Ringlijn Hilversum

Hilversum (85 000 inwoners) heeft al drie stations, en hier werd de bouw voorgesteld van een vierde – station Hilversum-Oost, aan de lijn naar Baarn en Amersfoort. Met of zonder een stadstram in Hilversum is een ringlijn (bus) daarop een goede aanvulling.

vier-stations-Hilversum

 
De ringlijn zou de buitenwijken met drie stations verbinden: ze zijn in vele gevallen een alternatief voor het gebruik van Station Hilversum (in het centrum). De wijken worden ook met elkaar verbonden, en met het Media Park en overige bedrijfsterreinen. De lijn vereist een nieuwe brug over de spoorlijn bij het Mediapark, en verder vooral herprofilering van de straten op zijn route.

Vergelijk de voorgestelde ringlijn Naarden – Bussum en de langere ringlijn Alkmaar en ringlijn Amersfoort.

Route

Elke ringlijn met een begin- en eindpunt hebben: de bussen kunnen niet eindeloos doorrijden. Voor Hilversum is het ziekenhuis een geschikte plek, aan de rand van de stad in het zuidoosten.

Tegen de klok in, rijdt de bus langs het nieuwe station aan de Oosterengweg, en verder over de Jan van der Heydenstraat en de Jacob van Campenlaan. Aan de rand van de bebouwde kom, rijdt het langs de Erfgooiersstraat naar de Stroeslaan. Dit gedeelte volgt bestaande busroutes.

Vanaf de Stroeslaan kan de bus de Mies Bouman Boulevard bereiken, met een nieuwe brug over de sporen. Daarvoor moet een schoolgebouw worden gesloopt. Bij de aanleg van de voorgestelde spoortunnel Hilversum-Noord krijgt de lijn hier twee extra sporen aan de oostzijde. Als de sporen daarbij iets verlaagd worden, dan kan een brug aansluiten op de nieuwe rotonde in de Mies Bouman Boulevard. (De spoortunnel zelf begint verderop).

Het is natuurlijk ook mogelijk dat de bus de bestaande Crailose Brug gebruikt, om de spoorlijn te kruisen. De route wordt daardoor iets langer.

ringlijn-bus-hilversum

 
De bus rijdt in elk geval langs Station Media Park (vroeger Hilversum-Noord). Dankzij de nieuwe voetgangersbrug, geeft de halte ook toegang tot het Media Park zelf. De bus rijdt vervolgens over de Hilversumse ringweg, naar de westrand van de stad. Een deel daarvan, een smalle weg door een villawijk, is ongeschikt is voor zijn huidige functie. Om een buslijn mogelijk te maken, moet het overige verkeer beperkt worden.

Bij de ‘s-Gravelandseweg kan de bus de ringweg verlaten, en rijdt verder over de naastgelegen Schuttersweg. Via de Loosdrechtseweg bereikt het de Gijsbrecht van Amstelstraat, een oudere ringweg door de zuidelijke wijken. De huidige ringweg (Diependaalselaan) is veel breder, maar deze route bedient de winkelstraten.

De bus rijdt vervolgens langs Station Sportpark. Het zou daar de route delen met de voorgestelde noord-zuid tramlijn Naarden – Hilversum, en dat vereist een onderdoorgang. Ook zonder tram, is een onderdoorgang onvermijdelijk bij hoogfrequente diensten (Randstadspoor). Daarom moet de bus via de Utrechtseweg naar de Soestdijkerweg. Dat is onhandig vanwege een scherpe bocht, maar andere oplossingen zijn nog ingewikkelder.

Vanaf Station Sportpark rijdt de bus via de Van Riebeeckweg naar het ziekenhuis, zijn eindpunt. De lijn in de kortste variant wordt bijna 12 km lang. Gezien de relatief smalle straten en de vele haltes, wordt de rijtijd waarschijnlijk niet korter dan 40 minuten. Een ringlijn is echter niet bedoeld om rondjes te rijeen: de meeste reizigers zullen 10-15 minuten in de bus zitten, voordat ze overstappen op een radiale lijn, of op de trein.

Ringlijn Hilversum

Station Hilversum-Oost

Een station Hilversum-Oost, aan de lijn naar Amersfoort, wordt al langer besproken in Hilversum. De ligging is vergelijkbaar met die van Station Hilversum-Sportpark, op circa 1200 – 1400 m van het hoofdstation. Na de aanleg heeft Hilversum vier stations, maar met 85 000 inwoners is dat wel te rechtvaardigen.

Aan drie lijnen: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC3.0 licentie

vier-stations-Hilversum

 
Hier werd eerder voorgesteld, om de lijn naar Amersfoort viersporig te maken. Tussen Amsterdam en Hilversum is veel nieuwe infrastructuur vereist. Na Hilversum volgt een nieuwe spoorlijn langs Soest voor de stoptreinen. De Intercity (en zijn opvolgers) gebruiken het huidige tracé tussen Baarn en Amersfoort.

