Nieuwe spoorlijn Amsterdam – Purmerend

Ooit werd een metrolijn Amsterdam – Purmerend gepland: het tracé maakte een bocht door de polders, om de nieuwbouwwijken te bedienen. Een deel is nog zichtbaar als waterpartij, in de Purmerendse wijk De Gors. Voor een stedelijk metronet ligt Purmerend echter vrij ver buiten de stad, circa 15 km van Centraal Station.

Hier wordt iets anders voorgesteld: een nieuwe spoorlijn dat aansluit op de lijn naar Hoorn en West-Friesland, en vooral op de eerder voorgestelde inter-regionale spoorlijn naar Friesland. Die lijn zou gebruik maken van een tunnel onder het IJsselmeer tussen Enkhuizen en Rijs, of een tunnel naar Stavoren.

Klik om te vergroten…

Tunnel onder IJsselmeer van West-Friesland naar Friesland, via Andijk.

 
Een nieuwe rechtstreekse lijn naar Purmerend is vooral te rechtvaardigen, als onderdeel van een verbinding naar Friesland. Het tracé heeft namelijk een groot nadeel: het is niet aan te sluiten op station Amsterdam Centraal. De nieuwe lijn krijgt een eigen kopstation tegenover het Centraal Station, aan de overkant van het IJ, en loopt naast het Noordhollandsch Kanaal richting Purmerend. Het is dan wel 8 km korter dan het bestaande lijn.

Een tweede station in Amsterdam-Noord biedt overstap op de metro, en daarmee is de spoorlijn op de binnenstad aangesloten. Deze oplossing vormt een alternatief voor de eerder voorgestelde hogesnelheidslijn naar Purmerend, dat op de lijn Schiphol – Sloterdijk zou aansluiten, en naast de Coentunnel zou lopen.

Dit model vereist in Amsterdam-Noord een tracé vlak naast de metro (Noord-Zuidlijn). Dat lijkt wel mogelijk, al zal de aanleg ingewikkeld zijn. Er is ook ruimte voor een kopstation, misschien zelfs op maaiveld: bij het Tolhuis, naast de pont naar CS. Tussen de Ringweg A10 en Purmerend zou de lijn in geboorde tunnel lopen, zonder tussenstations. Dat lijkt onvermijdelijk, om het beschermd landschap van Waterland te sparen. In Purmerend zelf moet worden gesloopt, om de lijn aan te sluiten op het station.

Tracé in Amsterdam

Het station wordt aangelegd tussen de Voorhaven van het Noordhollandsch Kanaal, en het Shell-terrein. Het terrein is voldoende breed om het oorspronkelijk Tolhuis te sparen, maar het kan ook verschoven worden. (De metro loopt hier aan de overkant van de Voorhaven).

De lijn zou eerst evenwijdig aan het kanaal lopen: het kan zelfs op maaiveld, als het pal naast het kanaal wordt aangelegd. Sloop kan beperkt worden tot enkele arbeidershuisjes. Al voor de eerste brug moeten de sporen dalen, om onder de weg te duiken. De lijn loopt dan in ondiepe tunnel, tussen een woonwijk en het kanaal.

De lijn moet onder de oprit van de volgende brug, in de Johan van Hasseltweg, en meteen daarna het Noordhollandsch Kanaal kruisen, onder een flauwe hoek. Het kanaal is 7 m diep: dat betekent dat de sporen bijna 15 m onder maaiveld liggen, op het diepste punt.

Aan de overkant ligt een park met sportvelden: hier klimt de lijn weer, nog steeds in tunnel, om naast de Nieuwe Leeuwarderweg te lopen. Deze hoofdweg weg is onlangs verdiept aangelegd, en de metro loopt in de middenberm. De spoorlijn komt pas bij Sportpark Elzenhagen aan de oppervlakte, en klimt naar een viaduct, pal naast de Nieuwe Leeuwarderweg.

tolhuis-ring

 
Ter hoogte van het Stadsdeelkantoor komt het station, naast het metrostation. Hiervoor moet een nieuw kantoorgebouw worden gesloopt: er is geen andere optie. (Ook iets verderop is nieuwbouw gepland naast de weg, maar het terrein staat voorlopig leeg). Het is wel denkbaar dat de spoortunnel eerst de Nieuwe Leeuwarderweg en metro kruist, en vervolgens aan de oostzijde daarvan loopt. In dat geval is er een groenstrook beschikbaar als tracé: het station komt pal naast het Stadsdeelkantoor. Nadeel is dat de lijn tweemaal de Nieuwe Leeuwarderweg moet kruisen, maar voor het verdere tracé heeft dat geen gevolgen.

