Bus Haarlem: ringlijn

Een busringlijn is een aanvulling op het voorgestelde tramnet in Haarlem. Het zou overstap geven op de radiale tramlijnen, en verbetert de aansluiting op de stations. Een volledige ringlijn vormt een alternatief voor de voorgestelde tangent-tramlijn Spaarnwoude – Schalkwijk – Heemstede. Een combinatie is ook mogelijk: een tramlijn en buslijn die samen een ring vormen. Hier wordt een volledige busringlijn beschreven.

Klik om te vergroten: kaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

haarlem-ringlijn-bus

 
De bus zou vier stations aandoen, en rijdt vlak langs het geplande Station Haarlem Zuid (Leidschebuurt). Hier wordt een verlegging van de spoorlijn tussen Haarlem en de Velsertunnel verondersteld, met een nieuw station aan de Orionweg, maar de ringlijn kan ook langs het bestaande Station Bloemendaal. De ringlijn veronderstelt wel overstap op hoogfrequente diensten bij die stations, en krijgt zelf een hoge frequentie.

Dat staat ver af van de huidige werkelijkheid. De vroegere Haarlemse stadsbus verdwijnt gaandeweg: de overgebleven lijnen hebben lage frequenties, en een slingerende route. De spoorlijn naar Beverwijk wordt verwaarloosd: ProRail wil het al jaren sluiten. De hier beschreven lijn veronderstelt een ander beleid.

Ook een ringlijn moet een begin- en eindpunt hebben. Station Spaarnwoude is waarschijnlijk de beste plek, omdat vele reizigers zullen overstappen op de trein richting Amsterdam. Er staan al bushaltes aan zowel de noordkant als zuidkant van het station, en er is een brug over de spoorlijn. Het alternatief is een begin- en eindpunt bij Station Heemstede-Aerdenhout.

Route ringlijn

De route wordt hier beschreven vanaf Station Spaarnwoude, tegen de klok in. De bus rijdt langs de IKEA, en dan over de Oudeweg en Waarderweg, door het grote bedrijfsterrein Waarderpolder. De lijn zou de huidige buslijn 15 niet vervangen, maar aanvullen. De voorgestelde oost-west tramlijn zou mogelijk over Oudeweg lopen: in dat geval zou buslijn 15 wel vervallen.

Oost-west tramlijn…

Oost-west tramlijn in Haarlem, Overveen naar Station Spaarnwoude

 
De bus kruist de Spaarne, en rijdt via de Jan Gijzenkade (zuidkant) naar de Rijksstraatweg. Daar is er overstap op de voorgestelde noord-zuid tramlijn IJmuiden – Haarlem – Bennebroek.

Via de Planetenlaan en Orionweg, rijdt de bus naar de westelijke randweg, Delftlaan. Op dit stuk is er een halte bij het Nova College. De verschoven spoorlijn zou de brede randweg volgen, waarschijnlijk op viaduct. Aan de Orionweg komt een van de drie nieuwe westrand-stations. Als de spoorlijn niet verschoven wordt, krijgt de ringlijn haltes bij de Naefflaan en het sportcentrum , anders is er één halte, onder het station.

Verschoven spoorlijn met nieuwe stations…

Verlegging spoorlijn Haarlem - Velsertunnel langs N208

 
Bij de aanleg van een nieuwe lijn langs de ringweg, woudt het oude tracé mogelijk gebruikt door een tramlijn naar Santpoort, dat zelf een verlenging vormt van een radiale tramlijn Schalkwijk – Bloemendaal. In dat geval kan de bus simpelweg de tramlijn kruisen.

Alleen als de huidige spoorlijn in gebruik blijft, is een onderdoorgang nodig – tussen de Pim Mulierlaan en Crommelinlaan. In dat geval rijdt de bus langs Station Bloemendaal, en via de Zuider Stationsweg naar de Hartenlustlaan. Anders rijdt het via Laan van Boreel, naar de Hartenlustlaan.

De route volgt in elk geval de Bloemendaalseweg naar Station Overveen. Hier staan nog haltes langs de weg, maar de vroegere buslijn is opgeheven. Een of twee haltes worden gedeeld met de radiale tramlijn Schalkwijk – Bloemendaal.

Tram Bloemendaal – Schalkwijk…

Stedelijke tramlijn Bloemendaal - binnenstad - Schalkwijk

 
Station Overveen zelf wordt verschoven naar het terrein van Hogeschool InHolland. De bus krijgt een halte bij het nieuwe station, dat ook de kleine dorpskern van Overveen bedient. (Naast het station, op het Hogeschool-terrein, komt de eindhalte van de oost-west tramlijn uit Station Spaarnwoude).

