Ringlijn Hilversum

Hilversum (85 000 inwoners) heeft al drie stations, en hier werd de bouw voorgesteld van een vierde – station Hilversum-Oost, aan de lijn naar Baarn en Amersfoort. Met of zonder een stadstram in Hilversum is een ringlijn (bus) daarop een goede aanvulling.

vier-stations-Hilversum

 
De ringlijn zou de buitenwijken met drie stations verbinden: ze zijn in vele gevallen een alternatief voor het gebruik van Station Hilversum (in het centrum). De wijken worden ook met elkaar verbonden, en met het Media Park en overige bedrijfsterreinen. De lijn vereist een nieuwe brug over de spoorlijn bij het Mediapark, en verder vooral herprofilering van de straten op zijn route.

Vergelijk de voorgestelde ringlijn Naarden – Bussum en de langere ringlijn Alkmaar en ringlijn Amersfoort.

Route

Elke ringlijn met een begin- en eindpunt hebben: de bussen kunnen niet eindeloos doorrijden. Voor Hilversum is het ziekenhuis een geschikte plek, aan de rand van de stad in het zuidoosten.

Tegen de klok in, rijdt de bus langs het nieuwe station aan de Oosterengweg, en verder over de Jan van der Heydenstraat en de Jacob van Campenlaan. Aan de rand van de bebouwde kom, rijdt het langs de Erfgooiersstraat naar de Stroeslaan. Dit gedeelte volgt bestaande busroutes.

Vanaf de Stroeslaan kan de bus de Mies Bouman Boulevard bereiken, met een nieuwe brug over de sporen. Daarvoor moet een schoolgebouw worden gesloopt. Bij de aanleg van de voorgestelde spoortunnel Hilversum-Noord krijgt de lijn hier twee extra sporen aan de oostzijde. Als de sporen daarbij iets verlaagd worden, dan kan een brug aansluiten op de nieuwe rotonde in de Mies Bouman Boulevard. (De spoortunnel zelf begint verderop).

Het is natuurlijk ook mogelijk dat de bus de bestaande Crailose Brug gebruikt, om de spoorlijn te kruisen. De route wordt daardoor iets langer.

ringlijn-bus-hilversum

 
De bus rijdt in elk geval langs Station Media Park (vroeger Hilversum-Noord). Dankzij de nieuwe voetgangersbrug, geeft de halte ook toegang tot het Media Park zelf. De bus rijdt vervolgens over de Hilversumse ringweg, naar de westrand van de stad. Een deel daarvan, een smalle weg door een villawijk, is ongeschikt is voor zijn huidige functie. Om een buslijn mogelijk te maken, moet het overige verkeer beperkt worden.

Bij de ‘s-Gravelandseweg kan de bus de ringweg verlaten, en rijdt verder over de naastgelegen Schuttersweg. Via de Loosdrechtseweg bereikt het de Gijsbrecht van Amstelstraat, een oudere ringweg door de zuidelijke wijken. De huidige ringweg (Diependaalselaan) is veel breder, maar deze route bedient de winkelstraten.

De bus rijdt vervolgens langs Station Sportpark. Het zou daar de route delen met de voorgestelde noord-zuid tramlijn Naarden – Hilversum, en dat vereist een onderdoorgang. Ook zonder tram, is een onderdoorgang onvermijdelijk bij hoogfrequente diensten (Randstadspoor). Daarom moet de bus via de Utrechtseweg naar de Soestdijkerweg. Dat is onhandig vanwege een scherpe bocht, maar andere oplossingen zijn nog ingewikkelder.

Vanaf Station Sportpark rijdt de bus via de Van Riebeeckweg naar het ziekenhuis, zijn eindpunt. De lijn in de kortste variant wordt bijna 12 km lang. Gezien de relatief smalle straten en de vele haltes, wordt de rijtijd waarschijnlijk niet korter dan 40 minuten. Een ringlijn is echter niet bedoeld om rondjes te rijeen: de meeste reizigers zullen 10-15 minuten in de bus zitten, voordat ze overstappen op een radiale lijn, of op de trein.

Advertisements
Ringlijn Hilversum

Station Hilversum-Oost

Een station Hilversum-Oost, aan de lijn naar Amersfoort, wordt al langer besproken in Hilversum. De ligging is vergelijkbaar met die van Station Hilversum-Sportpark, op circa 1200 – 1400 m van het hoofdstation. Na de aanleg heeft Hilversum vier stations, maar met 85 000 inwoners is dat wel te rechtvaardigen.

Aan drie lijnen: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC3.0 licentie

vier-stations-Hilversum

 
Hier werd eerder voorgesteld, om de lijn naar Amersfoort viersporig te maken. Tussen Amsterdam en Hilversum is veel nieuwe infrastructuur vereist. Na Hilversum volgt een nieuwe spoorlijn langs Soest voor de stoptreinen. De Intercity (en zijn opvolgers) gebruiken het huidige tracé tussen Baarn en Amersfoort.

