Hogesnelheidslijn Meppel – Groningen via Oosterwolde

Deze hogesnelheidslijn (HSL) door het Friese platteland, is een alternatief voor de eerder voorgestelde HSL Zwolle – Groningen. Het eerdere voorstel gebruikte een nieuw tracé tussen Zwolle en Hoogeveen, en het bestaande tracé via Assen. Hier wordt een tracé voorgesteld, dat 15-20 km verder naar het westen ligt. Het loopt met ruime bogen om de Drentse natuurgebieden, over ontgonnen heide / hoogveen zonder grote landschapswaarde.

Het tracé begint bij Steenwijk. Dat betekent dat de treinen naar Groningen eerst over de lijn naar Leeuwarden rijden. Daarna gebruiken ze een geheel nieuw tracé naar Groningen, dat de stad vanuit het westen benadert, net als de lang geplande Zuiderzeelijn.

HSL-tracé tussen Oosterwolde en Groningen
HSL-tracé tussen Steenwijk en Oosterwolde.

De nieuwe lijn zou twee tussenstations krijgen, bij Oosterwolde, en tussen Leek en Roden. Evenals de eerder voorgestelde variant via Assen, is het vooral bedoeld als inter-regionale lijn, niet als verbinding Randstad – Noorden. Beide varianten verbinden Zwolle (119 000 inwoners), en Groningen (188 000). Beiden liggen in het verlengde van de voorgestelde Flevo-HSL Amsterdam – Zwolle (via de Flevopolders).

Het HSL-tracé

De bestaande lijn tussen Zwolle en Meppel wordt uitgebouwd voor 200 km/h. Aan de zuidrand van Steenwijk draait de bestaande lijn circa 40 graden naar het station. De HSL gaat min of meer rechtdoor, en meteen onder de snelweg A32. Het tracé ligt daarna in open veld, en ook ten oosten van de nieuwbouwwijk Eeserwold.

HSL richting Groningen, vanaf Steenwijk langs Noordwolde.

Het tracé loopt ten oosten van Eesveen, en tussen Wilhelminaoord en Noordwolde. Het draait daarbij langzaam naar het noordoosten. De lijn loopt door de velden ten noorden van Boijl en Elsloo, richting Oosterwolde. (Dit tracé vermijdt bijna elke bosperceel of heide-restant in de omgeving).

Aan de zuidrand van Oosterwolde kruist de lijn de N381. Met 10 000 inwoners is dit het grootste dorp in de streek tussen Assen, Drachten, Hoogeveen en Heerenveen. Het station komt aan de N381 te liggen: dichter bij de dorpskern kan niet, en de plek is ook geschikt voor een busstation. Oosterwolde is een logisch kruispunt voor busroutes naar de wijde omgeving, dat ooit een uitgebreid tramnet kende.

HSL Zwolle - Groningen langs Oosterwolde, met station.

De HSL zou langs de rand van het bedrijfsterrein lopen, of mogelijk op viaduct doorheen, bijvoorbeeld langs Buurstede. Voor een station is er voldoende ruimte tussen N381 en woonboulevard.

Na Oosterwolde draait de lijn weer langzaam richting noorden, langs Weperpolder en Haulerwijk. Ook hier loopt het door agrarisch gebied, ontgonnen in de 20e eeuw, met als enige beschermde plek de Zwartendijksterschans.

Na Haulerwijk ligt het tracé in Drenthe, mogelijk deels aan de grens met Groningen. Het loopt evenwijdig aan de N979 langs Zevenhuizen, en begint weer te draaien naar het noordoosten, tussen Leek en Roden.

Zwolle - Groningen HSL langs Haulerwijk.

Bij Nietap, aan de zuidrand van Leek, kruist de HSL de weg Leek – Roden, met het tweede station. Mogelijk kan de lijn door het gat tussen Nietap en Leek, waar het slechts een straat hoeft te kruisen. In dat geval ligt het dicht bij de kern van Leek, maar verder liggen de nieuwbouwwijken van Leek en Roden niet op loopafstand, en overstap op de bus zal nodig zijn. (De dorpen hadden ooit een tramverbinding met Groningen, dat meer op een lokaalspoorlijn leek).

