Tracé Zuiderzeelijn

Hier wordt een alternatief tracé voorgesteld voor de lang geplande Zuiderzeelijn, een rechtstreekse verbinding Randstad – Groningen. Formeel is het niet langer ‘gepland’, want het project werd in 2007 door het kabinet afgeblazen. In plaats daarvan werd de Hanzelijn van Lelystad naar Zwolle aangelegd. Dat is nog geen rechtstreekse verbinding, en voor de Zuiderzeelijn wordt nog steeds gelobbyd, door de noordelijke provincies.

Een officieel tracé is er dus niet, maar men spreekt meestal over het doortrekken van de spoorlijn vanuit Lelystad, langs de snelwegen A6 en A7. De Zuiderzeelijn zou dan langs Lemmer, Joure, en Heerenveen lopen, wat een omweg inhoudt. (Het tracé van de Hanzelijn wordt daarvoor niet benut, want kort na Station Lelystad buigt het af, richting Dronten).

Hier wordt een eigen tracé voor de Zuiderzeelijn voorgesteld. Het zou aftakken van de voorgestelde Flevo-HSL naar Zwolle, een hogesnelheidslijn dat zelf een snelle alternatief voor de Hanzelijn vormt.

Flevo-HSL naar Zwolle…

flevoland-hsl-zwolle

 
De Zuiderzeelijn zou om Lelystad heen lopen, en het eerste station komt in Emmeloord. De lijn loopt ook om Heerenveen heen, en slechts het gedeelte langs de A7 van Drachten tot Groningen, is gelijk aan de ‘officiële’ versie.

Dit tracé is geheel gericht op een snelle verbinding met Groningen. Dat is vooral te rechtvaardigen als het aansluit op een HSL naar Bremen en Hamburg. Het wordt dus onderdeel van een Europees HSL-net, samen met de overige HSL-corridors in Nederland.

De snelle treinen stopen dus niet in Almere of Lelystad. De Flevo-HSL krijgt wel een aftakking naar Lelystad, en de Hanzelijn een aftakking (vanuit Lelystad) naar de Zuiderzeelijn.

Trace Flevo-HSL

Het tracé vanaf de Hollandse Brug werd is eerder beschreven. De HSL pikt het tracé in van de hoogspanningsleiding door Almere, in tunnel door de woonwijken, eventueel met een brug over het Weerwater (meer). Daarna volgt het een groenstrook tussen de Lage Vaart en snelweg A6. Deze strook loopt door, tot de aan westkant van Lelystad.

HSL door Flevoland

 
Ten zuiden van Lelystad zou de Flevo-HSL afbuigen richting Zwolle. Waar precies, is afhankelijk van het gekozen tracé onder Dronten. De Zuiderzeelijn gaat door langs de snelweg: het kan hier ook de hoogspanningsleiding volgen.

Trace Zuiderzeelijn

Na afrit 10, draait de A6 in een flauwe bocht naar het noorden. De Zuiderzeelijn zou hier van de snelweg afbuigen, en loopt min of meer rechtdoor richting Ketelmeer. Het landschap hier is heel open, en dat geldt ook voor de Noordoostpolder aan de overkant van het Ketelmeer. Het blijkt mogelijk om een kaarsrecht tracé richting Emmeloord aan te leggen.

Klik om te vergroten…

zuiderzeelijn-ketelmeer

 
Dat is in Nederland zeldzaam, en daarom het voorstel om de nadelen voor lief te nemen. Het tracé kruist namelijk een proefboerderij, het kruist alle wegen onder een hoek, bundeling met bestaande infrastructuur is niet mogelijk, en enkele boerderijen moeten wijken. Het passeren van Swifterbant is echter geen probleem: er ligt al bos, tussen het tracé en de woningen.

Dit tracé kruist de Hanzelijn 2-3 km van Swifterbant. Met een verbindingsboog kunnen treinen vanuit Lelystad alsnog de Zuiderzeelijn bereiken.

In de oude planning zou de Zuiderzeelijn na Lelystad de A6 volgen. Het zou dus het Ketelmeer kruisen, op een brug naast de bestaande Ketelbrug. Bij het hier voorgestelde tracé, is het Ketelmeer 2 km breed bij de kruising. Een afgezonken tunnel lijkt de beste optie: het meer is slechts enkele meters diep.

In de Noordoostpolder kan de lijn wel de Nagelerweg (Nagele – Emmeloord) volgen, aan de westkant. Het dorp Nagele, ontworpen in de jaren ’50 door o.a. Gerrit Rietveld, blijft onaangetast. De lijn zou misschien een deel van het bedrijfsterrein doorsnijden.