Vanaf Overveen volgt de lijn de huidige route van lijn 14, door het Ramplaankwartier, en vervolgens over de Lorentzkade (naast de randweg). De lijn kan die route volgen tot aan Station Heemstede, maar het kan ook door de buurten Oosterduin en Rijnegom, momenteel zonder buslijn. Dat vereist enige aanpassingen: dit gebied ligt in drie gemeenten, die op kinderachtige wijze hun straten niet op elkaar aansluiten.

De bus moet in dat geval de randweg kruisen bij de Duinvlietbrug. Het rijdt dan naar de Oosterduinweg, en via de Malefijtlaan naar de Houtvaartkade. Deze doodlopende straat wordt met een korte busbaan aangesloten op de Zandvoorterweg, vlak bij Station Heemstede. Oosterduin en Rijnegom krijgen twee of drie haltes. (Een alternatief is om de Lorentzkade aan te sluiten op de Houtvaartkade, met een bustunnel onder de randweg, ten zuiden van de huidige fietstunnel).

Bij Station Heemstede geeft de ringlijn overstap op de voorgestelde tweede noord-zuid tramlijn, naar het centrum langs de Leidsevaart. Hier werd ook eerder voorgesteld, om de tramlijn Heemstede – Zandvoort te herstellen, en die zou ook goed aansluiten op een ringlijn.

Heemstede en Haarlem-Zuid

Vanaf Station Heemstede, rijdt de bus richting Schalkwijk. Een route via de Lanckhorstlaan staat min of meer vast, want er is maar één brug over de Spaarne. (De huidige buslijn 7 rijdt om, via de dorpskern van Heemstede). De Lanckhorstlaan is niet breed, en verwerkt ook het wegverkeer in oost-west richting. Het is ook het tracé van de voorgestelde tramlijn Hoofddorp – Heemstede.

Tram uit Hoofddorp naar Station Heemstede…

Tram Hoofddorp - Heemstede, deels over Heemsteedse Dreef

 
Een combinatie van tram, bus, en wegverkeer, over één straat door een woonwijk, is onwenselijk. Voor de tramlijn is er een alternatief: een ‘Heemstede-tak’ van de eerder voorgestelde Metro Haarlemmermeer. De metro volgt ook de Lanckhorstlaan naar Station Heemstede, maar wel in geboorde tunnel. Het tracé wordt niet geheel gedupliceerd – de metro krijgt drie tussenstations in Heemstede, en de ringlijn zou één daarvan aandoen. Hoe dan ook, het verkeer op de Lanckhorstlaan moet beperkt worden, als daar een bus gaat rijden – anders is de dienstregeling onbetrouwbaar.

Heemstede-tak in geel…

Lichte metro Haarlemmermeer, rode lijn met aftakking Heemstede

 
Na de Lanckhorstlaan, kruist de ringlijn weer de noord-zuid tramlijn, met overstap richting Bennebroek. De bus rijdt dan via de Heemsteedse Dreef en de Francklaan, naar de brug over de Spaarne.

De route door Schalkwijk wordt Europaweg – Aziëweg – Amerikaweg. Bij het grote winkelcentrum, kruist de lijn weer de tramlijn Bloemendaal- Schalkwijk – Vijfhuizen. Hier zou de lijn ook overstap geven, op de voorgestelde metrolijn Haarlem – Hoofddorp. Ook zonder de metro, zouden radiale tramlijn en ringlijn samen, de huidige buslijnen door Schalkwijk grotendeels vervangen.

Tram door Schalkwijk…

Vertramd Zuidtangent-tracé als stedelijke tramlijn in Haarlem

 
Na Winkelcentrum Schalkwijk rijdt de bus over de Amerikalaan en Prins Bernhardlaan, richting Station Spaarnwoude. Na het Reinaldapark, zou het naar de Springerlaan draaien, en volgt dan de route van de huidige buslijn 2 naar het station. De lijn eindigt bij Station Spaarnwoude, aan de zuidkant.

Deze ringlijn wordt 21 km lang. De bus rijdt door dorpskernen en woonwijken, en daarom zal de gemiddelde snelheid niet hoog liggen – dit is geen HOV-lijn. De bus zal bijna een uur nodig hebben, om van eindpunt tot eindpunt te rijden, maar dat doen de reizigers niet. Ze zouden doorgaans 10 – 20 minuten in de bus zitten, en vooral overstappen op andere lijnen.