Tussen Hilversum en Baarn blijft het tracé ongewijzigd, maar er komen twee sporen erbij. Net ten zuiden van Station Hilversum komt er een ongelijkvloerse kruising voor de lijn naar Utrecht, en de bocht wordt iets verbeterd. Na de bocht loopt de lijn nog 900 m door de bebouwde kom, en daarna in een kaarsrecht lijn door het bos.

Hier werd ook eerder voorgesteld om een stadstram in Hilversum aan te leggen, maar aanleg van een station Hilversum-Oost is daarvan niet afhankelijk. Twee van de voorgestelde tramlijnen zouden bij het Tergooi Ziekenhuis Hilversum eindigen: een stadslijn uit Kortenhoef, en een noord-zuid regio-tramlijn uit Naarden en Bussum. De stadslijn zou de spoorlijn kruisen.

Stedelijke tramlijn in Hilversum, Kortenhoef - ziekenhuis

 
Het station kan aan de Oosterengweg, of naast het ziekenhuis, en dus ook aan de rand van de bebouwing. Daar werd ooit een ringweg gepland, maar ook al zou die alsnog worden aangelegd, dan lijkt een ligging ‘in de wijk’ beter. Met of zonder tramlijn, moet de overweg Oosterengweg worden vervangen. Planologisch heeft een onderdoorgang de voorkeur, maar de straat aan de zuidzijde ligt iets hoger. Om de helling aanvaardbaar te houden, wordt de onderdoorgang circa 500 m lang, en dat betekent geen bushalte naast het station. (Vanwege de beperkte ruimte is een ingang vanaf de onderdoorgang niet mogelijk.)

station-hilversum-oost

 
De ingang kan beter aan de Mussenstraat, waar er voldoende ruimte is. Het station krijgt waarschijnlijk zijperrons, gelijk de voorgestelde viersporige tunnel door Bussum verderop. Eventuele verbreding van de sporenbundel ten behoeve van een eilandperron, kan ook richting Mussenstraat plaatsvinden. Met een station ten oosten van de Oosterengweg, is de loopafstand tot het ziekenhuis ook minder. (Ook bij de keuze van een brug in plaats van een onderdoorgang, kan de ingang beter vanaf maaiveld).

Het station zou de aangrenzende wijken bedienen. Voor reizigers vanuit Hilversum-Oost, in de richting Baarn en Amersfoort, is het een goed alternatief voor Station Hilversum. Een ringlijn (bus) zou dit station beter op de oostelijke wijken aansluiten.

Station Hilversum-Oost

Spoortunnel Hilversum-Noord

Ondertunneling van de spoorlijnen in Hilversum is al jaren onderwerp van discussie. Met de bouw van een voetgangerstunnel onder Station Hilversum, is in elk geval daar gekozen voor sporen op maaiveld. De overweg in de Stationstraat werd gesloten: richting Bussum is er nog één overweg in de bebouwde kom, bij de Schoolstraat. Een onderdoorgang tussen de Koninginneweg en de Simon Stevinweg, kan deze overweg vervangen, maar een spoortunnel biedt meer voordelen.

Klik om te vergroten…

Viersporige tunnel tussen Media Park en Station Hilversum.

Vier sporen door het Gooi (Naarden – Bussum – Hilversum), zijn een voorwaarde voor hoogfrequente diensten. Hier werd eerder voorgesteld om de hele lijn Amsterdam – Amersfoort viersporig te maken. Ondertunneling beperkt in elk geval de geluidsoverlast: de sporen kunnen ook worden verschoven, waarmee twee bochten verruimd kunnen worden. Er ontstaat ook meer ruimte, voor de eerder voorgestelde noord-zuid tramlijn Naarden – Hilversum.

Volledige ondertunneling tussen Station Hilversum en Zanderij Crailo, inclusief een ondergronds station Hilversum-Noord, is echter niet zinvol. Tegenover dit station staan de blinde muren aan de achterkant van het Media Park, en ondertunneling kan deze barrière-werking niet opheffen.

Tunnel-tracé

De spoorlijn vanaf Bussum-Zuid is tot aan Hilversum kaarsrecht. Na de overbrug in de Nieuwe Crailoseweg, aan de rand van Hilversum, buigt de lijn enkele graden naar Station Hilversum Noord. Hier komen de extra sporen aan de oostkant van de bestaande sporen, op een groenstrook. Ook de ruimte voor nieuwe perrons bij Station Hilversum-Noord, wordt vooral aan de oostkant gewonnen. (De perron-indeling hangt af van de sporen-indeling: tussen Amsterdam en Utrecht gebruikt ProRail eilandperrons, met de snelle sporen aan de buitenkant).

Na de perrons en ter hoogte van de rotonde, daalt de lijn naar een tunnel, dat begint bij de Johannes Geradtsweg (ringweg). De huidige overbrug moet gesloopt worden, maar de ringweg wordt niet verlaagd tot maaiveld, omdat het terrein aan de westzijde toch hoger ligt. Onder de nieuwe brug, bij het TROS-gebouw, komt er een tramhalte van de voorgestelde noord-zuid tramlijn. (In de huidige toestand lijkt er daarvoor geen ruimte).

