Verlegging spoorlijn Amsterdam – Halfweg

Al vanaf de jaren ’80 ligt er een tracé klaar, voor een nieuwe spoorlijn door het Amsterdams havengebied en Halfweg, dat de oude lijn naar Haarlem gedeeltelijk zou vervangen. Die is zoals bekend de oudste spoorlijn van Nederland: zijn tracé door Halfweg is bochtig, want het kruist de voormalige uitwateringssluizen van de Haarlemmermeer.

Restant oude spoorlijn en sluizen: foto Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, CC3.0 licentie…

Overzicht_oostelijke_sluis_met_restant_spoorbrug_-_Halfweg_-_20333342_-_RCE

De voornaamste reden om een nieuw tracé te bedenken was echter de bouw van de Hemtunnel, de Schiphollijn, en de spoorlijn Amsterdam – Schiphol (Westtak). Om een kruisstation mogelijk te maken, werd het voormalige Station Sloterdijk aan de Oude Lijn gesloten. Het huidige Station Sloterdijk ligt 500 m ten noorden daarvan. De Haarlemse spoorlijn kreeg een nieuw tracé, evenwijdig aan de Oude Lijn: tussen de twee ligt een groenstrook. Het nieuw tracé begint bij het Westerpark, en zou volgens planning doorlopen tot Halfweg, 10 km verder. Dat is niet doorgegaan: in plaats daarvan werd een ‘tijdelijke’ verbinding met de Oude Lijn aangelegd, ter hoogte van Geuzenveld.

Niet-uitgevoerd tracé door Westpoort…

Bretten spoorlijn

Inmiddels is het gebied verder ontwikkeld, en daarom is aanleg van de ontbrekende zes kilometer zinvol. De Amsterdamse havens zijn verder naar het westen uitgebreid, en het dubbeldorp Halfweg-Zwanenburg heeft nu circa 10 000 inwoners. Het terrein van de voormalige suikerfabriek in Halfweg wordt herontwikkeld, en Station Halfweg werd onlangs heropenend. De capaciteit van de Oude Lijn tussen Amsterdam en Haarlem is inmiddels onvoldoende. Voor de invoering van een regionale metro rond Amsterdam, zijn vier sporen ook een vereiste.

Hier wordt dus geen origineel tracé voorgesteld: er wordt gekeken naar de inpassing van een reeds gepland tracé. Sinds de jaren ’80 is er ook veel infrastructuur bijgekomen. De nieuwe snelweg A5 (Westrandweg) loopt om Schiphol heen, en door het havengebied, naar de Coentunnel. De nieuwe Westpoortweg sluit daarop aan, en vervangt de oude hoofdweg naar IJmuiden. Naast de A5, aan het einde van de groenstrook, ligt het verlengde afwateringskanaal Zijkanaal F. Tegelijkertijd is dit ook het tracé van een lang-geplande verbinding voor de binnenvaart, tussen de havens en de Ringvaart Haarlemmermeerpolder. Tussen Halfweg en de Westpoortweg loopt de Wethouder Van Essenweg, dat blijkbaar ontworpen werd als verlenging van de voormalige Noordzeeweg. Die weg is inmiddels verdwenen: de A5 nam zijn trace over.

Nieuwe spoorlijnen zijn ook mogelijk. Hier werd een hogesnelheidslijn Schiphol West beschreven, een bypass-lijn dat op de Oude Lijn zou aansluiten, ten westen van Sloterdijk. Een lijn op dit tracé is officieel voorzien als aansluiting voor een tweede terminal: hier werd voorgesteld om het als capaciteitsuitbreiding aan te leggen, en als verlenging van de HSL Zuid. De hier voorgestelde aftakking naar Haarlem stond niet in de officiële plannen. De mogelijke varianten zijn opgesomd in Tracé-opties voor een Schiphol-bypass.

Bypass Schiphol: aansluiting op de Oude Lijn in twee richtingen…

Tracé-mogelijkheden vanuit Amsterdam, voor een Schiphol-bypass spoorlijn.

Korte HSL tussen Haarlem en Schiphol (tweede terminal)

Ook een nieuwe spoorlijn Amsterdam Zuid – Haarlem langs de A9 werd hier voorgesteld. Die is bedoeld voor Intercity-treinen, en heeft geen tussenliggende stations. Vanaf Knooppunt Raasdorp, is zijn tracé gelijk aan de Haarlem-tak van de Schiphol-bypass.