Advertisements
Bus Haarlem: ringlijn

Tram Haarlem: tangentlijn Spaarnwoude – Schalkwijk – Heemstede

Deze tangent-tramlijn Spaarnwoude – Schalkwijk – Heemstede hoort bij een voorgesteld tramnet in Haarlem. De lijnen worden één voor één beschreven: lees daarom eerst de inleiding met lijst van lijnen.

Klik om te vergroten…

Tangent-tramlijn Haarlem via Schalkwijk en Heemstede

Het gaat om een onvolledige ringlijn, in het zuidoost-kwadrant. Het loopt tussen twee stations, maar de trein blijft de snelste verbinding tussen die twee. De tram kruist enkele radiale lijnen, en verbindt de buitenwijken met elkaar, zoals dat hoort bij een tangentlijn. Het is een alternatief voor een volledige ringbuslijn.

De lijn begint bij Station Spaarnwoude, aan de zuidzijde van het station. Dit is ook eindpunt van de eerder voorgestelde oost-west tramlijn Overveen – Station Spaarnwoude, maar de eindhalte komt misschien aan de noordzijde.

Klik om te vergroten: de oost-west tramlijn, met twee mogelijke tracés naar Station Spaarnwoude…

Oost-west tramlijn in Haarlem, Overveen naar Station Spaarnwoude

De tangentlijn loopt eerste evenwijdig aan de spoorlijn (over de Amsterdamse Vaart), en draait dan naar de Prins Bernhardlaan. Deze brede straat is een naoorlogse ringweg, en loopt in een bijna rechte lijn, tot in Schalkwijk. De eerste halte komt na de hoek, bij de Schaepmanstraat, de volgende twee bij het winkelcentrum Beatrixplein en de Zomervaart.

Daarna kruist de lijn de Schipholweg. Het gebied is in ontwikkeling (023 project), maar de bestaande haltes lijken voldoende: Reinaldapark en Boerhavelaan. De lijn passeert hier het Kennemer Gasthuis (Elisabeth-ziekenhuis), maar de ingang ligt aan de andere kant.

De lijn gaat verder over de Amerikaweg, met een halte bij de Kennedylaan (kantoren). Daarna bereikt de tram het huidige tracé van de Zuidtangent, aan de noordzijde van het grote Winkelcentrum Schalkwijk. De tangentlijn draait naar de Europaweg, en kan de bestaande halte niet delen: het krijgt een eigen halte aan de Amerikaweg.

Hier geeft de tangentlijn overstap op de eerder voorgestelde radiale lijn Bloemendaal – Schalkwijk, dat gebruik maakt van het Zuidtangent-tracé.

Klik om te vergroten: de tramlijn Bloemendaal – Schalkwijk – Vijfhuizen…

Stedelijke tramlijn Bloemendaal - binnenstad - Schalkwijk

De tangentlijn geeft hier ook overstap, op een snelle tramlijn naar Schiphol, dat binnen Haarlem ook over het Zuidtangent-tracé rijdt.

De lijn gaat verder over de Europaweg, dat ook als ringweg fungeert. Er komt een halte aan de zuidkant van het winkelcentrum (bij de FEBO met kerktoren, hier zichtbaar). De Europaweg draait daarna naar het westen om de Spaarne te kruisen. Op dit stuk is één tramhalte voldoende, bij de Zuiderzeelaan.

De brug over de Spaarne moet waarschijnlijk versterkt worden, maar dat is de enige infrastructurele aanpassing op de hele lijn. Na de brug is er een halte bij de Handellaan (Spaarne Ziekenhuis poliklinieken). De lijn volgt de Francklaan naar de Heemsteedse Dreef.

Hier sluit de lijn aan, op het tracé van de eerder voorgestelde noord-zuid tramlijn Beverwijk – IJmuiden – Haarlem – Bennebroek, dat over de Heemsteedse Dreef rijdt. Ze delen een kort stuk tracé, en één halte, voordat de tangentlijn afslaat naar de Lanckhorstlaan. (Er zit dus een knik in de tangentlijn, maar dat is onvermijdelijk, de Bachlaan is ongeschikt als tracé).

Klik om te vergroten: de noord-zuid tramlijn, tracé Haarlem – Bennebroek…

Noord-zuid tramlijn, van Haarlem naar Heemstede en Bennebroek

Via de Lanckhorstlaan en Zandvoortselaan, rijdt de tram naar zijn eindpunt, Station Heemstede-Aerdenhout. Hier deelt de lijn ook een tracé, met een lange tramlijn van Hoofddorp naar Station Heemstede-Aerdenhout. De volgende halte, Bronsteeweg, ligt slechts 200 m verder, maar wel direct aan de hoofdwinkelstraat van Heemstede.