500 m van station Hilversum ligt er nog een bocht, bij de overweg Schoolstraat. Verruiming moet aan de oostkant gebeuren, daarom komen de extra sporen ook aan de oostkant van de bestaande sporen. Zonodig schuift de hele sporenbundel iets naar het oosten. Dat betekent dat de spoortunnel vooral onder de huidige Noorderweg komt te liggen. Tot aan de Huygensstraat ligt er een ruime groenstrook, en de huizen kunnen blijven staan. Tussen de Huygensstraat en de Stevinweg zal de sloop van enkele panden wellicht nodig zijn.

Klik om te vergroten: detail Schoolstraat…

Viersporige tunnel met toerit bij Station Hilversum.

Het tunnelgedeelte eindigt ter hoogte van de huidige overweg Schoolstraat, en de lijn klimt weer naar maaiveld. Ook hier moeten waarschijnlijk enkele panden wijken, die te dicht bij de sporen staan. De tunnel hoeft niet diep te liggen, en de toeritten kunnen kort blijven. Met geen perrons in de tunnel, kan de maximale helling van 2,5% toegepast worden. Het overdekte gedeelte van de tunnel wordt dan circa 600 m lang, tussen de Johannes Geradtsweg en de Schoolstraat. Planologisch lijkt er geen probleem met deze ligging, maar tijdens de bouw zal de Noorderweg grotendeels onbruikbaar zijn.

Spoortunnel Hilversum-Noord

Tram Hilversum: noord-zuid stadslijn

Een eenvoudig stedelijk tramnet in Hilversum is hier eerder voorgesteld, deels op het tracé van langere regio-lijnen. Hier wordt een derde stadslijn in Hilversum voorgesteld, deels op het tracé van de voorgestelde noord-zuid tramlijn uit Naarden en Bussum.

Stadstram Hilversum, derde lijn in rood

Derde stedelijke tramlijn in Hilversum.

De lijn zou lopen van het Media Park, via het centrum, naar Nieuw-Loosdrecht. Het vervangt bus 104, dat een slingerende route volgt, van Loosdrecht naar Station Hilversum. De lijn begint bij de noord-ingang van het Media Park (bij de rotonde, aan de rand van de bebouwde kom). Tot in het centrum van Hilversum, is het tracé gelijk aan de noord-zuid regio-lijn uit Naarden.

Er is een halte naast Station Hilversum Noord, and de lijn bereikt het centrum via de Lage Naarderweg, de Naarderstraat en de Stationsstraat. De lijn rijdt langs Station Hilversum, waar het een halte deelt met de tramlijn uit Huizen, en verder via Schapenkamp naar de Vituskerk.

Noord-zuid regio-lijn in Hilversum…

Tramlijn Naarden - Bussum - Hilversum, tracé in Hilversum

Vanaf de rotonde bij de Vituskerk, gaat de stadslijn verder richting Kerkbrink (de regio-lijn draait richting Station Sportpark). Het tracé door de Langestraat wordt eerst gedeeld met de overige stadslijnen. Een tramlijn naar Hilversum-Zuid kan echter geen gebruik maken van een brede uitvalstraat. Met name de Havenstraat is problematisch: niet alleen de breedte telt, maar ook de functie van een straat, in dit geval veel horeca. Ook de Bosdrift laat in zijn huidige toestand geen dubbelsporige tramlijn toe.

Daarom moet het tracé gesplitst worden: stad-in via Bosdrift en Havenstraat (de huidige rij-richting), en stad-uit over de Neuweg. Vanaf de Langestraat, draait de tram naar de Neuweg. Het volgt deze straat tot de kruising met de Hilvertseweg, en dan de Hilvertseweg tot aan de Diependaalselaan. Het rijdt over de Diependaalselaan tot aan de kruising met de Bosdrift, waar de gesplitste tracés weer samen komen. Stad-uit zijn er haltes bij de Koningsstraat, Van Amstelstraat (hoofdwinkelstraat van Hilversum-Zuid) en hoek Hilvertseweg (hier ook een winkelstraat).

Stad-in rijdt de tram rechtdoor over de Bosdrift en Havenstraat, tot aan Kerkbrink. Daar sluit het aan op het tracé van de lijnen uit Kerkelanden en Kortenhoef. Op het één-richting tracé zijn er twee haltes, bij de Van Amstelstraat en Haven / Koningsstraat.

Vanaf de hoek Bosdrift rijdt de lijn over de Diependaalselaan, met een halte bij de Admiraal de Ruyterlaan. Het draait naar de Van Ghentlaan, met een halte op de hoek, en daarna bij de scholen.

Klik om te vergroten: tram centrum – Nieuw Loosdrecht

Stedelijke tramlijn Hilversum, station - Zuid - Nieuw Loosdrecht.

