Spoorlijn Utrecht – Breda

Deze dateert uit 2011, en wordt binnenkort bijgewerkt.

Dit is geen origineel voorstel: over een spoorlijn Utrecht – Breda wordt al 100 jaar gesproken. Het wordt beschreven omdat het verband houdt met andere voorstellen hier, bijvoorbeeld een metrolijn van Utrecht naar Vianen, en de voorgestelde spoorlijn Gouda – Schoonhoven – Gorinchem. Hier worden tracé-opties besproken, al zijn dat niet veel. Het staat min of meer vast, dat de lijn de A27 volgt.

Spoorlijn Utrecht - Breda.

Het meest recente voorstel is een Visienota van BAM en Goudappel Coffeng uit 2008. Deze voorziet een traditionele spoorlijn met zes nieuwe stations: Houten-West, Vianen, Gorinchem West, Nieuwendijk, Raamsdonkveer en Oosterhout. De stoptreinen zouden in totaal 9 stations bedienen, met Lunetten en Vaartsche Rijn in Utrecht, en Breda Oost.

Hier wordt een snelle inter-regionale lijn voorgesteld, in het verlengde van de voorgestelde hogesnelheidslijn Utrecht – Zwolle. Dat heeft ook te maken met de voorgestelde tweede lijn Amersfoort – Utrecht via De Uithof: treinen uit het oosten en noorden zouden niet langer kop maken in Utrecht, op weg naar Den Haag en Rotterdam. Een corridor van noord-oost naar zuid-west (Zwolle – Utrecht – Breda) is een logische aanvulling daarop. Een deel van de treinen kan doorrijden naar Antwerpen, over de bestaande HSL-Zuid.

De nieuwe lijn Utrecht – Breda zou daarom als hogesnelheidslijn (HSL) aangelegd moeten worden, met slechts drie stations: Vianen, Gorinchem-West, en Oosterhout. Vianen wordt bediend door een regionale dienst, dat de nieuwe lijn bij Arkel verlaat, om het bestaande station van Gorinchem aan te doen. Een tweede regionale dienst zou in Vianen en Oosterhout stoppen – of Oosterhout krijgt een shuttle naar Breda.

Alle treinen zouden in Gorinchem stoppen, op een nieuw kruisstation boven de bestaande spoorlijn Dordrecht – Gorinchem. Ook de voorgestelde spoorlijn Gouda – Schoonhoven – Gorinchem zou hier aansluiten, op de lijn Utrecht – Breda.

Gouda – Gorinchem…

Spoorlijn Gouda - Schoonhoven - Gorinchem.

Hier werd eerder voorgesteld dat treinen uit Dordrecht doorrijden naar Tiel, om aan te sluiten op de voorgestelde regionale spoorlijn Tiel – Wageningen – Arnhem. Het kruisstation komt zodoende te liggen op een oost-west inter-regionale corridor, Dordrecht – Gorinchem – Wageningen – Arnhem. Ook in Wageningen zou deze een nieuwe HSL kruisen (HSL Amersfoort – Wageningen – Nijmegen.

Spoorlijn Arnhem – Tiel…

Nieuwe regionale spoorlijn Arnhem - Wageningen - Tiel

Tracé Utrecht – Breda

De aftakking van de nieuwe lijn komt te liggen vlak bij station Lunetten, de A27, en Knooppunt Lunetten. Dat maakt het tracé ingewikkeld. Hoewel de Visienota van BAM geen tracé-onderzoek is, voorziet het een tracé ten oosten van Fort het Hemeltje. Dit tracé slingert, om het fort en het bedrijfsterrein Doornkade te vermijden. Het tracé kan verbeterd worden, als de lijn naar Breda van de Arnhemse lijn aftakt. Dat geeft meer ruimte te draaien, naar een tracé naast Knooppunt Lunetten. Met een geboorde tunnel kan de lijn zelfs onder de A27, maar deze tunnel moet beginnen naast de nieuwe ongelijkvloerse kruisingen. De gemeente Utrecht wil overigens de driehoek, tussen de twee spoorlijnen en de A27, met kantoren volbouwen.

Klik om te vergroten…

Spoorlijn Utrecht - Breda, aansluiting bij Lunetten op lijn naar Arnhem.

Vanaf deze aansluiting tot de rand van Breda, zou de lijn in principe aan de oostzijde van de A27 lopen. Het kruist het Amsterdam-Rijnkanaal en de Lek, naast de bestaande bruggen. Omdat de lijn moet stijgen naar de Lekbrug, zou het op viaduct lopen boven verzorgingsplaats De Knoest.

