Spoorlijn naar Lelystad Airport?

De kleine luchthaven bij Lelystad wordt uitgebouwd tot de grootste regionale luchthaven van Nederland. De eigenaar, Luchthaven Schiphol, wil daar het vakantieverkeer afwerken: ook de gemeente Lelystad en de Provincie Flevoland staan achter de plannen. Over een spoorverbinding zijn de partijen duidelijk: die komt er niet. Reizigers kunnen met de trein naar Lelystad, en verder met een pendelbus naar de luchthaven. In de praktijk, dat begrijpt iedereen, komen ze met de auto.

Flevoland-airport

 
Hier wordt gekeken naar de mogelijkheden voor een spoorlijn – maar ook met 7 miljoen passagiers per jaar, is de aanleg niet vanzelfsprekend. Lelystad Airport blijft namelijk een regionale luchthaven, relatief sterk op de provincies gericht. Het Ondernemingsplan Lelystad Airport schrijft over de herkomst van de reizigers:

In de provincies Flevoland, Friesland, Groningen, Drenthe en Overijssel zal Lelystad Airport naar verwachting een aanzienlijk marktaandeel kunnen realiseren. In de regio’s Amsterdam en Utrecht ligt dit aandeel lager. Maar, hoewel het marktaandeel in de noordelijke provincies het grootst is, komt in absolute zin het grootste aantal passagiers uit regio Amsterdam. De verwachting is dat wanneer er goedkope vluchten via Lelystad Airport worden aangeboden, ook veel buitenlandse toeristen die naar Amsterdam gaan een vlucht via Lelystad Airport boeken. Vanwege de relatief kleine bevolking in Drenthe en Friesland blijft het aantal passagiers dat vanuit deze regio’s reist, beperkt.

Dat is ook afhankelijk van de prijzen: passagiers vanuit de regio Amsterdam gaan naar Lelystad Airport voor goedkope vluchten, en anders niet. De herkomst van de passagiers is van belang voor de aansluiting van Lelystad Airport: voor diffuse vervoerstromen is een spoorlijn minder geschikt.

Aan het terrein of de omgeving ligt het niet. De Luchthaven Lelystad ligt aan de de N302 Lelystad – Harderwijk, ten zuiden van Lelystad, op 7 km van het stadscentrum. Er is één landingsbaan, haaks op de N302. De plannen voorzien in een nieuwe terminal, in de noordoosthoek van het terrein – dichter bij de hoofdweg, en dichter bij Lelystad. Afgezien van enkele bedrijfsterreinen, is de omgeving open en agrarisch. Planologisch zijn er geen belemmeringen voor nieuwe infrastructuur.

Ruimte zat: kijkend langs spoortracé achter Palazzo…

Palazzo-tracé
 

People-mover

De spoorlijn Amsterdam – Almere – Lelystad ligt op 5 km van de geplande terminal. Toevallig ligt daar in de velden een nooit afgebouwd station – Lelystad-Zuid. Aanleg van een station hier is zeker snel en goedkoop, maar het heeft verder weinig voordelen. De luchtreiziger moet toch naar de terminal, en als dat met een pendelbus gebeurt, zijn de voordelen marginaal. Het scheelt misschien 5-6 minuten in de bus, en vereist wel een extra halte voor de trein. Als de Intercity daar stopt, dan zijn ook reizigers naar Zwolle en verder langer onderweg.

Met een people-mover of lichte metro wordt de rit tussen station en terminal comfortabel, en iets sneller. Dat is echter ook het geval, als de people-mover begint bij Station Lelystad Centrum. Het tracé is niet zoveel langer, circa 7 km in plaats van 5 km. Omdat dit station reeds Intercity-halte is, ontstaat geen tijdverlies voor reizigers naar Zwolle en het noorden. Voor reizigers vanuit het noorden naar Lelystad Airport is deze variant zelfs sneller.

Een people-mover of lichte metro vormt ook een verbinding tussen het centrum van Lelystad en de terminal, en het kan twee bedrijfsterreinen bedienen. Het is makkelijker aan te leggen dan een spoorlijn, en kan de bestaande wegen beter volgen. Een goede vergelijking is de Orlyval, dat luchthaven Orly met de regionale metro RER verbindt. Die lijn is ook 7 km lang, maar de luchthaven is wel veel groter.

Orlyval: beeld van Lionel Allorge, onder CC3.0 licentie

1024px-Orlyval_Aéroport_Orly_Sud_2011_15

 

Spoorlijn van Lelystad naar luchthaven

Voor een eigen spoorlijn zijn er twee opties: beide lijnen kunnen ook worden doorgetrokken.

Een logische optie is om Lelystad Airport te verbinden met Lelystad Centrum. Een pendeltrein vervangt in dat geval de pendelbus, of een people-mover over een vergelijkbaar tracé. Deze optie vereist 6 km nieuwe infrastructuur, in Lelystad zelf waarschijnlijk op viaduct. De nieuwe lijn zou aftakken ter hoogte van de Gordiaandreef, loopt evenwijdig aan Middendreef en Larserdreef, en volgt de Larserweg (N302) naar de luchthaven. (De lijn kan eindigen pal naast de geplande terminal, als het van de N302 afbuigt).

lelystad-airport

 

larserdreef-detail

 
Een pendeldienst doet 5-6 minuten over de 7 km naar de terminal, en kan veel meer mensen vervoeren dan een bus of people-mover. Een station aan de rand van Lelystad is in theorie mogelijk, maar het tracé loopt aan de achterzijde van woonboulevard Palazzo, tussen een opslagterrein en een jeugdgevangenis. Verderop is een station mogelijk bij het bedrijfsterrein Larserpoort.

