alkmaar.

    – Ontlasting knooppunt Utrecht lijkt mij wel valide.
    – Deze verbinding is toch echt wel een heel goed alternatief om van zuid/west randstad (Rotterdam/Den Haag/Schiphol/Amsterdam) naar Leeuwarden te komen t.o.v. de huidige routes.
    De afsluitdijk verbindt ook Amsterdam met Friesland. Dat is nu al zo voor de autowegen en als het spoor doorgetrokken wordt, geldt dat ook voor het spoor.
    – Het kan nooit kwalijk zijn voor de ontwikkeling van zowel Noord Holland als Friesland om die twee met elkaar via spoor te nog eens extra te verbinden.

    Als er nu ook eens een spoor getrokken wordt van Lelystad naar Heerenveen, heb je twee alternatieven die nagenoeg even snel zijn:
    1. (Rotterdam-Den Haag)-Amsterdam-Hoorn/Alkmaar-Leeuwarden
    2. (Rotterdam-Den Haag)-Amsterdam-Lelystad-Heerenveen-Leeuwarden

    Er lijken al met al echt wel genoeg redenen te zijn om dit (nog) eens nader te onderzoeken. Omdat Nederland nogal veel op de “to do” lijst staat, kan ik me voorstellen dat dit niet top prioriteit krijgt.

    1. infrastruct says:

      1. Een spoorlijn over de Afsluitdijk kan niet zomaar worden aangesloten op op Hoorn of Alkmaar. Er zijn knelpunten op de huidige lijnen, zoals de Hemtunnel, de brug over de Zaan, en de brug over het Noord-Hollands Kanaal. Een route via Alkmaar betekent vanuit Amsterdam een verdere omweg. Zonder verbetering van de aansluitende lijnen is een hoofdverbinding over de Afsluitdijk niet mogelijk, een regionale lijn wel.

      2. Een spoorlijn over de Afsluitdijk kan ook niet worden aangesloten op zowel Hoorn als Alkmaar, zonder aanvullende lijnen. Die twee steden liggen niet naast elkaar.

      3. Een spoorlijn over de Afsluitdijk leidt niet tot ontlasting van Utrecht, omdat er geen routes door Utrecht bestaan, waarvoor de Afsluitdijk het enige alternatief vormt.

      4. Dat een tracé een alternatief vormt voor de huidige lijnen is op zich geen reden om het aan te leggen, want er kunnen nog meerdere alternatieven zijn. Voor de Afsluitdijk is dat zeker het geval, bijvoorbeeld een snelle inter-regionale spoorlijn naar Friesland met een tunnel onder het IJsselmeer tussen Enkhuizen en Rijs (Riis), of met een IJsselmeer-tunnel Andijk – Stavoren.

      5. Een tracé West-Friesland – Gaasterland is ook een veel beter alternatief voor de route Amsterdam – Friesland

      6. Een spoorlijn over de Afsluitdijk vormt geen goed alternatief voor de route vanuit Rotterdam, Den Haag en Schiphol naar Leeuwarden. Een lijn door Flevoland heeft teveel voordelen. En ook hier geldt: een IJsselmeer-tracé is veel beter.

      7. Deze twee denkbare verbindingen, via de Afsluitdijk en via Herenveen, zijn niet “nagenoeg even snel”. Zowel de huidige infrastructuur, als een redelijke en logische aanvulling daarvan, zijn in de richting Flevoland / Zwolle van betere kwaliteit dan de verbinding Amsterdam-Hoorn of Amsterdam-Alkmaar.

      Een hoofdspoorlijn over de Afsluitdijk werd eerst bedacht, toen er geen Flevopolders waren. Nu die er wel liggen, bieden ze veel betere tracé’s voor verbindingen Randstad – Noorden. Voor een verbinding tussen de kop van Noord-Holland en Friesland is de Afsluitdijk wel geschikt.

  4. Rob says:

    Moet een spoorlijn per se rendabel zijn? Heeft de overheid niet de verplichting om de burger goed openbaar vervoer aan te bieden? De mensen in Friesland betalen net zoveel belasting als de overige Nederlanders. Er zijn genoeg spoorliijnen waar veel winst op worst gemaakt, daarmee kun je de eventuele verliezen van de spoorlijn over de afsluitdijk compenseren. Als je met de auto vanuit Leeuwarden naar Amsterdan rijdt doe je er 1 uur en 10 minuten over. Met de trein ben je bijna tweeenhalf uur onderweg!

    1. infrastruct says:

      Hier wordt niet ingegaan op rendabiliteit, hier worden tracé-voorstellen gedaan. Dat mensen in Friesland belasting betalen, rechtvaardigt geen spoorlijn over de Afsluitdijk. Er wordt ook geen winst gemaakt op de spoorlijnen, ze worden in heel Europa gesubsidieerd. Daarom is een Afsluitdijk-spoorlijn niet op die manier te financieren.

  5. Afsluitdijk aka Verbindingsdam says:

    Omweg of niet maakt niks uit, als het maar beter is dan de huidige alternatieven. De Afsluitdijk is inderdaad een slechte keus vergeleken met Lelystad-Emmeloord-Heerenveen, maar een goede keus vergeleken met Lelystad-Zwolle-Heerenveen. ‘t Is maar waar je het mee vergelijkt. Niemand verwacht een rechte lijn van A naar B en een kleine omweg kan, als dat een hogere snelheid zou betekenen (wat op de Afsluitdijk, zonder omwonenden en krappe bochten, niet ondenkbaar is) zelfs sneller kunnen zijn. Uiteindelijk draait het voor passagiers nooit om afstand, maar om reistijd.

    Inderdaad zou ik zelf niet al ons geld inzetten op een hoogwaardige intercity over de afsluitdijk omdat ik dat geld liever aan de missende schakel Lelystad-Emmeloor-Heerenveen-(Drachten-Groningen) besteed, maar als vaststaat dat die er niet zal komen, dan is de Afsluitdijk een fraaie tweede keus. Niet alleen voor verkeer van Amsterdam naar Groningen, maar ook voor alle tussengelegen gebieden (en dan zeker niet alléén Harlingen). Groningen-Leeuwarden kan best wat grootschaligers gebruiken tegenwoordig! Ook voor de internationale ontknoping met Duitsland is het goed om een traject te hebben waar snelle treinen zonder veel stops zo naar de Randstad kunnen zoeven – dat is de huidige verbinding tussen Randstad en Noord-Nederland niet bepaald. Die snelle trein heeft helemaal geen boodschap aan argumenten als ‘dunbevolkt achterland’ zoals Friesland en Noord-Holland zijn; dat betekent juist dat zo’n snelle trein nóg sneller de echte kerngebieden kan verbinden.

    Dit alles laat niet onverlet dat een IC-lijn over de Afsluitdijk ook forse investeringen elders vraagt. Zeer forse…

    1. infrastruct says:

      Een lijn over de Afsluitdijk is niet ‘beter dan de huidige alternatieven’. De nadelen hebben hun oorsprong in de langere route, en dat is wel een relevant gegeven.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s