Streektram Tiel – Nijmegen

Vanuit Tiel reis je naar Nijmegen met een diesel-trein, over de oude Betuwelijn, met overstap in Elst op de lijn Arnhem – Nijmegen. Vroeger liep er ook aan de zuidkant van de Waal een streektram, evenwijdig aan de Betuwelijn, maar er was geen brug naar Tiel. Hier wordt een moderne versie van deze lijn voorgesteld, met een tramtunnel onder de Waal. Een tram is niet zo snel als een trein, maar een korter tracé Tiel – Nijmegen, en het wegvallen van de overstap in Elst, zal dat deels compenseren.

Streektram langs de Waal van Tiel tot Nijmegen, door Land van Maas en Waal.

Hier werd eerder voorgesteld, om Tiel met Arnhem te verbinden via een nieuw tracé over Wageningen. De twee voorstellen kunnen geheel onafhankelijk van elkaar uitgevoerd worden.

De infrastructuur in deze streek volgt de Waal. Van 1902 tot 1934, reed de stoomtram Maas en Waal door de dorpen, evenwijdig aan de rivier. De tramlijn begon in Wamel, tegenover Tiel, en eindigde in Nijmegen. Vanaf 1927 werd een nieuwe provinciale weg aangelegd, de Van Heemstraweg, ook evenwijdig aan de Waaldijk, maar circa 1500m binnendijks. Bij Druten ligt deze inmiddels in de bebouwde kom.

Later werd een nieuwe oost-west verbinding aangelegd, de Maas en Waalweg. Deze werd onlangs aangesloten op de Willem-Alexanderbrug, en zodoende ook op de A15. Met de beschikbaarheid van een tweede doorgaande route, is aanleg van een tram langs de Van Heemstraweg denkbaar. Het zou 11 dorpen bedienen, niet allemaal direct aan de weg gelegen: loopafstanden tot 1500 m zijn onvermijdelijk. Bij Boven-Leeuwen zou de tramlijn een eigen tracé krijgen, dat is namelijk korter.

Tramtunnel bij Tiel

De lijn zou beginnen bij Station Tiel, aan de oude Betuwelijn. Het tracé in Tiel moet zo mogelijk langs de binnenstad, maar het moet ook rekening houden met een diepliggende tunnel onder de Waal. Een moderne tram kan een helling tot 8% klimmen: hier wordt rekening gehouden met een aanlooptunnel van 700-800 m. Een enkelsporige tunnel onder de Waal is waarschijnlijk voldoende.

De tram kan vanaf het station via de Schaepmanstraat (eventueel ook Thorbeckestraat), en Heiligestraat, naar de Nieuwe Tielseweg. Dit tracé is in wit aangegeven. Bij het Linge College draait het tracé richting haven, met een binnenstadshalte bij de Brugstraat. De halte wordt waarschijnlijk verdiept uitgevoerd, daarna daalt de lijn in geboorde tunnel. De straat richting haven is breed genoeg, maar bij het kantongerecht moet het tracé tussen twee gebouwen door. Er lijkt wel voldoende ruimte, zeker voor een enkelsporige tunnel.

Klik om te vergroten…

Tracé-varianten Waaltunnel bij Tiel, streektram door Land van Maas en Waal.

Een langer tracé volgt de Lokstraat, Binnenhoek en Havendijk (oranje stippellijn). Eerst volgt de tramlijn de spoorlijn richting Elst, langs een groenstrook aan de zuidkant. Daarna draait het naar de rotonde aan de Lokstraat. De lijn begint te dalen bij de winkels aan de Binnenhoek. Dat betekent dat de binnenstadshalte ondergronds ligt, onder de Oude Haven – op slechts 200 m van de Markt. Naast de Havenkade daalt de lijn om de Waal te kruisen. Dit tracé kan verkort worden, als de lijn al bij Station Tiel ondergronds gaat (variant in geel). Met een geboorde tunnel, kan de lijn onder de lage bebouwing ten noorden van de binnenstad: de halte Oude Haven blijft hetzelfde.

Wamel tot Druten

Aan de overkant van de Waal, loopt de tunnel evenwijdig aan de Veerweg, en komt naar boven achter de Van Heemstraweg. Het draait terug richting Wamel en volgt deze weg. De tramlijn naar Nijmegen krijgt twee haltes bij Wamel en Boven-Leeuwen, drie in Beneden-Leeuwen, 3-4 haltes in Druten, twee aan de uiteinden van Afferden, één bij Deest, Winssen, en Ewijk, drie in Beuningen, en één in Weurt.

Tot aan Ewijk is de weg breed uitgevoerd: het loopt aan de rand van de dorpen. Alleen in Druten is het aan beide kanten bebouwd, maar ook hier is er een brede strook beschikbaar. Met beperkte aanpassingen zijn overal tramsporen naast de weg in te passen. Dit gedeelte kan als sneltram uitgevoerd worden. Dat geldt ook voor Boven-Leeuwen, waar de lijn een bocht in de weg kan afsnijden. Het komt aan de rand van de bebouwing te liggen, op eigen tracé: enkele woningen moeten daarvoor wijken. Het verlaat het dorp naast Vogelenzang, en sluit weer aan op de Van Heemstraweg aan de rand van Druten.