Er volgt nog één halte, waar de lijn de Herenweg kruist (een noord-zuid busroute). De tangentlijn en de Hoofddorp-lijn eindigen op het stationsplein van Station Heemstede-Aerdenhout.

Klik om te vergroten: de tramlijn vanuit Hoofddorp, tracé binnen Haarlem…

Tram Hoofddorp - Heemstede, deels over Heemsteedse Dreef

Mogelijk zou er vanuit Hoofddorp geen tram rijden, maar een lichte automatische metro, een aftakking van de eerder voorgestelde Metro Haarlemmermeer. In dat geval zou de tangentlijn overstap geven op deze metro bij de halte Bronsteeweg, en bij het eindpunt.

Station Heemstede-Aerdenhout is ook eindpunt van de voorgestelde noord-zuid tramlijn langs de Leidsevaart, vanuit de binnenstad. Hier geeft de tangentlijn ook overstap op een mogelijke tramlijn Heemstede – Zandvoort.

De tangentlijn wordt bijna 8 km lang. Met 13 tussenhaltes wordt de gemiddelde halte-afstand klein: 550 m. Omdat de lijn een onvolledige ring vormt, is een aanvulling in de vorm van een buslijn nodig. Deze zou eveneens van Station Heemstede-Aerdenhout tot Station Spaarnwoude rijden, maar dan via Overveen en Haarlem-Noord: zijn tracé is gelijk aan dat gedeelte van de ringbuslijn Haarlem.

Tram Haarlem: tangentlijn Spaarnwoude – Schalkwijk – Heemstede

Tram Heemstede – Zandvoort

Een mogelijke reactivering van de voormalige tramlijn naar Zandvoort, is een van de vele voorstellen in de lokale politiek, tot uitbreiding van de Zuidtangent. Hier wordt ingegaan op een reactivering, in aansluiting op het eerder voorgestelde tramnet in Haarlem, en vooral op een tramlijn van Hoofddorp naar Station Heemstede-Aerdenhout.

Klik om te vergroten…

Tram van Station Heemstede-Aerdenhout naar Zandvoort via Bentveld

Vanuit de binnenstad (en Haarlem-Noord) zal de spoorlijn altijd sneller zijn. De voorgestelde noord-zuid tramlijn langs de Leidsevaart eindigt wel bij Station Heemstede-Aerdenhout, en zou overstap geven op de lijn naar Zandvoort. Mogelijk komt er nog een tangentlijn bij, vanuit Haarlem-West via Schalkwijk.

Hier wordt echter niet voorgesteld, de lijnen aan elkaar te koppelen. Strandlijnen kennen zomerse overbelasting, en winterse leegte. Bij reactivering lijkt het beter, om de lijn juist te isoleren van de overige lijnen. De voorgestelde overstap bij Station Heemstede-Aerdenhout is optimaal, met twee of drie tramlijnen en de overgebleven buslijnen. Een geïsoleerde tramlijn naar Zandvoort gaat ook heel goed samen, met een metrolijn vanuit Hoofddorp naar Heemstede-Aerdenhout. Het station ligt zelf op de spoorlijn Haarlem – Leiden, op viaduct boven de N201, de hoofdweg naar Zandvoort.

De voormalige metersporige tramlijn Amsterdam – Haarlem – Zandvoort, liep evenwijdig aan de huidige N201, naar het dorpscentrum van Zandvoort. Het reeds overigens niet langs het huidige station Heemstede-Aerdenhout: de tramlijn was net opgeheven, toen deze in 1958 open ging.

Tramstation Zandvoort: van http://www.zandvoortvroeger.nl…

Het grootste probleem bij reactivering is het tracé zelf. Een tramlijn uit Hoofddorp kan bijvoorbeeld brede straten en wegen gebruiken, maar de oude trambaan naar Zandvoort is nu een fietspad door villawijken. Daarom kan een nieuwe lijn beter de N201 gebruiken, in elk geval tot in Bentveld. Op dit stuk zijn haltes bij Viersprong en Bentveldweg voldoende. Ter hoogte van de Zuidlaan of Sparrenlaan in Bentveld, zou de lijn weer aansluiten op het oude tracé, dat hier slechts 50 m van de N201 loopt.

Tussen Bentveld en Zandvoort liep de lijn oorspronkelijk door de duinen. Inmiddels is de strook tussen tramtracé en N201 bijna geheel in gebruik, en daarom is reactivering van dit gedeelte niet bezwaarlijk.

