Regionale metro rond Groningen

De bevolking van de regio Groningen / Assen is voldoende om een regionale metro te rechtvaardigen, op het model van de Duitse S-Bahn. Typerend zijn radiale lijnen die 25-30 km buiten de stad eindigen. Op die schaal heeft de regio rond Groningen, inclusief Assen, 600 000 inwoners.

Verzwaring en nieuwbouw van de individuele lijnen werden hier eerder beschreven. De lijst hieronder is bedoeld als overzicht. Het gaat hier niet om light-rail voorstellen, die al langer in de regionale politiek werden besproken. Dit wordt een ‘zware’ regionale metro, met alle lijnen geëlektrificeerd, en bijna overal dubbelspoor. Het neemt dan nagenoeg alle regionale vervoerstromen voor zijn rekening. De traditionele streekbus zou verdwijnen: in zijn plaats komt een busnet dat op de regionale metrostations is gericht.

Metro Groningen, Assen en regio: Basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0

regio-metro-groningen

 
De metro zou bestaan uit zes radiale lijnen:

Daarnaast zijn er nieuwe regionale lijnen, geïntegreerd met de regionale metro:

On de lijn naar Roodeschool te ontlasten, wordt de spoorlijn naar de Eemshaven verplaatst naar een nieuw tracé.

Regionale metro rond Groningen

Nieuwe stations Glimmen en Tynaarlo

Hier werd eerder een nieuw Station Haren-Felland voorgesteld, als onderdeel van een regionale metro (S-Bahn) rond Groningen. Stations bij Glimmen en Tynaarlo zijn ook in dat verband zinvol. Met het nieuwe Station Europapark in Groningen zelf, en het bestaande station Haren, zijn er dan 5 tussenstations op een regionale metrolijn naar Assen. Het officiële Raamwerk RegioRail spreekt ook van nieuwe stations in Assen-Noord en Assen-Zuid.

Nieuwe stations tussen Groningen en Assen

De 28-km spoorlijn tussen Groningen en Assen had vroeger vier tussenstations, en de voorgestelde stations zijn niet nieuw. Het station in Glimmen heette echter vroeger Station De Punt, en die bij Tynaarlo Station Vries-Zuidlaren.

Glimmen is een forensendorp met 1700 inwoners, zonder duidelijk dorpscentrum. Het ligt maar 10 km van Groningen, op de oude hoofdweg naar het zuiden. Het is bijna deel van het stedelijk gebied, en wordt ook door drie buslijnen bediend.

Klik om te vergroten: zuidkant van de agglomeratie Groningen…

Ten zuiden van Groningen, spoorlijn naar Assen met nieuwe stations

In Glimmen kan het station beter naar het noorden verschoven worden, naar de Parallelweg. Bij de noodzakelijke uitbouw tot vier sporen, wordt de spoorlijn in Glimmen verbreed aan de oostzijde, en de bochten verruimd. Het voormalige station lag zelf op een bocht, aan de overweg Zuidlaarderweg. Het rechte stuk spoor naast de Parallelweg ligt ook naast de bebouwing: het oude station lag aan de zuidrand van het dorp.

Klik om te vergroten…

Heropening (verplaatst) station in Glimmen

Station Glimmen zou ook bediend worden door treinen van/naar Emmen, via de voorgestelde Hondsrug-spoorlijn. Deze nieuwe lijn zou aftakken van de bestaande lijn bij de N34, 5 km ten zuiden van Glimmen, vóór Tynaarlo.

Station Tynaarlo is dus uitsluitend bedoeld voor de regionale metro naar Assen. Het komt op de weg Vries – Tynaarlo – Westlaren – Zuidlaren (N386). Ook de Hondsruglijn krijgt op een station op de plek waar het deze weg kruist, bij Westlaren.

Klik om te vergroten…

Nieuwe station in Tynaarlo, op de plek van het oude

Het nieuwe station, precies op de plek van het oude, bedient vooral Tynaarlo zelf (1800 inwoners), en gedeeltelijk ook Vries (4300 inwoners), 3 km verderop. Er is voldoende ruimte hier voor verbreding tot vier sporen, bij voorkeur met zijperrons, en het perron richting Groningen ten noorden van de weg. De weg zelf zou een onderdoorgang krijgen.

