Noordtak Betuwelijn

Toen de Betuwelijn werd aangelegd, was er sprake van een zuidtak en een noordtak. De lijn, die eigenlijk Betuweroute heet, is bedoeld voor goederenvervoer Rotterdam – Duitsland. Het eindigt bij Zevenaar, vlak voor de Duitse grens. De zuidtak zou naar Venlo leiden, de noordtak richting Twente.

Na de grote kostenoverschrijding, en het tegenvallend vervoer over de nieuwe lijn, verdwenen de plannen voor de twee takken. In plaats daarvan zouden meer goederentreinen over bestaande lijnen rijden. De plannen daarvoor zijn in voorbereiding, en nu al omstreden. Voor de route naar Twente gebruiken politici inmiddels de naam ‘Noordtak’, ook al is geen nieuwe lijn gepland. ProRail noemt het formeel de Goederenroute Oost-Nederland.

Kaart: ProRail

kaartje_phs-gon

 
Volgens de officiële plannen, zullen treinen de Betuweroute verlaten bij Elst, en door Arnhem en Zutphen rijden. Twente wordt bereikt via de spoorlijn Zutphen Lochem – – Hengelo, of via de hoofdlijn Deventer – Almelo. Er zijn vele nadelen: het is een omweg, de extra treinen rijden door steden en dorpen, en ook na aanpassingen is de capaciteit beperkt.

Hier werden eerder voorstellen gedaan voor uitbreiding van de lijn Arnhem – Deventer, en een aansluitende verbetering van de lijn Arnhem – Twente. Die zijn echter niet voor vrachtvervoer naar Duitsland bedoeld.

Alsnog een nieuwe lijn?

De provincies Overijssel en Gelderland, en het Rotterdamse Havenbedrijf, pleiten alsnog voor een geheel nieuwe Noordtak. Ondanks een duidelijk ‘nee’ van het kabinet, lieten ze verder onderzoek verrichten, in mei 2014 gepubliceerd (hier downloaden). Om de bestaande lijnen te vermijden, zou de nieuwe ‘Noordtak’ bij Zevenaar aftakken van de Betuweroute, en de A18 / N18 volgen tot Enschede. Het loopt dan tussen Hengelo en Enschede heen, en sluit bij Oldenzaal aan, op de lijn naar Bad Bentheim. Het tracé wordt bepaald door de ligging van de A18 / N18, daarom staat ook vast dat de lijn 77 km lang wordt.

N18-trace, schematisch…

N18-tracé

 
Met deze plannen worden twee fouten van de Betuweroute herhaald. De provincies denken in termen van een binnenlands tracé, en over de aansluitende lijnen in Duitsland wordt niet nagedacht. De Betuweroute werd aangelegd zonder enige verbetering van de aansluitende lijn in Duitsland, richting Ruhr. Die lijn wordt de komende jaren alsnog opgewaardeerd – maar dat betekent ook minder capaciteit tijdens de werkzaamheden. Dat dreigt weer te gebeuren met de Noordtak. De Betuweroute heeft overigens wel een logisch tracé van Rotterdam naar Zevenaar, maar een N18- tracé is minder logisch.

Functie en tracé

De eerste vraag is natuurlijk: warvoor is de Noordtak bedoeld? Voor het Rotterdamse Havenbedrijf is het antwoord, dat goederen naar Noord-Duitsland voortaan via Rotterdam worden vervoerd. Die verwachtingen zijn overspannen. Voor het Ruhrgebeid is Rotterdam wel de natuurlijke haven, maar dat geldt niet voor Noord-Duitsland, waar Bremen en Hamburg een alternatief bieden.

Daarom is het belangrijk, om te kijken naar de feitelijke goederenstromen over de Noordtak, al voor dat het aangelegd wordt. Vooral de bestemmingen in Duitsland hebben gevolgen voor het tracé in Nederland.