Het nieuwe station Vianen komt aan het einde van de Hagenweg, naast afrit 27. Ook hier zou de lijn op viaduct lopen. Het station ligt aan de verkeerde kant van de snelweg, en ook nog een eind van het centrum. Het zou echter overstap geven op de eerder voorgestelde metrolijn uit Utrecht via Laagraven en Nieuwegein.

Klik om te vergroten…

Hogesnelheidslijn Utrecht - Breda, A27 tracé langs Houten, en Station Vianen.

Hierdoor wordt niet alleen Vianen bediend (20 000 inwoners), maar (in de richting Breda) ook Nieuwegein en IJsselstein (samen 95 000).

Het tracé Vianen – Gorinchem volgt de A27 door weidelandschap. Alleen bij afrit 26 (Lexmond) is dit tracé problematisch, met twee bochten. Een eigen tracé voor de spoorlijn zou ten zuiden van de afrit lopen. Om beide bochten te vermijden, zou de spoorlijn de snelweg tweemaal moeten kruisen: dat lijkt alleen zinnig met een geboorde tunnel, ook onder het Merwedekanaal (in blauw). Bij Meerkerk is de ruimte tussen snelweg en bebouwing beperkt: hier moet wellicht de snelweg worden verschoven.

Klik om te vergroten…

Bocht bij Lexmond in spoorlijn Utrecht - Breda.

Ter hoogte van Arkel, kan de lijn een verbinding krijgen, met de bestaande lijn uit Geldermalsen. Hiermee kunnen treinen vanuit Utrecht het bestaande Station Gorinchem bereiken.

In Gorinchem (35 000 inwoners), kruist de lijn achtereenvolgens Kooppunt Gorinchem, het Kanaal van Steenenhoek, de spoorlijn uit Dordrecht, en de Boven Merwede (Waal). Dat zou vooral op viaduct, pal naast de A27, met een vaste brug over de rivier. Het kruisstation Gorinchem West, met perrons boven de Dordtse lijn, krijgt een ingang aan de Bataafsekade. Het ligt dan temidden van een jaren-70 flatwijk: de loopafstand tot de oude vestingstad wordt misschien 3 km, maar dit is vooral een overstap-station.

Klik om te vergroten…

Spoorlijn Utrecht - Breda door Gorinchem, langs A27, met kruisstation.

Na Gorinchem volgt de lijn weer de A27, door open landschap: bijna alle bebouwing ligt aan de westkant van de snelweg. Pas na Oosterhout, ter hoogte van Teteringen, zou de lijn de snelweg kruisen. Bij de kruising van de Bergse Maas (Keizersveer), kan de lijn een eigen tracé krijgen, 300-500 m ten oosten van de snelweg, en evenwijdig aan de oude hoofdweg.

Oosterhout (54 000 inwoners) krijgt een station bij afrit 19, aan de Bovensteweg. Dit is ook een perifere locatie, maar de eerder voorgestelde tramlijn uit Breda zou het beter aansluiten op het centrum, en een deel van de woonwijken.

Spoorlijn Utrecht - Breda langs Oosterhout, met station aan de A27.

Als spoorverbinding Oosterhout – Breda, is een A27 tracé minder geschikt. Vanuit de westelijke en zuidelijke wijken, is de route via Teteringen zoveel korter, dat de trein geen voordeel kan bieden. Het station in Oosterhout is vooral van belang, voor reizigers richting Utrecht en Amsterdam.

De spoorlijn uit Utrecht zou aansluiten op de lijn uit Tilburg, 3 km ten oosten van Station Breda. Hier is eerder voorgesteld, om die lijn viersporig te maken.

Breda heeft 175 000 inwoners, en Station Breda wordt verbouwd in verband met nieuwe diensten over de HSL-Zuid. Het zou dan geschikt moeten zijn, voor de toegevoegde reizigersstromen uit Utrecht.

De spoorlijn Utrecht – Breda wordt in totaal 68 km lang, met 62-64 km nieuw tracé. De Visienota rekent op een Intercity-reistijd van 53 minuten, met drie tussenstations. Met een echte HSL, en één tussenstop in Gorinchem, moet een reistijd onder 35 minuten haalbaar zijn.

Advertisements
Spoorlijn Utrecht – Breda

7 thoughts on “Spoorlijn Utrecht – Breda

  1. Ad says:

    Is er ook gekeken naar mogelijkheden om deze spoorlijn vanaf Utrecht Cs te laten lopen via het huidige Maliebaanspoor

    1. infrastruct says:

      Het Maliebaanspoor loopt niet via Utrecht Centraal, maar langs het oude Maliebaanstation, inmiddels Spoorwegmuseum.