Op de regionale metrolijn Groningen – Assen zou minimaal elke 15 minuten een trein moeten rijden – dat is nog altijd een lagere frequentie dan Randstadspoor rond Utrecht. De lijn zou gekoppeld worden aan de verzwaarde lijn lijn naar Delfzijl.

Nieuwe stations Glimmen en Tynaarlo

Station Haren-Felland

Hier werden eerder enkele lijnen voorgesteld, van een regionale metro rond Groningen, vergelijkbaar met de Duitse S-Bahn. De lijn Groningen – Assen is zeker geschikt als regionale metrolijn. Treinen van en naar de Hondsrug-spoorlijn naar Emmen zouden deze lijn ook gebruiken, tot aan de kruising met de N34. Enkele ‘nieuwe’ stations zijn daarbij denkbaar – op de plek van lang gesloten stations.

Het station in Haren werd niet gesloten, wel verplaatst naar het noorden, dichter bij de dorpskern. Dit station wordt het eindpunt van de eerder voorgestelde tramlijn uit Groningen.

Klik om te vergroten: Haren met de tramlijn in blauw…

Tramlijn Groningen - Haren

Hier wordt een tweede station voorgesteld, aan de zuidkant van het dorp. Met 19 000 inwoners is Haren groot genoeg, om een tweede station te rechtvaardigen. Het is richting zuiden gegroeid, en er is een goede stationslocatie beschikbaar. De oude weg Haren – Onnen, de Onnerweg, kruist de spoorlijn 1200 m ten zuiden van het huidige station, bij de buurtschap Felland. Daarom lijkt Haren-Felland de juiste naam voor het nieuwe station.

Onder de overweg ligt ook een tunnel: de N860 naar Waterhuizen. In totaal komen er 8 wegen en straten hier samen. Direct ten zuiden van de overgang begint een groot en nauwelijks gebruikt rangeerterrein, met een onderhoudsbedrijf van NedTrain.

Klik om te vergroten: Station Haren-Felland…

Nieuw station Felland aan de rand van Haren, spoorlijn naar Assen

Het tracé door Haren, een rechte lijn, moet viersporig worden. (Een deel is dat al, ten behoeve van de verbindingsboog richting Hoogezand). Naast een regionale metro naar Groningen en de Hondsrug-lijn, wordt de lijn ook onderdeel van de voorgestelde hogesnelheidslijn Zwolle – Groningen. Dat houdt ook in, dat alle overwegen verdwijnen. Bij viersporigheid moet gekozen worden, tussen zij- en eilandperrons: ProRail kiest standaard voor het laatste. In Haren zouden perrons aan de zijkant makkelijker zijn, maar op de plek van het station moet de onderdoorgang verbreed worden: het kan ook toegang geven tot een eilandperron.

Beide stations krijgen minimaal 6 treinen per uur richting Groningen: drie op de regionale metrolijn vanuit Assen, en drie vanaf de Hondsruglijn. De plek maakt dit station vooral geschikt voor reizigers richting Assen.

Tussen Haren en Assen zijn nog twee stations mogelijk: een heropend en verplaatst station bij Glimmen, en een station Tynaarlo (voormalig Station Vries-Zuidlaren).

Station Haren-Felland

Nieuwe lijn Drenthe – Twente

Dit voorstel schept een nieuwe spoorverbinding tussen Drenthe en Twente, door de spoorlijn Groningen – Assen – Hoogeveen aan te sluiten op de spoorlijn Mariënberg – Almelo. Het project is afhankelijk van de eerder voorgestelde hogesnelheidslijn Zwolle – Groningen. Ze delen een nieuw tracé door Hoogeveen, en tussen Hoogeveen en Dedemsvaart. Met de nieuwe lijn wordt een snelle inter-regionale dienst mogelijk, tussen Groningen en Twente.

Nieuwe spoorlijn Drenthe - Twente

De twee bestaande lijnen zijn niet gelijkwaardig. De lijn uit Groningen en Assen is gebouwd als hoofdlijn naar het noorden (Staatslijn C, 1870). De lijn Mariënberg – Almelo is een enkelsporige plattelandslijn, van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij uit 1906.

