Vier sporen Den Haag – Ypenburg en sluiting Utrechtse Baan

De eerder voorgestelde Metro Den Haag biedt een alternatief voor de auto in de regio: reden om de sluiting van de snelweg door Den Haag te bekijken. De Utrechtse Baan in Den Haag is een voor Nederland uniek stuk snelweg. Hier loopt de snelweg A12 rechtdoor vanaf de Duitse grens tot het stadscentrum, aan de rand van de historische stadskern. Al eerder zijn er voorstellen tot ondertunneling gedaan, bijvoorbeeld vanuit de gemeente Leidschendam-Voorburg.

De A12, rechtdoor richting binnenstad: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

A12 als stadsnelweg richting binnenstad in Den Haag.

 
Hier wordt de sluiting van de snelweg benaderd als een middel, om een viersporige spoortunnel richting Gouda aan te leggen. De tunnel zou tussen de Vliet en Station Ypenburg weer naar boven komen. Gezien het belang van deze 25-km lijn, voor zowel Intercity als forensenverkeer, moet het tot aan Gouda viersporig worden. Hier wordt alleen het gedeelte Den Haag Centraal – Ypenburg behandeld. (Station Ypenburg werd voor vier sporen ontworpen, maar de extra sporen aan de stadszijde ontbreken nog).

Bij ondertunneling is een nieuw station Den Haag Binckhorst makkelijker aan te leggen, en aan te sluiten op de wijken eromheen. Het project vormt daarom een alternatief voor de eerder voorgestelde metro-tak naar Voorburg, dat naast de spoorlijn en A12 zou lopen. Het gebied wordt ook volledig heringericht: de planologische voordelen zijn een belangrijke rechtvaardiging voor het project.

Er wordt hier geen stedenbouwkundige ontwerp voorgelegd, het gaat over de infrastructuur. Het is echter niet de bedoeling om de hele strook vol te bouwen: een deel kan als park heringericht worden, als overgangszone.

Huidige toestand spoorlijn en snelweg

De spoorlijn Den Haag – Gouda werd in 1870 aangelegd. Dat is relatief laat: zijn huidige functie als hoofdverbinding naar Noord- en Oost-Nederland, is pas later ontstaan. Den Haag was destijds veel kleiner, en de lijn niet zo druk, en daarom was het geen probleem dat het dorp Voorburg doorgesneden werd. Verder liep de lijn door lege polders naar Gouda.

Met de groei van Den Haag en Voorburg, en de aanleg van emplacementen langs de lijn bij Binckhorst, werd de spoorlijn een barrière. Dat werd versterkt toen in de jaren ’70 naast de spoorlijn de stadssnelweg Utrechtse Baan werd aangelegd. In de jaren ’80 werd de spoorlijn door Voorburg omhooggebracht, met een viaduct tussen Binckhorst en de Vliet.

De barrière-werking is inmiddels heel sterk, en niet weg te nemen met lokale aanpassingen. Tussen de Schenkkade en de Maanweg, zijn er geen kruisende wegen. Aan de noordkant van de spoorlijn ligt de vooroorlogse woonwijk Voorburg Noord, aan de zuidkant het bedrijventerrein Binckhorst. Het gebruik is nog heel gemengd, van autosloperijen tot Internationaal Gerechtshof, maar Binckhorst wordt steeds meer een kantorenwijk.

Binckhorst en Voorburg-Noord: toekomstig station in blauw gebied…

Binckhorst en Voorburg-Noord gescheiden door spoorlijn en A12.

 
Buiten Den Haag, ten oosten van de Vliet, liep de spoorlijn door de weilanden. Het ligt nog steeds op maaiveld, maar de omgeving is inmiddels volgebouwd. Direct naast de spoorlijn staat echter geen bebouwing: de A12, de A4, en het knooppunt Prins Clausplein maken dat onmogelijk.

Sluiting en spoortunnel

In principe kan de Utrechtse Baan zonder enige voorbereiding worden afgesloten, bij het Prins Clausplein. Het gedeelte tot aan de Oude Lijn (spoorlijn Hollands Spoor – Laan van NOI) kan ook in principe ‘weggehaald’ worden, dat wil zeggen, gesloopt zonder veel gevolgen voor de omgeving. Het gedeelte tussen Oude Lijn en Haagse Bos (officieel heet dit N12), ligt ingeklemd tussen kantoorgebouwen, sommige over de weg heen. Het kan makkelijk worden afgesloten, maar niet zomaar worden gesloopt.

Op het vrijgekomen tracé van de A12, tot aan de Oude Lijn, wordt na de sloop een viersporige spoortunnel aangelegd. De bestaande spoorlijn blijft in bedrijf tijdens de bouw. (Mogelijk is ook om hulpsporen aan te leggen op het vrijgekomen tracé, en de tunnel op de plek van de huidige sporen te bouwen). De oost-toegang van de tunnel ligt in elk geval naast het Prins Clausplein: dat is nodig om de Vliet te passeren. Bij voorkeur gebeurt dat met een aquaduct, om een diepe tunnel te vermijden.

Om de stedenbouwkundige opbrengst te maximaliseren, moet de spoortunnel dicht bij Den Haag Centraal beginnen – zo mogelijk al bij de kruising met de Oude Lijn. Het wordt dan circa 2800 m lang. (De lijn op maaiveld houden tussen Binckhorst en Voorburg-Noord maakt herinrichting van dat gebied onmogelijk). De lange tunnel betekent ook sluiting van het onlangs uitgebreide Emplacement Binckhorst, en waarschijnlijk ook van de boog HS – Binckhorst.