Op de grens van Hilversum is er een halte bij het tijdelijke raadhuis van de gemeente Wijdemeren. Via de Loosdrechtseweg bereikt de lijn Nieuw-Loosdrecht (6000 inwoners). Het tracé hier is eenvoudig: over de Frans Halslaan en Eikenlaan, met één tussenhalte bij het St. Annepad, naar het pleintje voor de winkels aan de Lindenlaan. (De eindhalte moet goed verbonden worden met de nieuwe winkels aan de Nootweg, desnoods met de sloop van enkele woningen).

Deze lijn word 7,5 km lang, met 15 haltes. De lengte is normaal voor een stadslijn, en het stratenpatroon vereist een korte halteafstand. De twee eerder beschreven stadslijnen zijn 8 en 9,5 km lang. Samen met een ringlijn (bus) kunnen ze alle huidige buslijnen vervangen. De echte streeklijnen (naar bijvoorbeeld Breukelen en Weesp) blijven rijden, maar hebben niet meer de functie van stadsbus in Hilversum zelf.

Tram Hilversum: noord-zuid stadslijn

Tram Gooi: stadstram Hilversum

Vier regio-tramlijnen in het Gooi werden hier eerder voorgesteld: zie de korte inleiding bij Tramlijn Hilversum – Huizen. Hier wordt een klein stedelijk tramnet in Hilversum voorgesteld, deels op de tracés van de langere regio-lijnen. Naast de Huizen-lijn, eindigt ook de voorgestelde noord-zuid tramlijn uit Naarden en Bussum in Hilversum.

Hilversum heeft 85 000 inwoners, de lijnen liggen deels in de gemeenten Laren en Wijdemeren, en bereiken meer dan 100 000 inwoners. Het is nadrukkelijk een stadstram, en ook de regio-lijnen zijn eerder stadstram dan sneltram. Het materieel moet daarmee rekening houden.

Tram Hilversum, twee stadslijnen.

De tramlijnen hebben de vorm van een X: van Kortenhoef naar Ziekenhuis Hilversum, en van Laren naar Kerkelanden. Een lijn van het Media Park via Hilversum-Zuid naar Loosdrecht, wordt apart beschreven. De lijnen krijgen overstaphaltes aan de rand van het centrum, dat in Hilversum vrij klein is.

Kortenhoef – centrum – Ziekenhuis

Deze lijn begint bij een eindhalte aan de rand van Kortenhoef (6500 inwoners), en rijdt over de Kerklaan richting Hilversum. De eerste tussenhalte is bij het winkelcentrum, de volgende bij de brug over de vaart (langs de vaart ligt ‘s-Graveland, een lintdorp). Van hier tot Hilversum, loopt de lijn door beschermd landschap: een halte is mogelijk bij Land en Bosch, maar dat is vooral voor de wandelaars, want er is nauwelijks bebouwing. Dit is overigens het tracé van de voormalige paardentram naar ‘s-Gravenland.

De eerste halte in Hilversum is Nimrodpark: de volgende halte, aan de ringweg, is bedoeld voor overstap op de bus. (In aanvulling op de radiale tramlijnen is een ringlijn nodig). De twee volgende haltes liggen bij het AKN-gebouw (AVRO, KRO, NCRV), en bij het oude AVRO-gebouw (looproute naar het stadhuis).

Klik om te vergroten:Tram Kortenhoef – Ziekenhuis…

Stedelijke tramlijn in Hilversum, Kortenhoef - ziekenhuis

Een halte aan de Kerkbrink bedient de westkant van het centrum. Er is hier voldoende ruimte voor een tramlijn, maar dat vereist een volledige herinrichting van het plein. Ook de Langestraat, de ring om het centrum, moet 100% heringericht worden. In het smalste gedeelte is sloop onvermijdelijk (voormalige RAF-winkel en aangrenzende panden). Mogelijk kan de tram in één richting door de Herenstraat, net als de huidige buslijn. Onvermijdelijk gaat ook de verkeerscirculatie in Hilversum-centrum op de schop. De problemen zijn vergelijkbaar met de inpassing van de tram in de binnenstad van Groningen.

Vanaf de rotonde bij de Vituskerk, is er weer voldoende ruimte beschikbaar. De lijn uit Kortenhoef deelt hier een halte met de noord-zuid lijn uit Naarden. (Dit is de enige halte dat alle stadslijnen zouden aandoen).

Deze lijn loopt niet langs het station, maar door de Beatrixtunnel naar Hilversum-Oost. Een nieuwe tramtunnel is wellicht nodig, aan de zuidkant van de verkeerstunnel. Na een halte op de Minckelerstraat (bij de Minckelersschool), draait de lijn naar het zuiden, over de Van der Heijdenstraat en Oostereng.

Moderne stadstram: Bombardier Cityrunner in Brussel, foto met CC licentie van Vitaly Volkov.

Bombardier tram in Brussel / Bruxelles

De lijn kruist nu de spoorlijn naar Amersfoort. De overweg moet uiteraard verdwijnen, en de tram moet een halte bij het station krijgen. Louter technisch is dit een geschikte plek voor een brug, omdat de spoorlijn iets lager ligt dan het terrein ernaast. Planologisch is een onderdoorgang beter: daarvoor moeten enkele huizen wijken, vlak bij de lijn aan de oostkant van de straat. Dit is ook een geschikte plek voor een Station Hilversum-Oost – al lang in discussie, maar inmiddels geeft de gemeente de voorkeur aan een busbaan naar de A27.