Moderne streektram Tiel -Nijmegen, tracé door  Beneden / Boven Leeuwen.

Het is ook mogelijk dat de lijn door Beneden-Leeuwen loopt (tracé in geel). De hoofdstraat (Zandstraat), waar de oude tram liep, is niet goed aan te sluiten op een tracé langs de Van Heemstraweg. Het kan wel via de Rozenstraat en Nijverheidsstraat, om vervolgens aan te sluiten op het tracé langs Boven-Leeuwen. Voordeel is dat de tram dicht bij de hoofdstraat komt, en niet langs de rand van het dorp. Nadeel is dat de straten volledig heringericht moeten worden ten behoeve van de tram, dat hier als stadstram zou rijden.

In Druten komt de eerste halte vlak na de rotonde, in het bedrijfsterrein. Haltes bij de Raadhuisstraat en Van Coothstraat sluiten de dorpskern aan. Een vierde halte bij Kerkstraat vereist betere looproutes: de bus rijdt hier om, via de woonwijken.

Druten tot Nijmegen

Na Druten loopt de weg weer ‘door de velden’, met de kleinere dorpen Afferden, Deest, en Winssen op circa 500 m van de weg. De onderdoorgang A50 moet verbreed worden, of krijgt een tram-onderdoorgang ernaast. Enkele honderden meters verder, loopt de weg langs de oude kern van Ewijk.

Hier verandert de Van Heemstraweg van character. Het is met bomen beplant, en er staan meer huizen langs de weg. Hier kan geen sneltram rijden, wel een stadstram. Dat is geen nadeel, wat Ewijk is een geschikt eindpunt voor een Nijmeegse tramlijn. Streektram en stadstram delen het tracé tot aan Station Nijmegen, wat wel lagere snelheden inhoudt (gemiddeld 20-25 km/h).

Dankzij nieuwbouw aan de oostkant, is Ewijk inmiddels vastgegroeid aan Beuningen. Dit gedeelte krijt vier haltes: Ewijk, Schoenaker, Wilhelminalaan (kern Beuningen), en Haagstraat/Gemeentehuis. Daarna loopt de lijn weer kort door de velden, tot aan Weurt, het laatste dorp voor Nijmegen.

Tracé in Beuningen van moderne streektram Tiel -Nijmegen.

De tram moet nu het Maas-Waal Kanaal kruisen. De huidige brug is niet geschikt voor een tram: het kan volledig vervangen worden, of er komt een nieuwe trambrug aan de Walzijde. De weg daalt vervolgens naar de bedrijfsterreinen aan de rand van Nijmegen.

De tramlijn in Nijmegen

Een halte Industrieplein geeft overstap op de buslijnen over de nieuwe Waalbrug. Daarna is er een halte in de woonwijken bij de Voorstadslaan. De ligging van een derde halte hangt af van het eindpunt. Een stadstram zal via de Tunnelweg doorrijden naar de binnenstad, en zou een halte krijgen bij de Koninginnelaan / Kraayenhofflaan. De streektram kan ook door de tunnel rijden, en dan met een U-bocht over de Nassausingel en Schaeck Mathonsingel, naar het stationsplein.

De huidige fietstunnel (deel van de Tunnelweg) is door trappen verbonden met de perrontunnel. Ombouw naar een tramhalte vereist het weggraven van de tunnelmuren, aanleg van een halte, en de bouw van een nieuwe toegang: dat allemaal ondergronds, en onder de sporen. Een eenvoudige oplossing is dat de streektram een lus rijdt om het UWV-gebouw, met een eindhalte op de plek van de fietsrekken. De perrontunnel kan worden doorgetrokken, naar een nieuwe westelijke ingang. (De perrontunnel ligt hier boven straatniveau, omdat het station op een plateau ligt).

Nijmeegs tracé van streektram uit Tiel, en stadstram uit Beuningen.

Dat kan ook grootschaliger. Hier zijn eerder voorstellen gedaan, voor nieuwe hogesnelheidslijnen van en naar Nijmegen: een HSL vanuit Amsterdam via Wageningen, aansluitend op een HSL Nijmegen – Venlo en een HSL Nijmegen – Köln, en ombouw van de lijnen naar Zwolle en naar Den Bosch voor hoge snelheden. Dat vereist en forse uitbreiding van het station, en dat kan alleen aan de westzijde. Een nieuwe ingang aan de westkant is daarbij logisch, op de plek van het UWV-gebouw.

De streektram uit Tiel kan bij het herinrichten van dit gebeid een eigen eindhalte krijgen, met overstap op bus of stadstram naar de binnenstad. De moderne tramlijn langs de Waal zou daarmee 33 km lang worden. Het krijgt 22-24 tussenhaltes: de gemiddelde halteafstand van 1500 m hoort duidelijk bij een streek- of sneltram.

Streektram Tiel – Nijmegen

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s