De lijn uit Groningen wordt verbouwd tot hogesnelheidslijn (HSL). Het tracé leent zich daarvoor: van Assen tot Hoogeveen is het kaarsrecht. De inter-regionale treinen uit Groningen zouden eerst stoppen in Assen (tussenliggende stations zouden een hoogfrequente dienst krijgen, een S-Bahn). Daarna zouden ze in Beilen stoppen, het enige overgebleven station op dit traject. Met 10 000 inwoners is het wel groot genoeg, voor een inter-regionale dienst.

Aan de noordrand van Hoogeveen, begint een HSL op nieuw tracé, dat ook een nieuw station bedient. De afstand van Groningen naar dit nieuwe station in Hoogeveen is 59 km.

Klik om te vergroten: De nieuwe HSL door Hoogeveen…

HSL door Hoogeveen

Ten zuiden van Hoogeveen loopt het gedeeld tracé door agrarisch landschap. In deze open ruimte, ongeveer 5 km ten noorden van Dedemsvaart, zou de verbinding naar Twente zich van de HSL naar Zwolle afsplitsen. Deze gaat min of meer rechtdoor richting Mariënberg. Het moet echter Dedemsvaart passeren, en daar komt het enige station op het nieuwe tracé.

Klik om te vergroten…

HSL tussen Zwolle en Hoogeveen bij Dedemsvaart

Dedemsvaart (12 000 inwoners) is hoofdplaats van de veenkoloniale streek, tussen de Overijsselse Vecht en de Drentse zandgronden. De Dedem’s vaart zelf werd de hoofdas, opgevolgd door de Dedemsvaartsche Stoomtram (1886-1947), en de huidige N377. De voorgestelde spoorlijn biedt geen vervoer richting Zwolle, maar het kruist deze as in Dedemsvaart: het station wordt vooral overstap-punt.

De lijn kan de bebouwing kruisen, tussen de Van Haeringenstraat en de zuiveringsinstallatie. Het station komt aan de Langewijk – 1200m van het centrum, maar hier is bijna geen sloop nodig. Na de Hoofdvaart, verlaat de lijn alweer de bebouwde kom.

Nieuwe spoorlijn door Dedemsvaart

Van Dedemsvaart loopt het tracé richting Mariënberg eerst door open veld. Het kruist de N34, en gaat door de bossen van het Diffelerveld. (Tracé-bundeling met de N36 zou het stuk door de bossen langer maken). Bij het laatste stuk, de kruising van de Vecht, zou de spoorlijn wel naast deze weg lopen.

De lijn zou station Mariënberg niet aandoen: er komt dus geen overstap op de lijn Zwolle – Emmen. Het sluit aan op de lijn naar Almelo, circa 1 km ten zuiden van Mariënberg. Het nieuwe tracé, inclusief met de HSL gedeelde stukken, wordt circa 27 km lang.

Nieuw spoorlijn Dedemsvaart-Mariënberg

In elk geval vanaf de aansluiting, moet de lijn naar Almelo verdubbeld en geëlektrificeerd worden, over 18 km. De interregionale treinen zouden slechts twee verdere stations aandoen, Vroomshoop en Vriezenveen. In Vroomshoop (9000 inwoners) loopt de lijn door de bebouwde kom, en moet het over ca. 1500 m in tunnel. Vriezenveen daarentegen is een groot lintdorp (13 000 inwoners), dat bijna geheel ten oosten van het station ligt. Er is bijna geen bebouwing naast de spoorlijn.

Spoorlijn Vroomshoop….Spoorlijn Vriezenveen

Bij Aadorp kruist de lijn het Twentekanaal: 2 km verder ligt Station Almelo. Er is hier voldoende ruimte voor een eigen perron, en dat is waarschijnlijk het beste eindpunt. Verderop is de capaciteit beperkt: de lijn door Almelo is met grote moeite verdiept aangelegd, maar nog altijd tweesporig. Met een hoogfrequente dienst op de hoofdas van Twente, en Intercity en regionale treinen, is er waarschijnlijk geen ruimte voor inter-regionale treinen uit Groningen.

Spoorlijn en station in Almelo

De afstand Groningen – Almelo bedraagt (afhankelijk van het tracé via Dedemsvaart), ongeveer 105 km. Met slechts zes tussenhaltes op een geheel vernieuwd tracé, moet een reistijd van 50 minuten haalbaar zijn.

Nieuwe lijn Drenthe – Twente