Via de Van Riebeeckweg bereikt de lijn zijn eindhalte, bij het ziekenhuis. Deze wordt overigens vervangen door nieuwbouw aan de zuidkant van het bestaande gebouw: dat heeft geen gevolgen voor de lijn, dat doorgetrokken kan worden. Het laatste stuk tramlijn wordt gedeeld met de noord-zuid lijn uit Naarden, dat ook over de Van Riebeeckweg rijdt. (Er zijn dan twee tramlijnen tussen ziekenhuis en Vituskerk).

Deze lijn wordt 8 km lang, met 15 haltes in totaal. Het vervangt de huidige buslijnen 105 en 106 op de route naar ‘s-Gravenland. Een buslijn naar Weesp (106) blijft nodig, maar deze kan Hilversum beter verlaten via de Vreelandseweg.

Laren – Kerkelanden

Van Laren tot Hilversum, gebruikt deze stadstram het tracé van de tramlijn Huizen – Hilversum. De langere lijn heeft meer een regionale functie.

Klik om te vergroten: Laren – Hilversum.

Gooi-regio tramlijn Hilversum - Laren - Huizen.

Laren is groot genoeg (11 000 inwoners), om doortrekking van een stadslijn vanuit Hilversum te rechtvaardigen. Het centrumhalte in Laren, op de Brink, ligt ook maar 4 km van Station Hilversum. Met 3-4 haltes, en een tracé in een rechte lijn, zal de rijtijd naar Hilversum ook kort zijn.

In Hilversum duikt de lijn onder de spoorlijn, vanaf de Larenseweg of de busremise, om de voorkant van Station Hilversum te bereiken. De lijn uit Huizen eindigt hier: de stadstram gaat verder over Schapenkamp (deel van de ring om het centrum). Dit stuk wordt gedeeld met de noord-zuid tramlijn uit Naarden.

Tramlijnen bij het station: noord-zuid lijn geel, overige lijnen blauw…

Tramlijnen in centrum Hilversum.

De twee lijnen delen ook de halte bij de Vituskerk: daarna draait de noord-zuid lijn naar de Emmastraat. De tram uit Laren gaat hier rechtdoor, over de Langestraat, naar de Kerkbrink: ook deze lijn kan wellicht in één richting door de Herenstraat. Inpassing van de halte op de Kerkbrink is moeilijk: het komt ongeveer tussen de Spijkerpanden en het Museum (voormalig stadhuis). Ook de bocht van Brink naar Vaartweg is problematisch, vanwege de nieuwbouw op de hoek.

Na de splitsing Vaartweg / Havenstraat is de Vaartweg breed genoeg. De straat gaat hier omhoog: Hilversum kent hoogteverschillen van tot 30 meter. Voor moderne trams is deze helling geen probleem. Op het hoogste punt, bij de Badhuislaan, komt er een halte: daarna daalt de straat weer. Net voor de hoek Loosdrechtseweg, is er nog een halte.

De lijn kruist nu de voormalige Gooise Vaart, en gaat verder richting Kerkelanden, over de Heidestraat en Zeverijnstraat. Een halte Zeverijnplantsoen geeft overstap op een ringlijn (bus) langs de Van Amstelstraat. Aan het einde van de Zeverijnstraat is er een halte, net voor de ringweg.

Klik om te vergroten: Station – Kerkelanden.

Tram Hilversum, stadslijn centrum - Kerkelanden.

De lijn kruist de ringweg naar Kerkelanden, een stadsuitbreiding uit de jaren ’70. De wijk is op een eigen buslijn bedacht (stadsbus 1): deze rijdt een rondje door de wijk, en dan terug naar het centrum. Desondanks is de ontsluitingsweg Kerkelandenlaan geschikt voor een tram. De eerste halte komt ter hoogte van het winkelcentrum: de tram kan niet langs rijden, want het ligt ingeklemd tussen galerijflats. Daarna vervallen de huidige haltes bij sporthal Kerkelanden en Augustinushof, verder zijn de tramhaltes gelijk aan de bushaltes. De tram krijgt een eindhalte op een grasveld, bij het begin van de Ludgeruslaan.

Deze lijn vervangt buslijn 1 en ook, samen met de regiolijn naar Huizen, de huidige buslijn 108. Het wordt 9,5 km lang, niet ongewoon voor een stedelijke tramlijn. Op het gedeelte tussen station en Kerkelanden (4800m) zijn er 9 tussenhaltes, met een halte-afstand van slechts 480 m. Dat is kort, maar deze haltes zijn goed aangesloten op het stratenpatroon, en belangrijke bestemmingen. Met de keuze om de wijk Kerkelanden volledig te bedienen, vervalt de optie om de lijn door te trekken naar Nieuw-Loosdrecht. Een eventuele derde stadslijn kan wel naar Loosdrecht.