Klik om te vergroten…

nagele-emmeloord

 
De lijn kan vervolgens onder een flauwe hoek naar de A6 draaien, dat Emmeloord aan de oostkant passeert (in noord-zuid richting). Al sinds de bouw van de snelweg, ligt er een onbebouwde strook land ernaast, in afwachting van de Zuiderzeelijn. En al bij de bouw van Emmeloord, werd rekening gehouden met een station aan de Marknesserweg, circa 900 m van het centrum. Het is wel een randligging, want de meeste woonwijken liggen verder naar het westen.

Twee nieuwe lijnen naar Emmeloord: basiskaart door Jan-Willem van Aalst, onder Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 licentie…

Emmeloord-zuiderzeelijn

 
Ten zuiden van Emmeloord zou de voorgestelde spoorlijn Zwolle – Emmeloord op de Zuiderzeelijn aansluiten. (Ten noorden van Emmeloord gaat deze mogelijk verder naast de A6, richting Lemmer).

Het tracé vanaf de Hollandse Brug naar Emmeloord is circa 63 km lang, vanuit Amsterdam 83 km. Amsterdam – Noordoostpolder in 30 minuten is dan haalbaar – maar de snelste treinen over een Zuiderzeelijn zouden waarschijnlijk niet in Emmeloord stoppen. Een snelle interregionale dienst Almere – Lelystad – Emmeloord ligt meer voor de hand, met een eindpunt in bijvoorbeeld Heerenveen of Leeuwarden.

Vanuit Emmeloord gaat de Zuiderzeelijn verder richting Heerenveen. Volgens de oude plannen langs de A6, en dus ook met een omweg via Lemmer. Een tracé langs Kuinre is korter, zeker gecombineerd met een bypass van Heerenveen, waardoor het tracé richting A7 verkort wordt. Het tracé volgt eerst de A6 tot Bant, en buigt daar af richting Heerenveen. Het doorsnijdt het Kuinderbos, en kruist de dijk van de Noordoostpolder vlak bij Schoterzijl. Aan de rand van de Noordoostpolder is een nieuwe randmeer gepland, dat op viaduct gekruist kan worden.

emmeloord-heerenveen

 
In Friesland, op het ‘oude land’, loopt het tracé door open polderlandschap, evenwijdig aan de Kuinder of Tjonger. Dit is agrarisch gebeid, geen natuurgebied, maar de inpassing is wel belangrijk. Het tracé is het kortst als de lijn vlak langs Munnekeburen loopt. Daar, en langs Oldelamer, kan het een hoogspanningslijn volgen (evenwijdig aan de Hoge Weg). Na Polder Oldelamer draait het tracé meer in de richting van Heerenveen.

Voor het passeren van het beschermde landschap aan de oostkant van Heerenveen (Oranjewoud), is een tunnel zeker vereist, dat begint na de A32. De HSL krijgt een aftakking naar Heerenveen, dat aan de rand van de bebouwing aansluit op de bestaande spoorlijn.

Bypass en aftakking Heerenveen, opties…

hveen-bypass

 
Bij Luxwoude sluit de Zuiderzeelijn aan, op het tracé van de snelweg A7, en volgt deze tot circa 10 km voor Groningen. De plek van een HSL-station in Drachten werd al beschreven bij het voorstel voor een regionale spoorlijn Leeuwarden – Drachten. Het komt bij voorkeur aan de Burg. Wuiteweg / Het Zuid, ter hoogte van de meubelboulevard, circa 1500 m van het centrum.

Klik om te vergroten…

drachten-zuid

 
De Zuiderzeelijn loopt dan verder verder langs de A7, aan de zuidzijde. Een HSL kan deze snelweg niet precies volgen, vanwege de bochten. Mogelijk krijgen ze op sommige plaatsen samen een nieuw tracé, zoals bij de HSL-Zuid aan de rand van Breda.
 

drachten-hsl-groningen

 
Na afrit 34 (Leek), zou de HSL van de A7 wegdraaien, en Oostwold aan de noordkant passeren. Bij Hoogkerk kan het aansluiten op de bestaande lijn. Dat kan met een noordelijk tracé langs het trafo-station (blauwe stippellijn), of tussen het Hoendiep en het bedrijfsterrein Westpoort (gele lijn). In beide gevallen is een nieuwe kruising van het Hoendiep vereist: een hoge vaste brug of een aquaduct.

Klik om te vergroten…

Aansluiting van de HSL Zuiderzeelijn op bestaand tracé bij Hoogkerk

 
De lijn uit Leeuwarden, dat hier vier sporen zou krijgen moet ook een nieuwe aansluiting krijgen. Het station wordt in elk geval verplaatst.