Een Noordtak naar Oldenzaal sluit aan, op de oost-west hoofdlijn naar Hannover en Berlijn. Die lijn volgt globaal de rand van de Noord-Duitse Laagvlakte, deels door het Niedersächsisches Bergland. Vanaf Oldenzaal loopt de lijn via Bad Bentheim, naar Rheine en Osnabrück. Al bij Rheine zijn er capaciteitsproblemen. De route wordt tussen Salzbergen en Rheine gedeeld met de Emsland-spoorlijn (Emden – Münster), en de aansluitingen in Rheine zouden overbelast raken.

Ook verder naar het oosten zijn er problemen, want dit is ook de hoofdlijn tussen Nordrhein-Westfalen en het oosten van Duitsland. Tussen Minden en Wunstorf zijn slechts twee sporen beschikbaar, en die zijn nu al overbelast. Een Noordtak moet rekening houden met de Duitse (en Europese) infrastructuurplannen.

Als het wel de bedoeling is, om vooral op de oost-west hoofdlijn aan te sluiten, dan kan dat beter niet via Oldenzaal. Het is een nodeloze omweg. De kortste route vanaf de N18 richting Osnabrück, loopt onder Twente, en net ten zuiden van Rheine. Dat betekent dat het tracé voor meer dan de helft in Duitsland komt te liggen.

Een dergelijk tracé zou inderdaad bij Zevenaar aftakken van de bestaande Betuweroute, en daarna de A18 / N18 volgen. Het zou de N18 verlaten ter hoogte van Lichtenvoorde, of in elk geval Groenlo. Het zou de Duitse grens al kruisen in de buurt van Zwillbrock.

Er zijn meerdere varianten denkbaar richting Rheine. Het terrein is bijna vlak: 30 m bij de grens, 40 m bij Rheine, en nergens hoeft de lijn boven de 60m te klimmen. Het tracé moet wel enkele natuurgebieden ontzien. In elk geval loopt de lijn ten noorden van Vreden en Ahaus, tussen Ochtrup en Metelen, en tussen Wettringen en Steinfurt.

zevenaar-rheine

 
Bij het naderen van Rheine, kan de lijn het tracé gebruiken van de voormalige Venlo – Hamburg lijn. Dat heeft het voordeel van een makkelijke kruising van de Ems, met een brug naar Gellendorf. Daar, aan de rand van Rheine, zijn de opties beperkt, maar de nieuwe lijn kan enkele kilometers verderop aansluiten, op de bestaande lijn naar Osnabrück.

De lijn krijgt verbindingsbogen richting:

De lengte van de lijn is afhankelijk van het gekozen tracé, maar het wordt circa 110 km, aansluiting tot aansluiting. Net als de Betuweroute, zou de lijn voor 120 km/h aangelegd worden.

Dit tracé vermijdt steden en dorpen, en is niet geschikt voor reizigersvervoer. In de regio zijn wel veel mogelijkheden daarvoor, waaronder een regionale lijn Enschede – Winterswijk langs de N18, een Twente – Münster HSL, en een bijbehorende Ochtrup – Rheine verbinding. Het is echter niet zinnig om die projecten te combineren met een goederenlijn. Mogelijk kan de lange Mittelland HSL Enschede – Hannover worden gecombineerd met een goederenlijn, ten noorden van het Niedersächsisches Bergland, maar het gaat hier over de Noordtak. De aansluitende lijnen in Duitsland worden daarom niet verder besproken.

Noordtak Betuwelijn

One thought on “Noordtak Betuwelijn

  1. Zwillbrock denk maar niet dat je hier ooit een spoorlijn krijgt zowel provincie gelderland en duistland zullen deze natuur reservaat opgeven , tevens zijn de kosten veel hoger dan 1,4 miljard .

    ze gaan gewoon langs het nieuwe tracé N18 immers de landschap en natuur wordt toch al aangetast en opstallen zijn al sinds 2011 in eigendom van de staat.

    http://www.rijkswaterstaat.nl/wegen/plannen_en_projecten/n_wegen/n18/n18_planstudie_varsseveld_enschede/planning/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s