Tussen Hilversum en Baarn blijft het tracé ongewijzigd, maar er komen twee sporen erbij. Net ten zuiden van Station Hilversum komt er een ongelijkvloerse kruising voor de lijn naar Utrecht, en de bocht wordt iets verbeterd. Na de bocht loopt de lijn nog 900 m door de bebouwde kom, en daarna in een kaarsrecht lijn door het bos.

Hier werd ook eerder voorgesteld om een stadstram in Hilversum aan te leggen, maar aanleg van een station Hilversum-Oost is daarvan niet afhankelijk. Twee van de voorgestelde tramlijnen zouden bij het Tergooi Ziekenhuis Hilversum eindigen: een stadslijn uit Kortenhoef, en een noord-zuid regio-tramlijn uit Naarden en Bussum. De stadslijn zou de spoorlijn kruisen.

Stedelijke tramlijn in Hilversum, Kortenhoef - ziekenhuis

 
Het station kan aan de Oosterengweg, of naast het ziekenhuis, en dus ook aan de rand van de bebouwing. Daar werd ooit een ringweg gepland, maar ook al zou die alsnog worden aangelegd, dan lijkt een ligging ‘in de wijk’ beter. Met of zonder tramlijn, moet de overweg Oosterengweg worden vervangen. Planologisch heeft een onderdoorgang de voorkeur, maar de straat aan de zuidzijde ligt iets hoger. Om de helling aanvaardbaar te houden, wordt de onderdoorgang circa 500 m lang, en dat betekent geen bushalte naast het station. (Vanwege de beperkte ruimte is een ingang vanaf de onderdoorgang niet mogelijk.)

station-hilversum-oost

 
De ingang kan beter aan de Mussenstraat, waar er voldoende ruimte is. Het station krijgt waarschijnlijk zijperrons, gelijk de voorgestelde viersporige tunnel door Bussum verderop. Eventuele verbreding van de sporenbundel ten behoeve van een eilandperron, kan ook richting Mussenstraat plaatsvinden. Met een station ten oosten van de Oosterengweg, is de loopafstand tot het ziekenhuis ook minder. (Ook bij de keuze van een brug in plaats van een onderdoorgang, kan de ingang beter vanaf maaiveld).

Het station zou de aangrenzende wijken bedienen. Voor reizigers vanuit Hilversum-Oost, in de richting Baarn en Amersfoort, is het een goed alternatief voor Station Hilversum. Een ringlijn (bus) zou dit station beter op de oostelijke wijken aansluiten.

Station Hilversum-Oost

Sluiting A1 door Het Gooi

De snelweg A1 door Het Gooi, en de aansluitende A27, kunnen gedeeltelijk vervangen worden door verbeterde wegen in de regio zelf, door meer gebruik van de wegen in Flevoland, en vooral door verbeterde spoorlijnen. Het gaat vooral om de voorgestelde uitbouw tot vier sporen Amsterdam – Amersfoort, de hoofdlijn door het Gooi.

amsterdam-amersfoort

 
Deze opwaardering omvat een nieuwe spoorlijn langs de A1 naar Naarden, aansluitend op een viersporige tunnel door Bussum en een spoortunnel door Hilversum-Noord. Tussen Baarn en Amersfoort, wordt de huidige lijn aangevuld met een nieuwe spoorlijn langs de rand van Soest.

Snelwegen en spoorlijnen

De snelwegen vanuit Amsterdam naar het oosten volgen de spoorlijnen, die een eeuw eerder weren aangelegd. De A1 naar Amersfoort loopt evenwijdig aan de spoorlijn naar Amersfoort, maar buiten de bebouwde kom. Vanaf Amersfoort loopt de A1 verder naast de spoorlijn naar Apeldoorn en Deventer. De A28 loopt naast de spoorlijn naar Zwolle. De snelwegen repliceren daarmee de omweg over Amersfoort, dat nodig was om de Zuiderzee en de laaggelegen Eempolders te vermijden. Via de latere Flevopolders lopen ook zowel snelweg als spoorlijn (Hanzelijn), een alternatief voor de route via Harderwijk. Ook de snelweg A2 Amsterdam – Utrecht en de A28 Utrecht – Amersfoort volgen spoorlijnen.

In principe loopt naast elke snelweg tussen Amsterdam en IJssel, ook een spoorlijn – met uitzondering van de A27 Hilversum – Almere. De voorgestelde spoorlijn Almere – Naarden – Bussum is voor die verbinding wel een alternatief, het tracé is zelfs korter.

Overige relevante voorstellen

Hier zijn ook voorstellen gedaan voor de opwaardering van de spoorlijnen voorbij Amersfoort. De viersporige lijn Amsterdam – Amersfoort zou aansluiten op een hogesnelheidslijn Amersfoort – Wageningen – Nijmegen, overigens een opvolger van een voormalige spoorlijn via Rhenen.

Hogesnelheidslijn van Amersfoort naar Nijmegen via Wageningen.