Tram Gooi: stadstram Hilversum

Tram Gooi: noord-zuid tramlijn Naarden – Hilversum

Deze tramlijn Naarden – Bussum – Hilversum maakt deel uit van een tramnet in het Gooi: zie de korte inleiding bij Tramlijn Hilversum – Huizen. De noord-zuid lijn volgt een nieuw tracé, met weinig gebruik van de oude tram-tracés (van de Gooische Stoomtram).

Regio Gooi, tramlijn Naarden - Bussum -Hilversum

 
Naarden en Bussum delen één bebouwde kom, met samen 50 000 inwoners. De lijn zou beginnen aan het noordpunt van Narden, bij het kantorenpark Gooimeer (hier is ook ruimte voor een remise). De lijn gaat meteen onder de snelweg A1 (bij afrit 6), en draait naar de Amsterdamsestraatweg.

De tram volgt nu het tracé van de Gooische Stoomtram uit Amsterdam, naast de Naarder Trekvaart. Aan de noordkant is een bedrijfsterrein, aan de zuidkant een naoorlogse woonwijk. Op dit rechte stuk komen er twee haltes, gelijk de bushaltes (Rubberstraat en Meerstraat).

De oude tram reed door Naarden-Vesting, naar de Amersfoortsestraatweg. Dat was toen al moeilijk, vanwege de smalle straten en vestingwerken. Het tracé kan nu wel korter, net binnen de vestingwerken, over de Westerwalstraat. Aan de rand van het stadje, draait de lijn naar rechts. Hier moet een hap uit de aarden wal – een beperkte ingreep vergeleken met de eerdere verbouwing van dit bastion tot parkeerterrein. De halte komt vóór de bocht: hier is anders geen ruimte. Ook de hoek van de Van Wettumweg vereist aanpassingen, en ook hier zijn de vestingwerken eerder doorgesneden: de weg is in de jaren ’30 door de aarden wal heengebouwd.

Tram door Naarden…

Tramlijn Naarden - Hilversum door Naarden-Vesting.

 
Het tracé op straat door Naarden-Vesting heeft dus één halte, in de zuidwest-hoek. Via de de Van Wettumweg, verlaat de tram de vestingwerken, en rijdt verder over de Alexanderlaan, met een halte bij het hertenkamp (hoek Wilhelminalaan). De lijn kruist de Rijksweg naar de Hortensiuslaan, met een halte bij het tankstation.

Anders wordt het bij de aanleg van de voorgestelde spoorlijn uit Almere. Deze krijgt een nieuw tracé in tunnel door Naarden. In dat geval, zou de tram juist via de Meerstraat en Visserlaan lopen, om een nieuw station te passeren, op de hoek met de Rijksweg. De tram zou dan naast de Rijksweg lopen, tot aan de Hortensiuslaan. Het tracé is even lang, maar loopt niet via de vesting.

Nieuwe spoorlijn door Naarden en Bussum, met tramnet in blauw: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC3.0 licentie

Regionale metro en tram in Naarden / Bussum.

 
Vanaf de kruising Rijksweg / Hortensiuslaan, volgt de tramlijn de noord-zuid hoofdroute door Bussum (een deel ligt in de gemeente Naarden). Een deel van de Brinklaan moet verbreed worden, met de sloop van enkele panden en een tankstation, aan de vaartzijde. Bij de Brediusweg, geeft de lijn overstap op de eerder voorgestelde tramlijn Bussum – Huizen

Door het centrum van Bussum zijn twee tracés beschikbaar. Het eenvoudigste is rechtdoor over de Brinklaan, wel de oude hoofdstraat, maar geen voetgangersstraat. Bij het smalste gedeelte moeten drie panden worden gesloopt (hoek Havenstraat, geen erfgoed). Deze variant krijgt twee haltes aan de rand van het winkelgebied: Wilhelmina Plantsoen en Kerkstraat (voor de kerk).

Tram Bussum, twee tracés…

Tramlijn Naarden - Hilversum door Bussum-centrum

 
Een oostelijk centrum-tracé loopt via de Landstraat, Nieuwstraat, en Laarderweg. Deze krijgt haltes bij de Nieuwe Raadhuistraat, Kerkstraat (bij de rotonde) en Singel (winkels op de Laarderweg). Beide varianten komen weer samen bij Station Bussum-Zuid. Hier geeft de lijn overstap op de tramlijn Bussum – Laren – Eemnes, dat bij het station begint.

De tram kan op vrije baan langs de N524, over bos en heide naar Hilversum (85 000 inwoners). De tramlijn dupliceert hier de spoorlijn, maar het alternatief is een dubbele overstap tram-trein-tram.

In Hilversum, krijgt het Media Park twee haltes: bij de noord-ingang (aan de rotonde), en naast Station Hilversum Noord. Dit station wordt middels een nieuwe voetbrug met het Media Park verbonden.