Voor reizigers uit Amsterdam betekent dit tracé wel: eerst naar Lelystad Centrum reizen, daar overstappen, en dan een stukje ‘terug rijden’. Met een boog in de velden buiten de bebouwde kom, is een rechtstreekse verbinding mogelijk (in geel aangegeven). Bij drukte, vooral in de zomervakantie, zijn dan enkele rechtstreekse treinen mogelijk. Het is niet zinvol om alleen deze verbinding om te leggen, omdat een aftakking vanaf de Oostvaardersplassen een beter alternatief biedt (zie hieronder).

Naar Harderwijk?

Een nieuwe lijn vanaf Lelystad Centrum naar Lelystad Airport, kan ook deel uitmaken van een lijn naar Harderwijk. Het station ligt dan verder van de terminal, om de verlengde landingsbaan te vermijden, maar nog altijd binnen 500 m. De lijn zou verder de N302 volgen tot aan het Harderbos.

Daarna wordt het ingewikkeld. Ooit lag er een industriespoor naast de N302 in Harderwijk, klaar om doorgetrokken te worden naar de Flevopolder. Die is weggehaald om de weg te verbreden, en de ophaalbrug is door een aquaduct vervangen. Een alternatief tracé aan de oostkant van Harderwijk moet een VINEX-wijk vermijden, en vereist ook een geboorde tunnel onder het brede randmeer. Dat tracé wordt apart beschreven.

Een eigen lijn vanuit Amsterdam

Een spoorlijn kan Lelystad Airport ook vanuit het westen bereiken, met circa 10 km nieuwe infrastructuur. Er is dan geen verbinding met Lelystad zelf. De nieuwe lijn zou al bij de Oostvaardersplassen aftakken, vanaf het ‘badkuip-tracé’ (om het natuurgebied heen). Het draait eerst naar het oosten, dan naar het noordoosten, richting terminal. De lijn loopt evenwijdig aan de landingsbaan, en haaks op de N302. Het past in de ruimte tussen testbaan en landingsbaan, of loopt mogelijk door het testbaan-terrein. Als de lijn wordt doorgetrokken, dan is een ondergronds station wellicht nodig.

plassen-terminal

 
Door deze lijn nog 15 km door te trekken, kan het op de Hanzelijn worden aangesloten, net buiten Dronten. Daarmee wordt de Hanzelijn als het ware gesplitst: sommige treinen Amsterdam – Zwolle kunnen via Lelystad Airport rijden, in plaats van via Lelystad zelf. Dit lijkt echter niet zinvol. Het gaat om een regionale luchthaven met één landingsbaan, en als die echt op de Hanzelijn moet liggen, dan is het waarschijnlijk makkelijker om de luchthaven te verplaatsen.

Dat geldt des te meer voor een verbinding met de voorgestelde Flevo-HSL, een nieuwe hogesnelheidslijn door Flevoland. Deze ‘Tweede Flevolijn’ is juist bedoeld om Almere en Lelystad te vermijden: het volgt de A6, krijgt geen stations, en wordt voor 350 km/h ontworpen. Van deze lijn zou ook de lang geplande Zuiderzeelijn naar Groningen kunnen aftakken.

flevoland-hsl-zwolle

Het tracé kan in principe ook via Lelystad Airport lopen, maar als alle treinen daar stoppen, dan heeft het bouwen voor 350 km/h weinig nut. Ook als slechts een deel van de treinen stopt, dan weegt deze optie simpelweg niet op, tegen verplaatsing van de luchthaven zelf. Alleen bij de bouw van een werkelijk grote luchthaven in de Flevopolder – een tweede Schiphol – loont het de moeite om een HSL om te leiden naar die luchthaven.

Aansluiting regionale luchthavens

Dat geldt in het algemeen voor de regionale luchthavens in Europa. Ze zijn niet zo belangrijk als wordt beweerd. Sterker nog, de meesten zijn te klein om als ‘motor van de regionale economie’ te dienen, en kunnen alleen met subsidie draaien. Daarom zijn de mogelijkheden voor nieuwe spoorlijnen naar die luchthavens ook beperkt.

Hier werd bijvoorbeeld een nieuwe spoorlijn langs Maastricht-Aachen Airport voorgesteld, maar dat is vooral om een bochtige lijn te verdubbelen en verkorten. De lijn blijft zinvol zonder luchthaven. De voorgestelde HSL Nijmegen – Köln loopt zonder station achter de luchthaven Weeze (Niederrhein Airport).

Voor Lelystad Airport, ook met 7 miljoen passagiers, is een eigen spoorlijn vanuit de Randstad niet te rechtvaardigen. Een lijn langs de N302 is wel zinvol als onderdeel van een lijn Lelystad – Harderwijk – Amersfoort. Als de verbinding echter beperkt blijft tot de 7 km tussen Lelystad en luchthaven, dan lijkt een people-mover of lichte metro de beste optie.

Spoorlijn naar Lelystad Airport?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s