De aanpassingen tot aan Station Groningen zijn al beschreven, bij het voorstel voor vier sporen vanaf Zuidhorn. De viersporige lijn blijft op maaiveld, in Hoogkerk en in Groningen zelf: alle kruisende wegen krijgen een onderdoorgang. De aansluiting met de lijn uit Delfzijl en Roodeschool wordt ongelijkvloers.

Station Groningen wordt geheel verbouwd voor de Zuiderzeelijn, dat verder gaat als HSL Groningen – Bremen.

Reistijden

Van Emmeloord naar Drachten is 50 km, en van daar naar Groningen langs de A7 is 35 km. Het tracé vanaf de Hollandse Brug komt daardoor op circa 148 km, en de route Amsterdam – Groningen op 168 km. Voor de snelste treinen, met geen tussenstops, is een reistijd van een uur mogelijk. Dat is gebaseerd op de gunstigste aannames voor een tracé. Aanpassingen, bijvoorbeeld om bestaande infrastructuur nauw te volgen, maken het tracé langer, en kunnen ook de toegelaten snelheid beperken.

De afstand Emmeloord – Heerenveen wordt circa 33 km, en Station Heerenveen komt op rond 116 km van Amsterdam te liggen, Leeuwarden op rond 145 km. Ook met gebruik van de bestaande lijn en een stop in Heerenveen, is in dit geval een reistijd van een uur zeker haalbaar.

Advertisements
Tracé Zuiderzeelijn

Inter-regionale lijn Zwolle – Emmeloord

Een nieuwe spoorlijn Zwolle – Emmeloord kan deel uitmaken van een tweede spoorverbinding Zwolle – Leeuwarden. Het is bedoeld als snelle inter-regionale lijn, deels uitgevoerd als hogesnelheidslijn (HSL). Het kan gezien worden als tegenhanger van de wegverbinding N50 / A6, tussen Zwolle, Emmeloord en Joure. In de eerste versie van dit voorstel werd geen rekening gehouden met de Hanzelijn: daarom is het geheel herschreven, met de nadruk op het tracé Zwolle – Emmeloord.

kampen-emmeloord

 
Treinen over de nieuwe verbinding zouden doorrijden vanaf de voorgestelde HSL Twente – Zwolle (evenwijdig aan de N35), of de voorgestelde HSL Arnhem – Zwolle (evenwijdig aan de A50), of een viersporige lijn Deventer – Zwolle.

Richting Leeuwarden kan de lijn bij Sneek aansluiten, op de voorgestelde Friesland-HSL via een IJsselmeer-tunnel. Een minder ingrijpend alternatief is dat de lijn de A6 volgt tot Joure, en ten noorden van Heerenveen aansluit op de bestaande lijn.

De lijn Zwolle – Emmeloord veronderstelt in elk geval aanleg van de Zuiderzeelijn tussen Randstad en Groningen via Emmeloord. Een geïsoleerde lijn Zwolle – Emmeloord heeft weinig zin.

Tracé vanaf Zwolle

Vanaf Zwolle, zouden treinen eerst gebruik maken van de Hanzelijn naar Kampen. Met de huidige dienstregeling kan deze lijn extra treinen verwerken, maar intensivering vereist wel een tweede IJssel-spoorbrug bij Zwolle (of een tunnel).

De Hanzelijn volgt eerst de N50, en draait bij Station Kampen-Zuid richting Dronten. De nieuwe lijn naar Emmeloord zou de N50 blijven volgen, en kan geen gebruik maken van de perrons van Kampen-Zuid. (Die liggen precies waar een lijn naar Emmeloord zou moten aftakken_. In plaats van het station af te breken, is het zinniger dat de Emmeloord-lijn al vóór het station aftakt. Het zou dan aan de westzijde van de N50 lopen, en duikt ook onder de Hanzelijn bij Kampen-Zuid.

Kampen met drie stations: basiskaart door Jan-Willem van Aalst, onder Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 licentie…

Kampen-stations

 
De nieuwe lijn naar Emmeloord krijgt dan een station verderop, waar het de Flevoweg kruist. Dat is ook aan de rand van Kampen, maar de ligging is niet zo slecht als die van Kampen-Zuid, dat in de velden is gebouwd. Kampen heeft dan drie stations, voor verschillende richtingen. (Bij de planning van de Hanzelijn werd een tunnel onder Kampen overwogen, dat alle richtingen had kunnen verbinden, maar dat werd te duur bevonden).