 
In de richting Zwolle wordt de bestaande lijn uitgebouwd tot een hogesnelheidslijn Utrecht – Zwolle. Met de voorgestelde verbetering van de Valleilijn Amersfoort – Ede, wordt de lijn Amersfoort – Hoevelaken ook viersporig.

Nieuw lijnen door de Flevopolder

De lijn Amsterdam – Amersfoort is sinds de aanleg onderdeel van de hoofdroute naar het Noorden. Pas vanaf 2012 is een lang-geplande tweede verbinding door de Flevopolders in gebruik genomen, de Hanzelijn. Deze is nog onvolledig, omdat het bij Zwolle eindigt. Pas met de aanleg van de Zuiderzeelijn is er een volwaardige verbinding over het nieuwe land.

Hier zijn ook voorstellen gedaan voor een geheel nieuwe Flevo-HSL naar Zwolle en Groningen. Die zou ook de hoofdverbinding met Twente vormen, met de aanleg van een HSL Zwolle – Twente. Als alternatief voor de Flevo-HSL werd een zuidelijke HSL-bypass van Almere voorgesteld, met een ‘Zuid-Flevo HSL’ naar Harderwijk, mogelijk naast een regionale spoorlijn Almere – Harderwijk.

HSL Amsterdam - Zwolle via Almere en Harderwijk

 
Deze spoorlijnen zouden een veel kortere reistijd bieden, tussen Amsterdam en Zwolle, tussen Amsterdam en de noordelijke provincies, tussen Amsterdam en Twente, en tussen Amsterdam en de noordrand van de Veluwe. Dat zijn vervoerstromen die nog grotendeels via Amersfoort lopen, per spoor of over de weg. Daarom bieden ook zulke projecten een alternatief voor de A1 door het Gooi en Eenland, ook al worden ze daar niet aangelegd.

Voor een deel van het vervoer tussen de regio Amsterdam en het Gooi is de spoorlijn naar Utrecht ook een alternatief. Ook voor bijvoorbeeld reizen vanuit Amsterdam-Zuidoost naar Deventer, kan overstap in Utrecht handiger zijn, dan overstappen in Duivendrecht op de trein via Amersfoort.

De rol van de snelwegen binnen Gooi en Eemland

De A1 volgt grotendeels bestaande wegen, en is de hoofdverbinding tussen sommige dorpen onderling. De A27 ten noorden van Hilversum, daarentegen, volgt een geheel nieuw tracé naar een geheel nieuwe brug, en fungeert minder als lokale verbinding. Ook zijn kruising met de A1 ligt in open veld.

De A1 vormt de wegverbinding Diemen – Muiden: de oude Rijksweg is verdwenen, wel zijn er rijstroken voor het langzame verkeer. Een geplande brug bij Muiden herstelt een hoofdweg langs het dorp: tot die tijd vormt de A1 de enige brug over de Vecht, voor alles groter dan een bestelwagen. Tussen Muiden, Muiderberg en Naarden is de oude Rijksweg nog in gebruik, en die loopt als doorgaande weg langs de rand van Bussum.

Vanaf afrit 7 heeft de A1 het tracé van de Rijksweg overgenomen. Verkeer vanaf het centrum van Bussum naar Crailo, Blaricum en Laren wordt min of meer gedwongen om de snelweg te gebruiken. Verkeer vanaf Huizen, Blaricum en Laren naar Hilversum-Zuid en Utrecht rijdt het snelst via Knooppunt Eemnes, maar de oude route via de Hilversumse ring is nog bruikbaar. Vanuit Eemnes zelf richting Utrecht, zijn de snelwegen de kortste route.

Vanuit Laren en Eemnes naar Baarn is de oude dijkweg nog beschikbaar, met buslijn 73. Vanuit Baarn naar Amersfoort-Noord, is de A1 feitelijk de enige weg, afgezien van omrijden via Bunschoten. De oude weg door Soest kan niet veel verkeer verwerken, en de nieuwere N221 loopt achter Soest.

Voor het wegverkeer tussen Huizen en Nijkerk zijn de snelwegen de snelste optie. Er werd hier nooit een kustweg aangelegd: alle wegen liepen via de Eem-kruising in Amersfoort. Pas met de bouw van een brug bij Eembrugge, ontstond een oost-west verbinding Baarn – Bunschoten – Nijkerk, dat voor de snelweg nog steeds een alternatief vormt.

Tussen Amsterdam en Nijkerk / Harderwijk, kan het wegverkeer via de Flevopolders, met name over de N305, N301 en N302.

