Herstel spoorlijn naar IJmuiden

Zoals in andere Europese landen, werd het spoorwegnet in Nederland vanaf de jaren ’50 sterk uitgedund. De spoorlijn naar IJmuiden, met forensenverkeer naar Haarlem en Amsterdam, heeft het iets langer uitgehouden, tot 1983. Tegen heropening is er veel weerstand: de gemeente Velsen wil dat definitief onmogelijk maken, en Prorail wil zelfs de ‘hoofdlijn’ Haarlem – Uitgeest sluiten, waardoor de regio IJmond alle stations verliest.

IJmuiden: voormalige stationstunnel, Tiberiusplein, …

oude stationstunnel

Hier werd eerder voorgesteld om de lijn Haarlem – Uitgeest te verschuiven en opwaarderen, met nieuwe stations in Haarlem en Beverwijk. Daarvoor zijn twee modellen voorgesteld: een nieuwe lijn langs de N208 vanaf de Kleverlaan in Haarlem, of een kortere variant met behoud van de lijn door Bloemendaal.

Spoorlijn langs de N208 / A208…

Verlegging spoorlijn Haarlem - Velsertunnel

Het tweede voorstel is vooral bedacht om heropening van de lijn naar IJmuiden mogelijk te maken. De lijn werd in twee delen gebouwd. Eerst was er de lijn Haarlem – Uitgeest, dat het Noordzeekanaal op een brug kruiste. De eigenlijke lijn naar IJmuiden was een zijlijn daarvan, langs het Noordzeekanaal naar de vissershaven. In 1957 werd de lijn naar Uitgeest verplaatst naar de nieuwe Velserspoortunnel. De brug werd gesloopt wegens verbreding van het Noordzeekanaal. Na 1957, begon de “spoorlijn naar IJmuiden” bij Station Santpoort-Noord.

Heropening

Met herstel van de lijn wordt de verbinding IJmuiden Haarlem – Amsterdam verbeterd, en IJmuiden weer aangesloten op het spoorwegnet. De regio IJmond kan dat wel gebruiken, want de economie is zwak, zoals in elke winkelstraat te zien is. Het voormalig station IJmuiden-Oost ligt op 9 km van Haarlem, en een regionale metro is veel sneller dan de bus. Hier werd eerder een tramlijn door Haarlem-Noord naar IJmuiden voorgesteld, maar de trein biedt de snelst mogelijke verbinding. Dat geldt ook voor reizen naar Amsterdam, ondanks de omweg over Haarlem (28 km totaal). Een mogelijkheid dat hier niet besproken wordt, is om het tracé naar Beverwijk volledig te herstellen, ditmaal met een tunnel onder het Noordzeekanaal.

Klik om te vergroten: basiskaart door Jan-Willem van Aalst, CC4 licentie

IJmuiden-spoor

Het trace in IJmuiden is volledig beschikbaar. De Province Noord-Holland plant een HOV-lijn op een gedeelte daarvan, maar daarvoor is een alternatief trace beschikbaar via de Vondellaan, Waterloolaan, en Minister van Houtenlaan. Het is zelfs korter. Tot aan het Tiberiusplein is de HOV-baan in voorbereiding. Het tracé richting havens wordt niet gebruikt als HOV-baan, het werd recent heringericht als wandelroute met parken. De rails liggen er nog: er is grind ertussen gestort, waardoor de lijn een wandelpad werd.

rails met grind

Voor herstel van de lijn zijn er twee opties: tot aan Tiberiusplein (voormalig station IJmuiden-Oost), of tot aan Oud-IJmuiden, bij de sluizen en havens. De korte variant vereist het verdwijnen van drie overwegen in Driehuis / IJmuiden. De lijn naar de haven ligt aan de rand van de bebouwing: de enige overweg kan door een fietsbrug vervangen worden. Verder is het vooral een kwestie van spoor, bovenleiding, en perrons aanleggen. Ook de lijn tussen Haarlem en Santpoort-Noord moet worden verbeterd, maar dat wordt hier niet beschreven.

Met de voorgestelde verschuiving van de spoorlijn naar de N208, wordt ook de splitsing van de lijnen IJmuiden / Beverwijk verschoven, naar de rand van Bloemendaal. Bij hoogfrequente diensten is daar een ongelijkvloerse kruising wenselijk. De voormalige aansluiting bij Santpoort-Noord wordt dus niet hersteld als aansluiting. Alle treinen rijden gewoon door richting Driehuis.

Er komt een Station Driehuis op de plek van de voormalige halte, aan de dorpsstraat. Hier is wel een onderdoorgang nodig, ook als toegang tot Begraafplaats Westerveld. Van hier tot Tiberiusplein is het 1750 m, en het is de vraag of een tussenstation nodig is. De enige geschikte plek is aan de Zeeweg / Waterloolaan, en dat is slechts 750 m van het station in Driehuis. Het is wel goed bereikbaar vanuit de zuidrand van IJmuiden, langs de Heerenduinweg.

Bij het Tiberiusplein komt het ‘hoofdstation’ van IJmuiden. Om het goed aan te sluiten op het centrum is herontwikkeling van het gebeid nodig. Met sloop aan de oostkant van het Stadhuisplein kan de hoofdstraat, Lange Nieuwstraat, tot aan het station worden doorgetrokken. Er is hier wel veel ruimte voor verdichtingsbouw.

Tiberiusplein…

Tiberiusplein

Dit station moet ook een uitgang krijgen aan de noordzijde, richting Pontplein (pont naar Velsen-Noord). Omdat de herstelde spoorlijn de hoofdverbinding met Haarlem vormt, worden de buslijnen in IJmuiden heringericht als stadslijnen, van en naar het station.

Doortrekking naar het voormalige eindpunt is niet vanzelfsprekend. De lijn naar de havens heeft een uitgesproken randligging, aan de kade van het Noordzeekanaal. Dat was niet relevant toen de lijn werd aangelegd: het bediende de oude kern van IJmuiden. De woonwijken die ‘te ver van de spoorlijn’ liggen, zijn na de Tweede Wereldoorlog aangelegd.

Een lijn naar de havens kan de bebouwde kom van IJmuiden daarom niet volledig ontsluiten. Het is wel zinvol in het kader van de stadsvernieuwing, want na jaren van verval is Oud-IJmuiden weer in trek als woonwijk. Door het station te verplaatsen naar de Julianabrug, kan het ook een deel van IJmuiden-Oost bedienen. Dat vereist verbreding van de insnijding langs de Julianakade, en eventueel een perron aan de westzijde van de brug, maar de ruimte is er wel. (Van het voormalig station is niets meer over).

Julianakade: na uitgraven wel ruimte…

Julianakade

Met een station aan de Julianabrug, is heropening van het voormalige halte Casembrotstraat niet zinvol. Het zou niet meer dan enkele straten bedienen. De lijn naar de Julianabrug voegt 2400 m toe, aan de 9 km Haarlem – Tiberiusplein.

Herstel spoorlijn naar IJmuiden

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s