De lijn blijft naast de N50 lopen, en moet daarom de IJssel een tweede maal kruisen. De verkeersbrug is een combinatie van een hoge brug en basculebrug: ook zeilschepen moeten er onderdoor. Voor een spoorlijn is deze combinatie lastig, en een tunnel lijkt beter. Aan de westzijde van de weg is geen bebouwing om de aanleg te belemmeren. De spoorlijn komt boven op het Kampereiland, steeds aan de westzijde van de N50.

Twee kilometer verderop volgt de Ramspolbrug, over het Ketelmeer, naar de Noordoostpolder. De oude brug is hier onlangs vervangen, en de nieuwe brug ligt ten westen van de oude. Ook aan de westkant ligt de Balgstuw Ketelmeer. Omdat er toch een bocht in de N50 is aangebracht, ligt de oplossing voor de hand: de spoorlijn kruist de weg, en gebruikt de strook tussen oude en nieuwe N50. Ook dit is een drukke vaarroute, ook de nieuwe Ramspolbrug is een combinatie hoge brug / basculebrug, en ook hier heeft een spoortunnel de voorkeur.

Klik om te vergroten…

ramspol-emmeloord

 
Ook in de Noordoostpolder is de N50 westwaarts verschoven, Tussen oud en nieuw tracé ligt een brede strook, dat geschikt is voor een spoorlijn. Kruisende wegen zij er pas bij het dorp Ens, waar er voldoende ruimte is voor bruggen of onderdoorgangen. De spoorlijn passeert het ‘centrum’ van Ens (enkele winkels), maar het dorp is veel te klein om een station te rechtvaardigen.

Na Ens eindigt het verschoven tracé van de N50, de rijbanen draaien hier terug naar de oude weg, pal naast de Enservaart. De spoorlijn kan op dat punt onder de rijbanen door, en loopt dan weer aan de westzijde van de N50. Bij toekomstige verschuiving van de N50, komen de nieuwe rijbanen dan weer aan de westzijde van de spoorlijn, net als tussen Ramspolbrug en Ens.

Bij knooppunt Emmeloord sluit de lijn aan op de Zuiderzeelijn. In de oude officiële planning, zou die lijn de A6 volgen tussen Lelystad en Emmeloord. Het hier voorgestelde tracé gebruikt een tunnel onder het Ketelmeer, en volgt dan de Nagelerweg. Voor de aansluiting bij knooppunt Emmeloord heeft dat nauwelijks gevolgen.

Kort na de aansluiting volgt het nieuwe station Emmeloord, aan de Marknesserweg. Hier zouden reizigers overstappen op de Zuiderzeelijn richting Drachten en Groningen – en ook richting Heerenveen en Leeuwarden, maar voor reizigers uit Zwolle is dat niet zinvol. Afgezien van de overstap, vormt de nieuwe lijn een belangrijke verbinding tussen de Noordoostpolder en de belangrijkste stad in de regio, Zwolle.

De lijn Zwolle – Kampen – Emmeloord wordt circa 38 km lang, en met één tussenstop zou de reis circa 16 minuten duren.

Na Emmeloord

Na Emmeloord gaat de Zuiderzeelijn verder naast de snelweg naar Bant, waar het richting Heerenveen en Drachten draait. Een nieuwe inter-regionale lijn kan verder naast de snelweg naar Lemmer, 16 km van Emmeloord. Een nieuw station bij Lemmer kan als overstappunt voor Zuidwest-Friesland dienen.

Daarna zijn er, zoals gezegd, twee opties: aansluiten bij Sneek op een HSL via een IJsselmeer-tunnel, of via Joure naar Leeuwarden. Het tracé Lemmer – Sneek kan geen bestaande infrastructuur volgen, het loopt ongeveer evenwijdig aan de N354, en sluit aan op de Friesland-HSL bij Heech (Heeg).

Friesland-HSL via IJsselmeer tunnel naar Sneek…

Tunnel IJsselmeer, Enkhuizen - Gaasterland   HSL uit Zwolle sluit aan op HSL via IJsselmeer-tunnel

 
Anders volgt de lijn de A6 naar Joure, met een station aan de rand van de bebouwing, en gaat rechtdoor naar Vegelinsoord. Daar sluit het aan, op de bestaande lijn naar Leeuwarden. Dat tracé wordt hier verder niet besproken. De reistijd Zwolle – Leeuwarden wordt misschien iets verkort door rijden over nieuwe infrastructuur, maar beide opties zijn vooral bedoeld om nieuwe verbindingen mogelijk te maken, en niet zozeer de snelst denkbare route Zwolle – Leeuwarden te bieden.

Inter-regionale lijn Zwolle – Emmeloord