Het station moet ingericht zijn op een snelle overstap spoor-metro: het is echter niet mogelijk om de perrons van spoorlijn en metro naast elkaar te zetten. Het station biedt ook overstap op het busnetwerk in Amsterdam-Noord, en de streekbussen naar de regio Waterland.

Van Amsterdam-Noord naar Purmerend

Vanaf het overstapstation loopt de spoorlijn op viaduct verder, en klimt om de Ringweg A10 te kruisen. Daarna daalt het weer, nog altijd naast de hoofdweg, hier de N235. Verderop loopt deze weg naast het Noordhollandsch Kanaal: de rijstroken worden verschoven, om plaats te maken voor de sporen.

Voor Het Schouw, daalt de spoorlijn om het Noordhollandsch Kanaal weer te kruisen. Mogelijk kan dat hier met een aquaduct, want er zit een knik in het kanaal, waardoor een (bijna) haakse kruising mogelijk wordt. In elk geval loopt het tracé aan de overkant verder, evenwijdig aan het kanaal.

Het tracé tot aan Purmerend kan het beste in geboorde tunnel. Die is in principe even lang als de Groene Hart tunnel, maar de lijn kan ook aan de oppervlakte komen bij Ilpendam. Om de gebouwen langs de kanaaldijk te vermijden, zou de tunnel 50 m of 100 m ten westen van het kanaal liggen. Dit is een beschermd landschap, het Ilperveld, dat geheel vrij is van overige bebouwing.

ring-purmerend

 
Bij Ilpendam zit er weer een knik in het kanaal-tracé, maar dat heeft geen gevolgen voor een tunnel ten westen van het kanaal. Als de lijn hier aan de oppervlakte komt, is een station wel denkbaar. Dat kan met een nieuw kanaal-tracé gecombineerd worden.

Met of zonder station bij Ilpendam, loopt het tracé verder aan de westzijde van het kanaal. In Purmerend moet de lijn weer het Noordhollandsch Kanaal kruisen, want het centrum en het station liggen ten oosten daarvan. Pas daarna moet de lijn klimmen, om aan te sluiten op het station.

Mogelijk kan de lijn in tunnel onder het kanaal, over de laatste 1100 m voor de ringweg van Purmerend. Voordeel is een beter tracé richting station: nadeel is dat het kanaal dicht moet tijdens de bouw, waarschijnlijk voor enkele jaren. Een tracé pal naast het kanaal, zoals in Amsterdam, is ook denkbaar: het tracé moet dan iets slingeren op het station te bereiken. Het tracé kan ook vanaf Ilpendam aan de oostzijde van het kanaal lopen.

gors-station

 
In elk geval moet de lijn, al klimmend, door de wijk De Gors. Sloop is onvermijdelijk, misschien meer dan 50 woningen. Zulke ‘bloemkoolwijken’, laagbouw met woonerven, staan langzamerhand toch op de nominatie voor sloop. (Het tracé van de ooit geplande metro is onbruikbaar voor de spoorlijn). Een verdiepte ligging kan de overlast beperken: de lijn moet toch onder een weg (Gorslaan). Vanuit een verdiepte ligging, is een ongelijkvloerse kruising met de bestaande lijn ook makkelijker te realiseren.

Deze aansluiting komt vlak voor de bestaande perrons: het station wordt vooral aan de oostzijde uitgebreid, ook bij verplaatsing richting Stadhuis. Het station ligt dan 15 km van het kopstation in Amsterdam, en de reistijd wordt 11-12 minuten.

Ten noorden van Purmerend

De nieuwe lijn sluit aan op een verbeterde spoorlijn Purmerend – Hoorn (20 km). De spoorlijn in Purmerend zelf wordt viersporig, want ook een nieuwe spoorlijn Purmerend – Edam – Volendam zou daarvan aftakken. De lijn Purmerend – Hoorn wordt waarschijnlijk alleen gebruikt door de inter-regionale treinen: de stations tussen Hoorn en Enkhuizen worden bediend door een regionale dienst Alkmaar – Enkhuizen. Na Hoorn wordt de lijn viersporig tot Westwoud, waar ook de voorgestelde nieuwe spoorlijn Hoorn – Medemblik – Den Helder zou aftakken.

Vier sporen Hoorn - Enkhuizen met station Westwoud en aftakking Medemblik.

Met de kortste variant richting Friesland (tunnel bij Geldersche Hoek) komt de afstand Hoorn – Leeuwarden op 85 km. Met een lijn dat voor hoge snelheden is aangelegd, komt de reistijd op circa 35 minuten. De total afstand Tolhuis – Leeuwarden wordt 120 km, en de totale reistijd (met vier haltes) één uur.

Nieuwe spoorlijn Amsterdam – Purmerend

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s