Klik om te vergroten: tram door de duinen…

Strand-tramlijn, tracé tussen Zandvoort en Bentveld

In Zandvoort, kan de tram de oude route over de Prinsesseweg gebruiken. Hier is de oude trambaan in een busbaan omgezet: bij vertramming wordt de halte Kostverlorenstraat gehandhaafd. Ook het oude eindpunt is nog bruikbaar, aan de Louis Davidsstraat – eigenlijk een plein. De lijn wordt bijna 6 km lang, met 3-4 tussenhaltes.

Er zijn geen verdere obstakels bij de aanleg. Mede-gebruik van de N201 zal het autoverkeer naar Zandvoort wel belemmeren, maar de tram is gelijk ook de oplossing voor dat probleem. De exploitatie moet rekening houden met extreme piekbelasting, en dan geeft een Haarlems tramnet het voordeel van reserve-capaciteit. Op warme zomerse dagen wordt minder gebruik gemaakt van de overige lijnen, en met aanpassing van de dienstregeling, kunnen Haarlemse stadstrams op de lijn naar Zandvoort worden ingezet.

Tram Heemstede – Zandvoort

Tram Hoofddorp – Heemstede

Deze tramlijn van Hoofddorp naar Station Heemstede-Aerdenhout hoort bij een voorgesteld tramnet in Haarlem. De lijnen worden één voor één beschreven: lees daarom eerst de inleiding met lijst van lijnen.

Deze lijn ligt niet geheel binnen de Haarlemse agglomeratie, en passeert de Haarlemse binnenstad ook niet: het tracé volgt de N201. Circa 1200 m tracé wordt gedeeld met de eerder voorgestelde noord-zuid tramlijn IJmuiden – Haarlem – Bennebroek. De Hoofddorp – Heemstede lijn kan dan ook ‘los’ aangelegd worden. Het sluit ook aan, op een mogelijke tramlijn naar Zandvoort, deels op voormalig tram-tracé .

Voor deze tramlijn is er ook een alternatief, namelijk een Heemstede-tak, van de eerder voorgestelde Metro Haarlemmermeer. Deze lichte metro maakt gebruik van de bijzondere omstandigheden in de Haarlemmermeer (ruitvormige infrastructuur, brede wegen, geen historische bebouwing), en heeft twee lijnen die in Hoofddorp kruisen. Het tracé van een aftakking naar Heemstede, is bijna gelijk aan die van de tram.

Klik om te vergroten: de ‘rode lijn’ van de Metro Haarlemmermeer, met verlenging naar Heemstede, in geel…

Lichte metro Haarlemmermeer, rode lijn met aftakking Heemstede

Tram en metro zijn hier alternatieven voor elkaar. In grote steden rijdt wel eens een tram boven een metro, omdat ze verschillende vervoersfuncties hebben: dat geldt niet voor dit trace. Hier wordt simpelweg de tramlijn Hoofddorp – Heemstede beschreven: meer later over de lijn naar Zandvoort.

De huidige verbinding tussen Haarlem, Hoofddorp en Schiphol is de Zuidtangent, een snelbus op eigen baan, oftewel “HOV”. Er is al langer gesproken over de mogelijkheid van een tak van/naar Heemstede, langs de N201, maar concrete plannen zijn er niet. De hier voorgestelde tramlijn maakt nauwelijks gebruik van het tracé van de Zuidtangent. De eerder voorgestelde tram Haarlem – Schiphol biedt namelijk een kortere route naar Schiphol, dwars door de polder. De nieuwe lijn verbindt vooral Heemstede en Hoofddorp, en de N201 is de kortste route. Het wordt meer een stadstram, dan een regionale HOV-lijn.

De lijn zou beginnen onder Station Hoofddorp, bij de huidige bushaltes (dus niet bij de verhoogde perrons van de Zuidtangent). De tram rijdt via de Van Heuven Goedhartlaan naar de Kruisweg (of via de Planetenweg, zoals de huidige buslijn). Het draait dan richting centrum.

Het station ligt aan de rand van Hoofddorp, en dit tracé verbindt station en centrum: de Zuidtangent vermijdt juist het centrum, want het was bedacht als verbinding met Schiphol. De lijn krijgt haltes in kantorenzone Beukenhorst, bij de Boslaan, en in het centrum (Marktplein, looproute naar nieuw winkelcentrum).

Klik om te vergroten: tram door Hoofddorp…

Tram van Station Hoofddorp via Marktplein, richting Heemstede

Daarna gaat de lijn rechtdoor over de Kruisweg, totdat het kan aansluiten op het bestaand tracé van de Zuidtangent. De haltes blijven onveranderd: Prins Bernhardlaan, Houtwijkerveld, fietstunnel Overbos, en bij het Spaarne Ziekenhuis Hoofddorp. Daarna verlaat de tram weer het Zuidtangent-tracé, en gaat verder naast de Kruisweg (N201), dat hier veel breder is. Tot in Heemstede zijn de haltes weer gelijk aan die van de bussen: Spieringweg, voor de brug over de Ringvaart (buurtschap Cruquius), Javalaan, en Wipperplein.