Spoorlijn als alternatief binnen Gooi en Eemland

De spoorlijn werd via Weesp aangelegd, en vermijdt Muiden, Muiderberg en Naarden. Met de bouw van de voorgestelde lijn langs de A1, zou ook de lijn vanuit Weesp verschoven worden. Daarmee krijgt Naarden twee eigen stations, en een spoorverbinding met zowel Amsterdam als Bussum. De dorpen Muiden en Muiderberg blijven op de bus aangewezen, dat geen snelweg vereist.

weesp-bussum

 
Voor de ‘dwarsverbindingen’ in het Gooi, bijvoorbeeld Bussum – Huizen en Hilversum – Laren, is de spoorlijn niet geschikt. Het voorgestelde streektram Gooi kan die functie wel vervullen, met lijnen Hilversum – Huizen, Bussum – Huizen, Bussum – Laren – Eemnes, en een noord-zuid tramlijn Naarden – Bussum – Hilversum. De lijn Bussum – Laren – Eemnes zou kort naast de snelweg lopen, tussen de afritten 7 en 8. Het begint bij Station Bussum-Zuid, en biedt wel een alternatief voor het wegverkeer tussen Amsterdam en Laren / Eemnes.

Tramlijn Bussum - Eemnes van station tot A1.

 
De tramlijn Hilversum – Huizen is een goed alternatief voor de A27 tussen Huizen een Hilversum, ook omdat het op de spoorlijn richting Utrecht aansluit.

Tussen Baarn en Amersfoort, zou de voorgestelde spoorlijn langs Soestdijk en Soest een hoogfrequent verbinding bieden, ook tussen de dorpskernen onderling. Amersfoort krijgt ook een station aan de westrand (Soesterkwartier), dat aansluit op een ringlijn door de naoorlogse wijken.

Nieuwe spoorlijnen bij Soest met nieuwe stations.

 
Deze nieuwe lijn biedt (zoals aangegeven) geen alternatief voor reizigers tussen Baarn en het noorden van Amersfoort: de automobilist is er veel sneller. De trein-verbinding tussen Baarn en Nijkerk kan wel verbetered worden, om met de A1 te concurreren. Het duurt tegenwoordig 50 minuten, omdat de treinen niet op elkaar aansluiten in Amersfoort: de echte reistijd is 20 minuten.

Sluiting A1 en vervangende wegen

Het principe van de sluiting is dat reizigers de trein gebruiken voor de lange afstand (naar Twente of het Noorden), en waar het kan, ook voor de korte afstand. Ook het inter-regionale goederenvervoer zou niet meer over de weg. Daarmee vervalt de hoofdfunctie van de snelwegen, en kan gekeken worden naar vervangende routes binnen de regio.

Vanaf Knooppunt Muiderberg, waar de A6 richting Flevoland afbuigt, wordt de A1 teruggebracht tot een weg met 3 of 4 rijstroken. Hiermee wordt de oude Rijksweg hersteld. Bij Naarden werd de snelweg werd door de weilanden ten noorden van de vesting aangelegd. Dit gedeelte kan verdwijnen: de nog bestaande Rijksweg aan de zuidkant van de vesting wordt aangepast. Door een historisch boerderij te verplaatsen, is er ruimte voor een extra rijstrook, maar ook voor een tunnel. Met twee rijstroken in tunnel voor het doorgaand verkeer, en twee daarboven voor lokaal verkeer, is er voldoende capaciteit. De tunnel zou eindigen bij de aansluiting met de Amersfoortsestraat. Vanaf de Brediusweg wordt de snelweg teruggebracht tot een weg met 3 of 4 rijstroken. De snelweg tussen afrit 5 en afrit 7 verdwijnt geheel.

Naarden: A1 ten noorden, Rijksweg ten zuiden van de vesting, basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

876px-Naarden-Bussum-topografie

 
Bij afrit 8 (Crailo) sluit de herstelde Rijksweg aan op de Naarderstraat naar Laren. De A1 tussen afrit 8 en afrit 9 is door een villawijk aangelegd, wat niet meer denkbaar is. Het heeft een beperkte lokale functie als bypass van het centrum van Laren, maar kan in principe verdwijnen.

De A1 tussen afrit 9 en Knooppunt Eemnes is vooral voor doorgaand verkeer, en kan ook verdwijnen. Het volgt hier de oude Rijksweg, dat voor de Tweede Wereldoorlog dwars over de heide werd aangelegd: er is geen historisch weg op dit tracé. Zonder bebouwing is er ook geen noodzaak voor een aansluiting.

Knooppunt Eemnes: A1 en A27, basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

KP-Eemnes

 
Daarmee kan ook de A1 tussen Knooppunt Eemnes en Knooppunt Hoevelaken verdwijnen. Behalve de verbinding Baarn – Amersfoort-Noord, heeft het geen lokale functie, ook niet binnen Amersfoort.

De A27 tussen afrit 35 (rondweg Huizen) en afrit 33 (Hilversum-Zuid) kan ook in zijn huidige vorm verdwijnen. Met het wegvallen van Knooppunt Eemnes wordt zijn rol sterk verminderd. Tussen de afritten 35 en 34 is een lokale verbindingsweg voldoende, dat bij de bestaande weg Laren – Eemnes eindigt.