Tram door Hilversum…

Tramlijn Naarden - Bussum - Hilversum, tracé in Hilversum

 
De tram volgt nu de Lage Naarderweg richting centrum. Dit tracé gaat onder de ringweg, een voordeel, maar de plek is niet echt geschikt voor een halte. Als de naastgelegen spoorlijn in tunnel verdwijnt, ten behoeve van viersporigheid Amsterdam – Amersfoort, dan verbeteren de looproutes naar de omgeving. Er komt in dat geval wel een halte: de brug moet ook verbouwd worden.

De tram rijdt via de Naarderstraat en de Stationsstraat, naar het Stationsplein, met een halte op de hoek Koninginneweg (bij de kerk). Het gebied langs de Stationsstraat wordt de komende jaren herontwikkeld.

De tram passeert Station Hilversum via Schapenkamp, de binnenste ringweg. Daarmee kan de tramlijn uit Huizen ook erop aansluiten, als het de spoorlijn bij het station in tunnel kruist. Het tracé Media Park – Station, kan ook worden gebruikt door een noord-zuid stadslijn.

Noord-zuid lijn geel, mogelijke overige lijnen blauw…

Tramlijnen in centrum Hilversum.

 
De lijn gaat verder om het centrum heen, over Schapenkamp. Na een halte bij de Vituskerk, draait het naar de Emmastraat, en rijdt stad-uit. Mogelijk is er een halte voor Café Tolhuis (bij de scholen). In elk geval rijdt de tram over de Soestdijkerstraatweg naar Station Hilversum Sportpark.

De tram moet hier de spoorlijn kruisen, en dat moet ongelijkvloers. Als de spoorlijn verhoogd of verlaagd wordt, dan betekent dat ook een nieuw station op viaduct, of in tunnel. Daarom is het veel eenvoudiger, om de straat onder de spoorlijn te voeren, ook al komt de halte verder weg van de perrons te liggen (bij het huidige tankstation). De Soestdijkerstraatweg is niet breed: enkele panden aan de noordzijde moeten wijken, ook om twee monumenten aan de Laapersweg te sparen. Bij de bouw van de onderdoorgang, kan het station een eilandperron krijgen, aan de zuidkant van de weg.

In theorie kan deze lijn (zonder onderdoorgang) via de Utrechtseweg naar Laapersveld, naar een eindpunt achter de scholen, en naast het perron. Planologisch is een eindhalte bij Ziekenhuis Hilversum beter: te bereiken via de Riebeeckweg (met halte Barentszweg). Het eindpunt kan ook met een stadslijn gedeeld worden.

De tramlijn wordt 13 km lang met met 16-19 tussenhaltes, vergelijkbaar met een lange stadslijn in Amsterdam of Den Haag. Zonder de weg Bussum – Hilversum, is de halteafstand 500-600 m, ook kenmerkend voor een stadstram. Een sneltram is hier overbodig: er ligt al een noord-zuid spoorlijn. Met vier tramlijnen, kan de tram de ‘streekbus’ in het Gooi grotendeels vervangen. Enkele aanvullende buslijnen, bijvoorbeeld naar Bussum-Oost en Hilversumse Meent, blijven noodzakelijk.

Tram Gooi: noord-zuid tramlijn Naarden – Hilversum

Tram Gooi: tramlijn Hilversum – Huizen

Regionale tramlijn Gooi

Al jaren wordt gesproken over herstel van een tramnet in het Gooi. Daarvan is niets terechtgekomen: de enige lijn die kans maakte, een nieuw tracé over de Stichtse Brug naar Almere, is gedegradeerd tot snelbus over de A27, een zogenoemde HOV lijn. De laatste tram- plannen waren beperkt tot één lijn, langs de snelweg A1 en de Crailoose Weg (N527). Dat tracé is vooral gericht op de automobilist.

Hier wordt een eenvoudig tramnet in het Gooi voorgesteld, met vier lijnen: Bussum – Huizen, Bussum – Eemnes, Hilversum – Huizen, en Naarden – Hilversum. Het is niet gericht op de automobilist, maar verbindt vooral dorpskernen en stations. De regio heeft ongeveer 200 000 inwoners, genoeg om een tramnet te rechtvaardigen.

Voorstellen voor tramtracés in Het Gooi volgen vaak de lijnen van de voormalige Gooische Stoomtram (1882-1947), en dat is hier ook het geval. Bij de voorstellen is ook rekening gehouden met een bescheiden stadsnet in Hilversum. Als eerste wordt hier de tramlijn Hilversum – Huizen beschreven. Vanwege de beperkte ruimte wordt uitgaan van kleinere tweerichtingtrams.

Tramlijn Hilversum – Huizen

De oude tramlijn naar Huizen begon bij een remise aan de oostzijde van Station Hilversum, eigenlijk een tramstation. Na een kort stuk eigen tracé, liep de lijn verder over de Larenseweg: de overgang van remise naar straat is nog altijd zichtbaar, als inrit van de Connexxion busremise.