Klik om te vergroten: tram tussen Hoofddorp en Ringvaart …

Tram Hoofddorp - Heemstede langs N201, deels op Zuidtangent-tracé

Bij het Wipperplein sluit de lijn aan, op de eerder voorgestelde noord-zuid lijn Haarlem – Bennebroek.

De twee lijnen delen twee haltes, Zandvaartkade en hoek Lanckhorstlaan, en splitsen weer. De tram rijdt via de Lanckhorstlaan, met haltes Bronsteeweg (winkelstraat) en de kruising Herenweg (noord-zuid busroute). Dit stuk wordt gedeeld met een mogelijke tangentlijn uit Haarlem-West via Schalkwijk.

De lijn eindigt op het stationsplein van Station Heemstede-Aerdenhout. De eindhalte wordt gedeeld met de eerder voorgestelde noord-zuid tramlijn langs de Leidsevaart.

Klik om te vergroten: tram door Heemstede…

Tram Hoofddorp - Heemstede, deels over Heemsteedse Dreef

De lijn wordt 11,5 km lang. De gemiddelde halte-afstand is 750 m, de tram zou veel op eigen baan lopen, en het tracé is vaak recht. Daarom is een (voor een tram) hoge snelheid haalbaar, en een reistijd van rond 25-30 minuten.

Vanwege de sterk wisselende belasting van een strandlijn, lijkt het niet zinvol om de Hoofddorp-lijn door te trekken naar Zandvoort, 6 km verder. Het is beter om de tramlijn naar Zandvoort te isoleren van de overige lijnen, met Station Heemstede-Aerdenhout als overstappunt.

Tram Hoofddorp – Heemstede

Tram Haarlem: noord-zuid lijn

Deze nieuwe noord-zuid tramlijn hoort bij een voorgesteld tramnet in Haarlem. De lijnen worden één voor één beschreven: lees daarom eerst de inleiding met lijst van lijnen. De noord-zuidlijn maakt gebruik van oude tramtracés, en van geplande tracés van de Zuidtangent, zoals ook in de inleiding aangegeven. Het wordt hier beschreven in drie stukken: de noordhelft, langs Station Haarlem, en de zuidhelft.

Noord-zuid tramlijn in de agglomeratie Haarlem

De lijn volgt, van Station Haarlem tot Santpoort, het tracé van de voegere lijn naar Alkmaar. De Schoterstraat en Rijksstraatweg vormen een duidelijke noord-zuid as door Haarlem-Noord. Dit is ook het tracé van de geplande verlenging van de Zuidtangent (als busbaan). De lijn loopt langs de winkelstraat Cronjéstraat, het winkelcentrum Marsmanplein, en het nieuwe ziekenhuis aan het Delftplein.

Tram in Haarlem-Noord, naar Santpoort via Schoterweg
 

Daarna kruist de lijn de verschoven spoorlijn Haarlem – Beverwijk, dat langs de N208 / A208 zou lopen. De verschuiving vereist aanpassing van de A208, en deze verliest ook zijn snelweg-status. In Santpoort, ter hoogte van het dorpscentrum, komt er een nieuw station, ontworpen voor een snelle overstap trein – tram.

Klik om te vergroten: verschuiving van de spoorlijn tussen Haarlem en de Velserspoortunnel…

Verlegging spoorlijn Haarlem - Velsertunnel

De tram gaat verder over de Hagelingerweg richting Driehuis. In Santpoort zijn er nog twee haltes, Weertsplantsoen en Santpoortsedreef. De tram gaat onder de huidige spoorlijn naar de Velserspoortunnel. (Dit tracé uit 1957, met Station Driehuis, wordt opgeheven bij het verschuiven van de spoorlijn). Na Driehuis rijdt de tram over de Waterloolaan en Zeeweg, naar IJmuiden.

De tram maakt dus geen gebruik van de oude spoorlijn naar IJmuiden. Het is geen sneltram, en via de Zeeweg kan de tram het centrum van IJmuiden aandoen. Het moet ook het Pontplein vanuit het westen bereiken, om te dalen naar een tunnel onder het Noordzeekanaal.