Hier verandert het landschap, en wordt de inpassing van een HSL-tracé een probleem. Tussen ‘Station Leek-Roden’ en Groningen ligt open veenlandschap, in de polders Leutingewolde en Matsloot. Deze worden heringericht als natuurgebied en waterberging, en ook als recreatiegebied.

De enige mogelijkheid is een tunnel, vergelijkbaar in lengte en bouwwijze met de Boortunnel Groene Hart. Het wordt circa 8 km lang, tussen Nietap en Peizerdiep. Met een station tussen Nietap en Leek, zou de lijn deels onder het Leekstermeer liggen. Dat stelt andere eisen aan de tunnel: dat kan een reden zijn, om een tracé aan de zuidrand van Nietap te kiezen.

Hier is eerder voorgesteld om een HSL uit de Randstad (Zuiderzeelijn) bij Hoogkerk aan te sluiten op de bestaande lijn.

Aansluiting van de HSL Zuiderzeelijn op bestaand tracé bij Hoogkerk

Dat is moeilijk te combineren met het tracé vanaf Nietap: de lijn zou naar de A7 moeten draaien, en wordt daardoor langer. Een tracé langs de Peizerweg in Groningen sluit veel beter aan, op het tracé langs Nietap. De HSL zou kort langs de Eelderdiep lopen, en de A7 kruisen bij afrit 35. (De tunnel zou eindigen aan de oostzijde van de Peizerdiep, circa 500 m ten westen van de afrit).

Bij de ringweg van Groningen, sluit het tracé aan op de bestaande lijn, op slechts een kilometer afstand van Station Groningen. De komst van deze HSL, in combinatie met de Zuiderzeelijn en de voorgestelde HSL naar Hamburg vereist een grootschalige verbouwing van het station.

De tracé-varianten vergeleken

Een HSL via Oosterwolde gebruikt het bestaande tracé tot aan Steenwijk. Dat betekent dat ook treinen naar Leeuwarden met 200 km/h kunnen rijden, in elk geval tot de aftakking. Het resterende tracé kan natuurlijk ook verbeterd worden. (De twee bochten in Steenwijk zijn wel een probleem, verder is de lijn bijna overal kaarsrecht).

De HSL zou de streek tussen Assen, Drachten, Hoogeveen en Heerenveen aansluiten op het spoorwegnet. Het station Oosterwolde kan ook als toegang dienen tot de natuur- en recreatiegebieden rond Appelscha. Daar staat tegenover dat de streek dunbevolkt is, en dat de bestaande spoorlijnen wel langs de dorpen en steden lopen.

De eerder voorgestelde HSL Zwolle – Groningen gebruikt de bestaande lijn tussen Hoogeveen en Groningen. Alleen de lijn via Meppel wordt vervangen, door een HSL op geheel nieuw tracé via Balkbrug.

HSL Zwolle - Assen - Groningen via Balkbrug

Met dit Balkbrug-tracé wordt de totale route Zwolle – Groningen 99-100 km lang: het tracé via Oosterwolde is even lang. Beide zijn dan 4-5 km korter dan de lijn via Meppel. Het eerder voorgestelde tracé bedient echter Hoogeveen en Assen, waar het overstap zou geven op regionale diensten naar Groningen (eventueel met nieuwe stations).

De gemeente Ooststellingwerf (rond Oosterwolde) heeft 26 000 inwoners, Noordenveld (Roden) en Leek samen 41 000. Alleen al Assen heeft net zoveel inwoners als die drie samen: 67 000. Assen is ook beginpunt van de voorgestelde regionale lijn Assen – Stadskanaal – Emmen. Het tracé via Balkbrug kan ook gecombineerd worden met een nieuwe lijn Drenthe – Twente.

De vergelijking valt dus slecht uit voor een tracé via Oosterwolde. Het voorstel is meer een theoretische oefening: ook in een dichtbevolkt land als Nederland, is het nog altijd mogelijk om hogesnelheidslijnen op geheel nieuw tracé aan te leggen.

Hogesnelheidslijn Meppel – Groningen via Oosterwolde

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s