Het zou mogelijk zijn, om de oude toestand te herstellen, met een tramhalte achter Café Dudok. Het centrum ligt echter aan de overkant van het spoor: daarom liever een halte aan de voorkant van het station. Deze kan ook gebruikt worden door de voorgestelde noord-zuid lijn uit Naarden en Bussum, dat langs het Mediapark zou lopen.

Dat vereist een tramtunnel naar het Stationsplein, op de plek van de voormalige overgang. De ruimte is beperkt, en de bouw wordt ingewikkeld, maar het lijkt wel te kunnen. De tram kan de tunnel bereiken vanaf het oude tram-tracé: daarvoor moet de busremise en het ‘Connexxion-huisje’ gesloopt worden. Een tunnel naar de Larenseweg is ook een optie, maar dat vereist de sloop van de winkelrij aan de noordkant van de straat, bij het station.

Klik om te vergroten…

Gooi-regio tramlijn Hilversum - Laren - Huizen.

De tram rijdt verder de stad uit, over de Larenseweg, met een halte voor de kruising met Jan van der Heydenstraat (bij de Super de Boer). Net na de ringweg is er nog een halte, aan de rand van de stad.

Het tracé volgt de oude tramlijn over de heide naar Laren, met een halte bij het St. Janskerkhof (toegang natuurgebied). Aan de rand van Laren is een halte mogelijk bij de St. Janstraat, na de afrit van de A1. Het centrumhalte in Laren komt bij de Brink, met overstap op de voorgestelde tramlijn Bussum – Laren – Eemnes. Bij het begin van de Torenlaan volgt de tram de huidige eenrichtingsindeling, met een halte bij de Remiseweg (rotonde).

Klik om te vergroten…

Nieuwe tram door Laren, op oud tracé.

De Torenlaan is niet breed, en een tramlijn hier gaat duidelijk ten koste van het autoverkeer. Met verder één tussenhalte, bij het voormalige gemeentehuis, bereikt de lijn het centrum van Blaricum – veel kleinschaliger dan die van Laren. Het centrumhalte komt naast de Albert Heijn.

De oude tramlijn ging verder rechtdoor, over de Huizerweg: in Huizen sloot het aan op de tram Bussum-Huizen. Een tracé over de Huizerweg blijft een optie, voor een nieuwe lijn Bussum – Huizen – Blaricum. Omdat de groeikern Huizen aan de oostkant is uitgebreid, zou de nieuwe lijn uit Hilversum bij voorkeur ook de oostkant aansluiten.

Daarvoor is een nieuw tracé nodig, over de Bergweg. Dit is de bebouwingsgrens van Blaricum, met aan de westkant open veld: aan het einde komt er een halte Meentzoom, aan het noordpunt van Blaricum. De tramlijn gaat dan verder naast het fietspad naar Huizen: het volgt hier een landschapsgrens, met een voormalige zandgroeve aan de oostkant.

Over de heide naar Huizen…

Tram Blaricum - Huizen over de heide

Bij de Randweg draait de lijn, volgt kort de Randweg, en duikt dan onder het kruispunt in een korte tunnel. Het komt boven aan de oostkant van ‘t Merk, de ontsluitingsweg van de nieuwbouwijken. De eerste halte komt pas bij de Gemeenlandselaan: daar zijn goede looproutes naar de woonwijken. De volgende halte komt bij het winkelcentrum Oostermeent: een tracé aan de oostzijde van de weg is hier in het voordeel.

De lijn gaat nu verder over de Huizermaatweg, richting dorpskern. Twee bestaande bushaltes zijn als tramhalte geschikt: bij Fauna en De Haar. (De halteafstand is wel klein: de geplande HOV heeft één halte, bij Jol).

Klik om te vergroten…

Tram door Huizen-Oost naar busstation.

De lijn uit Hilversum eindigt bij het busstation, 700 m van het centrale plein van Huizen. Er is een goede tracé beschikbaar om het centrum heen, over Zuiderzee, Bestevaer, en Karel Doormanlaan, maar het lijkt beter om dat tracé over te laten aan een andere tramlijn, uit Bussum.

Wat niet kan, is een tram-tracé door de oude dorpskern van Huizen. De kronkelende straten met historische boerderijen, laten dat gewoon niet toe. De voormalige tram uit Naarden eindigde aan de westzijde van het centrum, vlak bij de dorpskerk. Daar sloot het aan, op de lijn naar Blaricum over de Huizerweg, en herstel van die tracés zou ook de westkant van Huizen met Blaricum en Laren verbinden: meer daarover later.

De tramlijn Hilversum – Huizen wordt 11,5 km lang, met 11-13 tussenhaltes, en een halteafstand van rond 850 m. Dat lijkt op een stadslijn, en dat is deze tramlijn ook. Het loopt vooral door woonwijken, en door de dorpskernen, in tegenstelling tot de officieel geplande HOV-lijn. De tram rijdt dan wel langzamer, maar het tracé is korter: 40 minuten Huizen Busstation – Station Hilversum is realistisch.

De overige lijnen zijn:

Tram Gooi: tramlijn Hilversum – Huizen