Klik om te vergroten…

Tram Haarlem - IJmuiden via Santpoort en Driehuis

In Driehuis zijn twee haltes voldoende, en op de Zeeweg nog twee. De belangrijkste halte in IJmuiden is bij het Stadhuis, aan het begin van de Nieuwstraat (winkelstraat). Hier sluit de lijn aan, op het eerder beschreven tracé van de lijn IJmuiden – Beverwijk.

In de De Noostraat begint de lijn te dalen naar een tunnel. De tunnel passeert het Pontplein, en draait om het Noordzeekanaal te kruisen. Aan de overkant, komt het boven in Velsen-Noord, bij het Stratingplantsoen. De tram gaat dan verder naar Station Beverwijk.

Klik om te vergroten: de tramlijn IJmuiden – Beverwijk, met tunnel onder het Noordzeekanaal…

Tramlijn IJmuiden - Beverwijk via tramtunnel onder Pontplein

Het is ook mogelijk, dat de tram uit Haarlem het Noordzeekanaal niet kruist, maar een eindpunt in IJmuiden heeft. In dat geval, draait de tram naar links vanaf de Zeeweg, en rijdt verder over de Nieuwstraat. De lijnvoering kan ook gesplitst worden, met de helft van de trams naar Beverwijk. Het doel is een aangesloten net, aan beide kanten van het Noordzeekanaal.

Vanaf Station Haarlem in zuidelijke richting

Terug naar Station Haarlem, altijd een knelpunt bij de Zuidtangent-plannen. Het begin van de Schoterweg is smal, met eenrichtingsverkeer. Bussen richting station rijden via de (eveneens smalle) Kennemerstraat en Frans Halsstraat. De tram kan ook deze oplossing gebruiken, met de sloop van een enkele hoekpand: bij de Kennemerbrug, over de stadssingel, is de straat wel breed.

De gemeentelijke Tunnelstudie keek naar twee tracés bij het station: onder het Kenaupark, en onder de Kruisweg. (De kleine kaart van de tunnels is van de Tunnelstudie: de noordelijke toegang staat er niet op, maar het moet bij de voormalige Ripperdakazerne liggen). Deze “tramvoorbereide bustunnels” zijn ontworpen voor een sneltram-achtige dienst.

Een stadstram zou de bestaande onderdoorgangen kunnen gebruiken, en de huidige busroutes: via Kruisweg en Jansweg naar Parklaan. Een korte tunnel onder de sporen is ook een optie, van Kenaupark naar Statenbolwerk – de stationshalte ligt dan aan het Kennemerplein. De tram kan ook onder het station, via de huidige fietsenstalling: dat zou echter de looproutes langs het station (en binnen het gebouw) afsnijden.

Klik om te vergroten: verschillende tram-tracés langs Station Haarlem…

Mogelijke tram-tracés langs Station Haarlem

De tram moet vervolgens door de binnenstad. Vroeger reed de Haarlemse tram gewoon door de Grote Houtstraat, en zelfs door de smalle Gierstraat. De plannen voor een tunnel zijn mede bedoeld om dit tracé te vermijden. Een alternatief is er wel: langs Kinderhuisvest, Zijlvest, en Wilhelminastraat. Dit is een oud tram-tracé, en werd ook onderzocht als tracé voor de Zuidtangent. Voordeel is dat ook een Leidsevaart-tramlijn dit tracé kan gebruiken. Het belet ook niet, dat het tracé van de Zuidtangent langs Verwulft, ook vertramd wordt: het wordt gebruikt voor een radiale lijn Bloemendaal – Schalkwijk – Vijfhuizen.

Klik om te vergroten: twee tram-tracés door de binnenstad vanaf Station Haarlem…

Tram Haarlem via Zijlvest / Raaks en via Verwulft

Ter hoogte van Raaks, kruist de lijn ook een oost-west tramlijn Overveen – Station Spaarnwoude.

Bij het Wilsonsplein, aan het einde van de Wilhelminastraat, splitsen de lijnen. De Leidsevaart-lijn rijdt via de Koninginneweg en Emmastraat. De lijn naar Heemstede rijdt via de Tempeliersstraat, ook een oud tram-tracé, naar Houtplein.

De halte Houtplein bedient de zuidkant van de binnenstad. Daarna rijdt de tram weer over een duidelijke noord-zuid as, richting Heemstede. Het volgt de route van de oude stoomtram naar Leiden, met uitzondering van de Binnenweg (winkelstraat) in Heemstede. De nieuwe tramlijn kan de Heemsteedse Dreef gebruiken, een brede uitvalsweg evenwijdig aan de Binnenweg. Circa 1200 m tracé wordt gedeeld met een mogelijke tramlijn Hoofddorp – Heemstede. Een kort stuk, bij de Lanckhorstlaan, wordt ook gedeeld met de voorgestelde tangentlijn Station Spaarnwoude – Station Heemstede-Aerdenhout (via Schalkwijk).