De A27 heeft ook een functie als oostelijke bypass van Hilversum (en Laren). Ter vervanging daarvan kan de ring Hilversum verbeterd worden. Ooit werd een weg aan de rand van Hilversum gepland, en een deel kan alsnog aangelegd worden: tussen de Naarderweg en de Larenseweg, en tussen de Philipsweg en de Soestdijker Straatweg, langs het ziekenhuis.

Randweg Hilversum: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

oostrand-hilversum

 
Daarmee kan het noord-zuid verkeer Bussum – Hilversum – Utrecht, en ook Bussum – Hilversum – Baarn, het centrum van Hilversum vermijden.

De A27 ten zuiden van Hilversum heeft een logische route, en is goed aangesloten op de Hilversumse Ring. Daarom is sluiting niet direct aan de orde, en het ligt ook buiten het gebied dat hier besproken wordt.

Niet alle mogelijke routes over de snelwegen, kunnen hier worden genoemd. Wel is duidelijk, dat in de meeste gevallen een alternatief over oudere wegen bestaat. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat alle verkeer over de huidige A1 door de dorpen rijdt. Het is de bedoeling dat de verkeersstromen teruggebracht worden tot de omvang van 1950, toen de onderliggende wegennet wel voldoende was. De mensen en goederen die nu over de A1 rijden, zouden vooral gebruik maken van de sterk verbeterde spoorlijnen door de regio, en sterk verbeterd aansluitend openbaar vervoer.

Sluiting A1 door Het Gooi

Nieuwe spoorlijn Almere – Naarden – Bussum

Bij de aanleg van de nieuwe stad Almere werd weinig aandacht besteed aan spoor- of metroverbindingen. Eén spoorlijn naar Amsterdam werd voldoende geacht, dat ook nog een hoofdverbinding met het noorden moest vormen. Met de groei van Almere werden achteraf aanpassingen bedacht, zelden optimaal.

Verkorting spoorlijn Flevoland - GooiMet het Gooi is er nog altijd geen directe verbinding: jarenlang moesten reizigers overstappen in Weesp. Uiteindelijk werd een extra boog aangelegd, waar de lijn uit Almere aansluit op de oude lijn Amsterdam – Gooi. Het moest zo goedkoop mogelijk, en de capaciteit op de oude lijn werd niet verhoogd. Het gevolg is een beperkte dienst, met te lange reistijden.

Hier wordt een nieuw rechtstreekse verbinding voorgesteld, via een tweede spoorbrug over het Gooimeer. Het is de bedoeling dat de lijn aansluit op viersporige tracé’s aan beide kanten – vier sporen door Almere, en vier sporen door het Gooi. De aansluitende viersporige tunnel door Bussum werd al eerder beschreven. Het voorstel veronderstelt ook een nieuw tracé voor de lijn uit Amsterdam, langs de A1, maar dat wordt hier niet beschreven.

Tracé vanaf Almere

Almere-Poort, het nieuwste stadsdeel van Almere, is nog in aanbouw. Station Almere Poort ligt in de verste uithoek van de wijk, dicht bij de Hollandse Brug. Het werd eind 2012 geopend, temidden van lege kavels: alleen aan de noordkant staan er woningen. De aanleg stagneert, maar uiteindelijk zal Almere-Poort 30 000 inwoners tellen.

Op het beeld is de korte afstand tot het Gooi duidelijk (noorden is links, het beeld is 90 graden gedraaid). Door de kale bouwterreinen is Almere-Poort ook goed herkenbaar. De verbindingen over de Hollandse Brug, A6 en spoorlijn, zijn duidelijk gericht op Amsterdam. Automobilisten en treinreizigers moeten omreizen, om het Gooi te bereiken.

Klik om te vergroten…

Gebied Almere - Naarden - Gooimeer

 
De spoorlijn door Almere is tweesporig, en uitbreiding is pas na 2020 gepland. Ook Station Almere Poort is gebouwd zonder duidelijke voorbereidingen voor extra sporen.

De nieuwe lijn naar het Gooi zou direct ten zuiden van dit station aftakken. Het moet klimmen om verderop de A6 te kruisen, en loopt bij voorkeur op viaduct. Om een ongelijkvloerse kruising te realiseren, moeten de sporen uit Amsterdam waarschijnlijk onder de nieuwe lijn duiken, dan weer naar het station klimmen. Dat betekent dat de onderdoorgang ten zuiden van het station (toekomstige Olympialaan), verlaagd moet worden. Het station krijgt ook een nieuwe perron in de richting Almere-Centrum.

Tweede spoorbrug

De nieuwe lijn kruist de Poortdreef en de A6 op een hoge viaduct – de A6 klimt hier naar de hoge brug over het Gooimeer. De lijn draait hier ook, om naast de A6 te lopen, bij het strandje aan de oostkant.