Tunnel-tracé, basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

Spoortunnel tussen Dan Haag Centraal en Ypenburg, door Voorburg.

Station Voorburg, op viaduct, wordt vervangen door een ondergronds station. Het nieuwe station Binckhorst komt ter hoogte van de Komeetweg / Wegastraat / Zonweg. De precieze ligging hangt af van de herinrichting van het gebied. De ingang aan de Voorburgse kant komt ter hoogte van de Zonweg / Matenessestraat, of iets verderop bij de Grote Beerstraat / Montfoortstraat. (In Binckhorst vormt de Zonweg de grens tussen kantoren en laagwaardig bedrijven, maar dat zal de komende jaren veranderen). De uitgang aan de stadszijde komt aan, of vlak bij, een doorgetrokken Mercuriusweg / Van de Wateringelaan. Deze stationslocatie grenst, in Voorburg Noord, aan een plantsoen met school.

Voor Station Ypenburg heeft dit allemaal geen gevolgen. De spoorlijn tussen Prins Clausplein en dat station wordt alsnog viersporig. De lijn is dan geschikt voor een hoogfrequente agglomeratie-dienst.

Hergebruik tracé A12, en nieuwe wegen

Op een deel van het A12-tracé zouden nieuwe wegen worden aangelegd. Tussen het Prins Clausplein en de Maanweg komt er in elk geval een toegangsweg, in tunnel, op het oude tracé. Deze sluit ook aan op de Laan van Nieuw Oosteinde. Om te beletten dat automobilisten deze route als opvolger van de Utrechtse Baan gaan gebruiken, wordt de nieuwe tunnel niet op de A12 aangesloten, maar uitsluitend op de A4.

Tussen Binckhorst en Voorburg Noord worden nieuwe straten aangelegd, dwars op het snelweg-tracé, en over de nieuwe spoortunnel heen. Een deel daarvan zal ook het nieuwe station ontsluiten. Denkbaar zijn in elk geval Saturnusstraat – Van Leijdenstraat, Zonweg – Van Matenessestraat, en Wegastraat – Fransstraat.

Herinrichting A12-zone, stratenpatroon: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

Herinrichting A12-zone Den Haag, na sluiting A12 en ondertunneling spoorlijn.

 
De belangrijkste verandering is het doortrekken van de Mercuriuslaan in Binckhorst, om aan te sluiten op de straten in Voorburg-Noord. Doortrekken in rechte lijn, naar de Van Steelaan, is geen goed idee. Het vereist een doorbraak, en er ontstaat dan een drukke doorgaande weg Neherkade – Van Steelaan. Het heeft weinig zijn om voor veel geld, de ene milieubelasting te vervangen door de andere. Er is wel een alternatief op wijkniveau, namelijk de Mercuriuslaan aansluiten op de Van de Wateringelaan. Zo ontstaat er een verbinding met Station Laan van NOI, en ook de mogelijkheid voor een tramlijn Station Moerwijk – Neherkade – Binckhorst – Laan van NOI.

Daarnaast is het ook mogelijk, om de Mercuriuslaan aan de sluiten op de overgebleven deel van de A12. Deze verbinding komt mogelijk deels op viaduct , of in elk geval verhoogd, om de ingang van de spoortunnel te kruisen. Het is ook denkbaar dat het in tunnel loopt, onder de spoortunnel. In elk geval ontstaat er een bypass om de Haagse binnenstad heen, tussen Neherkade / Binckhorstlaan, en Schenkkade / Julianalaan / Bezuidenhoutseweg. Deze neemt de taak van de Schenkviaduct over: die kan worden gesloopt, en het Rijswijkse Plein ontlast.

Na sluiting A12, binnenstad-tracé met Neherkade verbonden.

Een nieuwe weg naast de Oude Lijn, van de Waaldorpstraat bij Hollands Spoor, tot de Van Alphenstraat bij Station Laan van NOI, zou het gebied ook ontsluiten. Ondertunneling van de spoorlijn is echter geen voorwaarde voor deze straat – met een deel op viaduct is het nu al haalbaar.

In Voorburg gaan vier straten onder de huidige viaducten van de spoorlijn en A12 – de Maanweg, Prinses Mariannelaan, Herenstraat, en de kade Westvlietweg. Ze blijven in gebruik, maar de omgeving worden verlost van de viaducten en lawaai. Vooral bij het landgoed Hofwijck en de historische dorpsstraat van Voorburg, is dat een hele verbetering.

De ondertunneling en sloop vormen een groot bouwproject, op een relatief kort tracé (geen drie kilometer). Dat is ook nodig om een planologisch blunder te herstellen, want niemand zou tegenwoordig een snelweg op dit tracé aanleggen. Daarnaast zijn er vele voordelen, die het project voldoende rechtvaardigen.

Vier sporen Den Haag – Ypenburg en sluiting Utrechtse Baan

2 thoughts on “Vier sporen Den Haag – Ypenburg en sluiting Utrechtse Baan

  1. Jan says:

    Op de A12 aldaar rijden dagelijks 130.000 motorvoertuigen per dag (bron: MTR+ 2012). Waar wil je die in laten bij een sluiting van de snelweg? Geen enkele vorm van OV kan dit opvangen. Bovendien ontstaan ernstige leefbaarheidsproblemen als dit verkeer zich een andere weg moet zoeken in een stad die al niet sterk is ontsloten.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s