De tram zou niet alle bestaande bushaltes overnemen, maar krijgt in elk geval haltes bij het Provinciehuis, Churchilllaan, Lanckhorstlaan / Bachlaan, Zandvaartkade, Camplaan, en Sportlaan.

Klik om te vergroten:

Noord-zuid tramlijn, van Haarlem naar Heemstede en Bennebroek

De tram verlaat nu aaneengesloten bebouwde kom, en rijdt verder over de Glipperdreef naar Bennebroek. Op dit stuk zijn twee of drie haltes voldoende: Bosbeeklaan, De Glip (winkels), en mogelijk Swartsenburglaan.

Na de kerk van Bennebroek, draait de tram 90 graden naar de Bennebroekerlaan, met een halte bij de hoek. Na een halte op de kruising met de Rijksstraatweg (oude hoofdweg naar Leiden), bereikt het een eindpunt bij een nieuw station Bennebroek. Dit station, iets ten noorden van het oude station, ligt aan het begin van de verschoven spoorlijn door de Bollenstreek.

Klik om te vergroten: verschoven spoorlijn tussen Bennebroek en Voorhout…

Verschoven spoorlijn door de Bollenstreek

Door de spoorlijn oostwaarts te verschuiven, zijn nieuwe stations mogelijk in het centrum van Hillegom, Lisse en Sassenheim. De tram geeft dan overstap op een hoogfrequente dienst naar Leiden.

Gemeten vanaf het Stadhuis in IJmuiden, is deze noord-zuid tramlijn 19 km lang. Een eindpunt in IJmuiden-West, of bij Station Beverwijk, zou 3 km daaraan toevegen.

Tram Haarlem: noord-zuid lijn

Tram Haarlem: nieuwe lijnen

Hier worden enkele tramlijnen in Haarlem voorgesteld, deels over het bestaande tracé van de Zuidtangent. Deze HOV-lijn is ontworpen met het oog op latere vertramming, maar het geld daarvoor is er nooit geweest. Ook doortrekking richting IJmuiden staat al jaren op de agenda. Een tram in Haarlem is dus geen origineel voorstel, maar bij de Zuidtangent ligt de nadruk op de verbinding met Schiphol. Hier gaat het om stedelijke tramlijnen, een uitgebreide versie van het voormalige Haarlemse tramnet. Voor de verbinding met Schiphol, is een nieuwe sneltram dwars door de polder al eerder voorgesteld.

Tram in Haarlem: metersporige tram, Kleine Houtweg, 1903. Beeld van de Tramweg-Stichting

Tram in de Kleine Houtweg, Haarlem, 1903

Haarlem had vroeger een uitgebreid tramnet. Er waren drie interlokale lijnen:

Daarnaast was er een stadstram binnen Haarlem, met lijnen naar Heemstede, Overveen en Bloemendaal. Sommige lijnen werden al voor de Tweede Wereldoorlog opgegeven: de laatste lijn sloot in 1957. De hier voorgestelde tramlijnen gebruiken vaak de oude tracés.

Video: opheffing van de Haarlemse stadstram…

De nieuwe lijnen

Het nieuwe Haarlemse tramnet zou één geheel vormen, met het eerder voorgestelde IJmond-tramnet in IJmuiden, Velsen, Beverwijk, en Heemskerk. De totale bevolking van het gebied ligt rond 350 000, meer dan genoeg om een tramnet te rechtvaardigen. Vergelijk de eerdere voorstellen voor een stedelijk tramnet in Groningen (188 000 inwoners), en een uitgebreid tramnet in en rond Leiden (bijna 400 000 inwoners in de Regio Holland-Rijnland).

De tramlijnen zouden ook aansluiten op de voorgestelde metro Haarlemmermeer naar Hoofddorp via Schalkwijk. In Santpoort is er overstap op de verschoven spoorlijn Haarlem – Velsertunnel. In het zuiden van de agglomeratie, geeft de tram overstap op de verschoven spoorlijn door de Bollenstreek.

Door de aansluiting op de andere projecten, kan de tram in Haarlem als stadstram uitgevoerd worden. Het is niet bedoeld als regionale HOV. Daarom kan bijvoorbeeld een tunnel onder de binnenstad, zoals onderzocht door gemeente en provincie, achterwege blijven.

De lijnen worden één voor één beschreven:

Als aanvulling op de radiale tramlijnen is een ringbuslijn wenselijk.

Tram Haarlem: nieuwe lijnen