De lijn kruist het Gooimeer op een tweede spoorbrug, aan de zuidoostzijde van de Hollandse Brug. Aan de overkant kruist het tracé afrit 1 van de A6, en begint dan 90 graden te draaien, naar de A1. Het tracé kruist een vuilstort, dat deels afgegraven moet worden.

Klik om te vergroten…

Tweede spoorbrug Hollandse brug.

 
De lijn kruist de weilanden tussen de vuilstort en de Naarder Trekvaart, en daalt eerst naar maaiveld en vervolgens naar een ondiepe tunnel. Al draaiend kruist het tracé de trekvaart en de A1, dat daaraan evenwijdig loopt. (Als er onvoldoende ruimte is om naar een tunnel te dalen, dan volgt een tweede viaduct).

De lijn loopt nu naast de snelweg A1, aan de zuidkant. Tussen km 17 en km 18, bij de witte toren, zou het aansluiten op de verschoven lijn uit Amsterdam. Ter hoogte van km 18, loopt de gebundelde lijn evenwijdig aan afrit 5, dat de oude Rijksweg volgt. (De A1 zelf buigt hier af, en passeert Narden aan de noordzijde).

De lijn loopt ongeveer evenwijdig aan de Rijksweg, langs de Naardense wijk Keverdijk. Bij de aanleg wordt ook de weg naar het zuiden verschoven, om kruisingen te beperken. De wijk krijgt een eigen station, ‘Naarden-Keverdijk’.

Door Naarden

Vanaf dit station, mogelijk zelf op maaiveld, loopt een viersporige ondiepe tunnel richting Station Naarden-Bussum. Dat betekent sloop in woonwijken – maar daar tegenover staan fors verbeterde verbindingen met zowel Amsterdam als Almere. De huidige spoorlijn op maaiveld, door de bebouwde kom van Naarden en Bussum, verdwijnt ook geheel.

Het tracé loopt door weilanden tot de Karnemelksloot, en doorsnijdt vervolgens de Margriethof en Irenehof. Die zijn gevormd door rijtjeshuizen in een vierkant. Met nog twee ‘hoven’, vormen ze de kleine nieuwbouwwijk Vierhoven. Ook al is het tracé zelf niet breed, een tunnel betekent in de praktijk de afbraak en herontwikkeling van de twee hoven.

Hier komt ook een nieuw Station Naarden, op een belangrijk kruispunt, op 800 m loopafstand van het de vestingstad. De ingang komt op de plek van het Newomij kantoorgebouw, dat ook gesloopt wordt. Hier zou de lijn overstap geven op een noord-zuid tramlijn van het voorgestelde regionaal tramnet in het Gooi.

Nieuwe spoorlijn door Naarden en Bussum, met tramnet in blauw: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC3.0 licentie

Regionale metro en tram in Naarden / Bussum.

 
Het tracé doorsnijdt vervolgens de Rijksweg, de Graaf Willem de Oudelaan, en de Juliana van Stolberglaan, om uiteindelijk het bestaande tracé te bereiken. Dat is niet zo drastisch als het lijkt: op zich verdwijnen misschien tien woningen. (Het zijn wel dure woningen, maar geen erfgoed). Na de bouw worden de straten hersteld, en het dak van de tunnel beplant. De doorsnijding zal daarna nauwelijks te merken zijn.

Bij de plek van de overweg Zwarteweg / Comeniuslaan is het nieuwe tracé volledig aangesloten op het oude, dat hier ook vier sporen telt. De overweg zelf vervalt, want de aansluitende lijn zou ook in tunnel lopen.

Op het nieuwe tracé door Naarden en Bussum zijn er dan vier stations: ‘Naarden-Keverdijk’, ‘Naarden-Vesting’, ‘Bussum-Noord’ (huidige Naarden-Bussum), en Bussum-Zuid. Dat is een forse verbetering, vooral in de gemeente Naarden.

Regionale metro

De afstand tussen de stations Almere Poort en Naarden-Bussum wordt circa 8,5 km. Dat is bijna een halvering ten opzichte van de bestaande lijn (15 km). Zelfs met twee stations erbij, kan de reistijd bijna gehalveerd worden. Met de bouw van een viersporige lijn door het Gooi, worden verdere verbeteringen mogelijk. De afstand Almere Centrum – Hilversum komt op 21 km, en ook met zeven tussenstations is een reistijd van 20 minuten haalbaar.

Over de nieuwe lijn zouden treinen rijden van Almere-Oostvaarders tot Utrecht, via Hilversum. De lijn wordt feitelijk een stadsregionale metro, dat vooral door de bebouwde kom rijdt. Het is logisch om het te behandelen als een verlengde lijn van het Randstadspoor netwerk in Utrecht (of zijn opvolger), met een eindpunt op Utrecht Centraal. Bij ontoereikende capaciteit daar, kunnen treinen rijden van Oostvaarders tot bijvoorbeeld Hilversum Sportpark, met overstap op Randstadspoor richting Utrecht.