Havengebied: tracé en aanpassingen

Een viersporige lijn naar Haarlem vereist aanpassingen bij Station Sloterdijk. Daar komen twee spoorlijnen samen, uit Haarlem en Zaandam, met in totaal 5 sporen. Er ontbreekt echter een ongelijkvloerse kruisingen tussen de ‘Zaanse’ en ‘Haarlemse’ sporen, waardoor de zes perronsporen van Station Sloterdijk niet volledig benut kunnen worden. Vier sporen uit Haarlem vereist een ongelijkvloerse kruising ter hoogte van de Seineweg. Door de sporenbundels te verbreden naar elkaar toe, is er daarvoor wel ruimte, zonder de viaducten van de Hemboog aan te passen. Ook tussen Station Sloterdijk en de binnenstad zijn uitbreidingen nodig: zes sporen tot aan het Westerpark, en mogelijk aanvullende ongelijkvloerse kruisingen met de Westtak. Met deze aanpassingen kunnen treinen uit Haarlem in principe alle perrons op Amsterdam Centraal gebruiken.

Het 6-km tracé naar Halfweg begint direct ten westen van de Seineweg, waar de ‘tijdelijke’ verbinding met de Oude Lijn afbuigt. Het tracé loopt tussen bedrijfsterreinen en de groenstrook – het is zichtbaar als een lage dijk naast een fietspad. Behalve de Australiëhavenweg, zijn er geen kruisende wegen. Op dit stuk is een nieuw station denkbaar: dat wordt apart beschreven.

Verschoven Oude Lijn: basiskaart door Jan-Willem van Aalst, CC4.0 licentie

Bretten tracé

Aan het einde van de groenstrook, moeten de nieuwe sporen de A5 en het verlengde Zijkanaal F kruisen. De kruising moet rekening houden met een drukke binnenvaart-route in de toekomst, en een tunnel ligt voor de hand. Aan de overkant van Zijkanaal F, kruist de lijn de voormalige zeedijk. Er zijn hier veel dijkrestanten, en een nieuwe waterkering naast de spoorlijn zou de herinrichting van het gebied vereenvoudigen.

Het tracé kruist vervolgens de oorspronkelijke Zijkanaal F, en loopt dan 500 m naast de Wethouder Van Essenweg. De lijn moet hier klimmen om de oude dijk weer te kruisen. Waar de Van Essenweg richting Halfweg draait, gaat de spoorlijn over de weg heen. Hier komt het nieuwe Station Halfweg, 300 m ten noorden van zijn huidige plek.

Door Halfweg: basiskaart door Jan-Willem van Aalst, CC4.0 licentie

Tracé Groote Braak

Na het kruisen van de voormalige zeedijk, sluit de lijn aan op de Oude Lijn, ter hoogte van de Spaarnwouder Batterij. Van hier tot aan Station Spaarnwoude is er voldoende ruimte voor extra sporen: één overweg moet worden vervangen. De aanpassingen binnen de bebouwde kom van Haarlem worden hier niet beschreven.

Verplaatsing N200

De hoofdweg Amsterdam – Haarlem (A200 / N200) loopt door Halfweg, naast de Oude Lijn, en het dorp lijdt zichtbaar daaronder. Verschuiving van de spoorlijn biedt ook de kans om de weg en zijn aansluitingen opnieuw in te richten. Daarvoor zijn meerdere opties denkbaar. De N200 zou het tracé van de Oude Lijn kunnen overnemen (in zwart op de kaart). Zelfs met een aquaduct onder Zijkanaal F, blijft het dorp doorgesneden.

Klik om te vergroten…

Nieuwe N200 A5

Daarom lijkt het beter om de weg geheel om Halfweg heen om te leiden. Met 3 km nieuwe weg, naast de nieuwe spoorlijn, kan het aansluiten op Tijnmuiden in het havengebied, pal naast afrit 2 van de A5. Deze variant is in rood aangegeven: een verbindingsweg sluit Tijnmuiden aan op de N200. De Van Essenweg kan ook op afrit 2 worden aangesloten, en met een nieuwe onderdoorgang ook op de A200 (in groen aangeven).

Aanleg van de ontbrekende zes kilometer spoorlijn heeft dus planologische en milieu-voordelen. Met de verplaatsing van de N200, komt de ruimte tussen oude en nieuwe lijnen bij Station Halfweg ook vrij, voor woningbouw. De nieuwe lijn is niet korter, maar kan voor hogere snelheden worden aangelegd, en de capaciteit neemt ook toe. De reis met de Intercity wordt daardoor iets korter, en betrouwbaarder: de stations Halfweg en Spaarnwoude krijgen een regionale metro in plaats van een ‘stoptrein’.

Verlegging spoorlijn Amsterdam – Halfweg

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s