  2. Het idee om deze lijn als HSL aan te leggen maakt hem heel interessant voor internationale verbindingen 🙂

    Ik ben zelf ook een tijdje bezig met een ontwerp voor het tracé, alleen heb ik de spoorlijn als een 160km/h variant voorzien. Met stations in Houten-West, Vianen, Meerkerk P+R (aansluiting op de bus naar Dordrecht), Gorinchem-West, Sleeuwijk (bij busstation Tol West), Raamsdonksveer en Oosterhout.

    Zou een semi-HSL een interessante variant voor deze spoorlijn zijn denk je? Zodat snelle IC’s en Sprinters beiden gebruik kunnen maken van het gehele tracé. Eventueel met inhaalsporen bij een aantal stations.

    1. infrastruct says:

      Hier is nadrukkelijk gekozen voor een interregionale corridor Zwolle – Utrecht – Breda. De uitvoering van de nieuwe lijn is daarvan afgeleid, en daarom is het niet bedoeld voor regionale stoptreinen. De inter-regionale diensten verlengen naar Antwerpen ligt voor de hand, maar dat maakt niet zoveel uit voor de functie van de nieuwe lijn.

      Als er wel stoptreinen rijden, zullen ze 6-8 nieuwe stations aandoen. Het BAM-voorstel noemt Houten-West, Vianen, Gorinchem West, Nieuwendijk, Raamsdonkveer en Oosterhout. Nergens ter wereld is er een HSL met stations elke 10 km, dat gaat gewoon niet. Een ‘gewone’ lijn, voor Intercity’s en Sprinters, is ook een optie, maar de capaciteit wordt daardoor beperkt. Het zou vergelijkbaar zijn met bijvoorbeeld de lijn Amersfoort – Zwolle. Hier is gekozen voor minimale conflicten met regionale treinen: hoge snelheid, hoge frequentie, hoge capaciteit, maar geen stations in de dorpen

  3. drs P. says:

    Opvallend dat jullie alleen in termen van personenvervoer denken. Deze lijn kan naast personenvervoer overdag ook prima dienen als goederenlijn in de daluren.
    Rationale:
    1. Goederentreinen vanuit Rotterdam-Haven/Kijfhoek kunnen via een boog bij Gorinchem naar het noorden en oosten van Nederland afbuigen (mits ook de Uithoflink wordt gerealiseerd) en zo de Willemstunnel bij Rotterdam ontlasten alsook goederenvervoer door Gouda en Utrecht sterk reduceren.
    2. Goederentreinen vanuit Antwerpen-Haven kunnen via deze lijn (mits ook de Uithoflink wordt gerealiseerd) naar het noorden en oosten van Nederland gebracht worden, waarbij het goederenvervoer via de Moerdijkbrug, Dordrecht, Rotterdam/Willemstunnel, Gouda en Utrecht sterk afgebouwd kan worden.
    De winst van deze lijn zit ‘m – naar mijn nederige mening – niet alleen in een snellere verbinding tussen Breda en Utrecht, maar ook in een ontlasting van andere spoorlijnen (niet alleen van personentreinen, maar ook van goederentreinen).

    1. infrastruct says:

      Met de Betuweroute ligt er al een verbinding Rotterdam – Oost-Nederland. De reeds geplande Noordtak zou de Betuweroute verlengen richting noorden, maar volgens de overheid zou de goederenstroom de investering niet eens rechtvaardigen. De Betuweroute ontlast al de route door Gouda, en deels ook Utrecht, dankzij de bogen bij Meteren en Elst / Ressen. Een boog bij Gorinchem (tussen Betuweroute en een spoorlijn Utrecht-Breda), dupliceert in wezen de bogen bij Meteren.

      Goederenvervoer vanuit Antwerpen kan nu al via de Betuweroute, naar Meteren en Elst / Ressen. Daarom geldt bovenstaande ook tav omleiding van het vervoer naar Noord- en Oost-Nederland. De grootse stromen vanuit Rotterdam en Antwerpen gaan overigens naar Duitsland. De bevolking van Duitsland is 50 x groter dan die van de noordelijke provincies.

      De lijn Utrecht – Breda zoals hier voorgesteld is nadrukkelijk een ‘snelle inter-regionale lijn in het verlengde van de voorgestelde hogesnelheidslijn Utrecht – Zwolle‘. Daarnaast zou een snelle regionale dienst rijden, met snellere treinen dan de huidige sprinters. Dat is niet te verenigen met goederenvervoer.

      Alleen de ChristenUnie gebruikt de naam Uithoflink voor een lijn langs de A27, ProRail en de gemeente Utrecht niet. Deze lijn dient vooral vastgoedbelangen. Meer daarover hier, ook over de verhouding met de spoorlijn Utrecht – Breda: Station Rijnsweerd / update Station De Uithof.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.