Nieuwe spoorlijn Almere – Naarden – Bussum

Viersporige tunnel door Bussum

De drukke spoorlijn Amsterdam – Amersfoort loopt door de bebouwde kom van Naarden en Bussum, met vele overwegen. Net zoals in Hilversum wordt gesproken over ondertunneling: een beperkte variant wordt door ProRail onderzocht. Hier wordt meer voorgesteld, dan het ondergronds brengen van de huidige lijn. Een viersporige tunnel zou aansluiten op een nieuwe spoorlijn naar Almere, en de spoorlijn vanuit Amsterdam zou een nieuw tracé krijgen langs de A1. Die voorstellen worden apart beschreven: hier gaat het om het tracé door Bussum.

De spoorlijn door Naarden en Bussum: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC3.0 licentie

Lijn door Naarden en Bussum

 
Hier werd eerder voorgesteld om de lijn door Hilversum gedeeltelijk te ondertunnelen, maar het hoofdstation blijft daarbij op maaiveld. In Bussum zou de tunnel in elk geval beginnen ten noorden van Station Naarden-Bussum, dat ondergronds gaat. De lijn komt weer boven net voor Station Bussum-Zuid, dat verbouwd wordt voor vier sporen.

Ondertunneling heeft in principe geen gevolgen voor het voorgestelde regionaal tramnet in het Gooi – alle lijnen liggen ten oosten van de spoorlijn. Er komt wel meer ruimte beschikbaar, voor een eindpunt bij Station Naarden-Bussum.

Tracé in Bussum

Op het tracé van circa 1700 m (gemeentegrens tot perrons Bussum-Zuid) zijn er vijf overwegen: Zwarteweg / Comeniuslaan, De la Reijlaan, Veerstraat, Herenstraat en Gooibergstraat. Met een lange tunnel verdwijnen ze geheel, de sporen en alle geluidsoverlast ook. Bij het centrum kan het voormalige stratenpatroon worden hersteld, elders komt er een groenstrook.

In principe is er voldoende ruimte voor vier sporen, op het tracé door Bussum. Rekening houdend met de eisen van een bouwplaats, is enige sloop langs de lijn onvermijdelijk. Dat gaat vooral om oudere gebouwen naast de overwegen, maar ook enkele nieuwe woningen pal naast de lijn. Ook eventuele nieuwbouw, op het voormalige fabrieksterrein aan de Nieuwe Spiegelstraat, kan een probleem vormen.

Klik om te vergroten…

Ligging station Naarden-Bussum

 
Het stationsgebouw van Station Naarden-Bussum kan behouden blijven, het eilandperron en zijn gebouwen niet. (Ook zonder tunnel is de S-bocht hier een hindernis). Het nieuwe station krijgt verdiepte perrons in een overkapte bak. De ligging hangt af van de sporen-indeling: zijperrons zijn makkelijker aan te leggen. Het station krijgt een nieuwe zuiduitgang aan de De La Reijlaan, op 450 m van het centrum (Julianaplein / Veerstraat).

Verder is het een kwestie van uitgraven en tunnel aanleggen. Bij de bouw kan wellicht één spoor beschikbaar blijven: aanleg van extra hulpsporen zou meer sloop vereisen. De tunnel eindigt vóór Station Bussum-Zuid, maar het station wordt grondig verbouwd. Daarbij kunnen de perrons iets naar het zuiden worden verschoven, waar er meer ruimte is voor uitbreiding. (Daarmee kan de tunnel ook onder de Gooibergstraat, dat dicht bij het station ligt). De overbrug Brinkstraat wordt ook vervangen, maar de stationsingang blijft op zijn huidige plaats.

Klik om te vergroten…

Ondertunneling en verschoven perrons

 
Ten zuiden van Station Bussum-Zuid krijgt de lijn door emplacement Crailoo ook vier sporen, om aan te sluiten op een verbrede lijn door Hilversum.

Planologisch heeft ondertunneling in Bussum grote voordelen, maar de bouw wordt wel ingewikkeld. Deze tunnel is vooral te rechtvaardigen als onderdeel van een groter project: vier sporen Amsterdam – Amersfoort samen met een nieuwe verbinding Gooi – Almere.

Viersporige tunnel door Bussum

Tram Hilversum – Almere via brug of tunnel bij Huizen

Al vanaf de planfase, was er sprake van een rail-verbinding Almere – Hilversum, in de vorm van light-rail over de Stichtse Brug. Het is er nooit gekomen. De huidige plannen omvatten een “HOV-lijn” – maar dat is feitelijk een snelbus over de A27. Tegen de tijd dat die rijdt, bestaat Almere al 50 jaar, en hebben al 3 generaties ontdekt dat de auto sneller is.

Hier wordt een tramtracé voorgesteld, met een groot voordeel: het rijdt niet via de Stichtse Brug. Deze lijn loopt dus niet langs de weiden aan de kant van de A27, maar door de dorpskernen, en rechtstreeks naar Almere. Dat vereist een tramtunnel onder het Gooimeer (of een tram-brug), maar de voordelen zijn ook groot.

Tram Gooi - Almere via nieuwe brug of tunnel bij Huizen.

De tramlijn kan aansluiten op het eerder voorgestelde tramnet in Het Gooi: een A27-tracé kan dat niet. Een nieuwe oeververbinding kan ook aansluiten op de bestaande busbanen in Almere, die ooit bedacht zijn met het oog op toekomstige vertramming.

Ook met een tramtunnel loopt het tracé niet in een recht lijn, tussen Hilversum en Almere-Centrum – maar een A27-tracé is nog veel langer. De tram rijdt ook veel door de bebouwde kom, en dat beperkt de gemiddelde snelheid. Een snelle hoofdverbinding tussen Het Gooi en Almere wordt gevormd door een nieuwe spoorlijn Almere – Bussum. De hier voorgestelde tramlijn is daarop een aanvulling.

Tracé-opties tram Almere – Huizen

De kruising van het Gooimeer hangt samen met de lijnvoering in Almere. In elk geval zou de tram de bestaande busbaan gebruiken, vanaf Station Almere-Centrum. Een deel daarvan is ‘overkluisd’ – er is een winkelcentrum overheen gebouwd – maar dat belet de vertramming niet. Het kortste tracé (geel op de kaart) ligt ten oosten van het Weerwater. Het gebruikt de busbaan door de Filmwijk, en loopt vervolgens naast de Waterlandseweg en het huidige fietspad Stevenspad, naar Stamerbos. Een tunnel (of brug) kan rechtdoor naar de haven van Huizen, een logische plek met voldoende ruimte.

Een tracé door Almere-Haven zou ten westen van het Weerwater lopen, en wordt daardoor langer – nog langer als het over de westelijke busbaan loopt (door De Gouwen en De Wierden, dus). Vanaf de oostelijke busbaan, door De Marken en De Grienden (groen tracé), kan de tramlijn aftakken bij Kolkgriend. Het volgt dan het Meentpad, langs de noordkant van Overgooi, naar Stamerbos.

Klik om te vergroten…

Tramtunnel bij Huizen, lijn naar Almere-Haven en/of Almere-Centrum.

Deze varianten zijn de combineren: vanuit Huizen kan de tram rijden naar zowel Filmwijk als Almere-Haven. Een langere diagonale tunnel, van Huizen-Haven naar Almere-Haven, lijkt weinig voordelen te hebben, tegenover deze combinatie-variant. Alle drie varianten lopen langs Overgooi, maar bediening van deze ‘miljonairswijk’ is niet echt de bedoeling van de tramlijn.

Tracé in Huizen en tunnel

De eerder voorgestelde tramlijn Bussum – Huizen – Blaricum loopt langs de westkant van de oude dorpskern in Huizen. Het kan wel op een lijn naar Almere aangesloten worden, maar dat gaat makkelijker vanaf de tramlijn Hilversum – Huizen. Vanaf zijn voorgestelde eindpunt, bij het huidige busstation, kan deze doorgetrokken worden naar de haven, over de straten Zuiderzee en Bestevaer. De tram zou via de Havenstraat rijden naar het parkeerterrein bij Restaurant Kalkovens, en daalt rustig in tunnel, naast het westelijke havenhoofd (oranje lijn op de kaart). Eventueel kan het eerst de haventoegang kruisen, en naast het oostelijke havenhoofd verder dalen (in rood).

Tramtunnel vanaf Huizen-Haven naar Almere, onder Gooimeer.

Onder het ondiepe Gooimeer komt een afgezonken tunnel: het losse zand (van de Gooise stuwwal) laat een geboorde tunnel niet toe. Er is blijkbaar wel zand weggebaggerd hier, en de tunnel moet misschien 20 m diep liggen. Aan de noordkant is de kruising van de dijk wel een probleem. Normaal voorkomt een toerit boven de dijkkruin, dat een tunnel een sifon vormt tussen twee polders. Huizen ligt echter op de stuwwal, boven NAP. Een afsluitbare kering net achter de dijk in de Flevoplder, is misschien voldoende. Als een tunnel echt niet kan, dan is een brug hier ook inpasbaar, vooral omdat een tram een helling van 8% aankan.

Lijnvoering

De oeververbinding zelf wordt circa 2200 m lang. Het lijkt logisch dat een lijn uit Hilversum doorgetrokken wordt naar Almere-Haven. Deze lijn wordt dan circa 19 km lang – qua lengte een streektram, maar qua uitvoering een stadstram. Een tramlijn vanaf Almere-Centrum, via het kortere Filmwijk-tracé, zou in Huizen eindigen. Deze zou 11-12 km lang worden. Eventueel zou deze naar Bussum kunnen rijden: via Bestevaer / Karel Doormanlaan, en verder over het tracé van de eerder voorgestelde tramlijn Huizen – Bussum.

Tram Hilversum – Almere via brug of tunnel bij Huizen