Tram Hoofddorp – Heemstede

Deze tramlijn van Hoofddorp naar Station Heemstede-Aerdenhout hoort bij een voorgesteld tramnet in Haarlem. De lijnen worden één voor één beschreven: lees daarom eerst de inleiding met lijst van lijnen.

Deze lijn ligt niet geheel binnen de Haarlemse agglomeratie, en passeert de Haarlemse binnenstad ook niet: het tracé volgt de N201. Circa 1200 m tracé wordt gedeeld met de eerder voorgestelde noord-zuid tramlijn IJmuiden – Haarlem – Bennebroek. De Hoofddorp – Heemstede lijn kan dan ook ‘los’ aangelegd worden. Het sluit ook aan, op een mogelijke tramlijn naar Zandvoort, deels op voormalig tram-tracé .

Voor deze tramlijn is er ook een alternatief, namelijk een Heemstede-tak, van de eerder voorgestelde Metro Haarlemmermeer. Deze lichte metro maakt gebruik van de bijzondere omstandigheden in de Haarlemmermeer (ruitvormige infrastructuur, brede wegen, geen historische bebouwing), en heeft twee lijnen die in Hoofddorp kruisen. Het tracé van een aftakking naar Heemstede, is bijna gelijk aan die van de tram.

Klik om te vergroten: de ‘rode lijn’ van de Metro Haarlemmermeer, met verlenging naar Heemstede, in geel…

Lichte metro Haarlemmermeer, rode lijn met aftakking Heemstede

Tram en metro zijn hier alternatieven voor elkaar. In grote steden rijdt wel eens een tram boven een metro, omdat ze verschillende vervoersfuncties hebben: dat geldt niet voor dit trace. Hier wordt simpelweg de tramlijn Hoofddorp – Heemstede beschreven: meer later over de lijn naar Zandvoort.

De huidige verbinding tussen Haarlem, Hoofddorp en Schiphol is de Zuidtangent, een snelbus op eigen baan, oftewel “HOV”. Er is al langer gesproken over de mogelijkheid van een tak van/naar Heemstede, langs de N201, maar concrete plannen zijn er niet. De hier voorgestelde tramlijn maakt nauwelijks gebruik van het tracé van de Zuidtangent. De eerder voorgestelde tram Haarlem – Schiphol biedt namelijk een kortere route naar Schiphol, dwars door de polder. De nieuwe lijn verbindt vooral Heemstede en Hoofddorp, en de N201 is de kortste route. Het wordt meer een stadstram, dan een regionale HOV-lijn.

De lijn zou beginnen onder Station Hoofddorp, bij de huidige bushaltes (dus niet bij de verhoogde perrons van de Zuidtangent). De tram rijdt via de Van Heuven Goedhartlaan naar de Kruisweg (of via de Planetenweg, zoals de huidige buslijn). Het draait dan richting centrum.

Het station ligt aan de rand van Hoofddorp, en dit tracé verbindt station en centrum: de Zuidtangent vermijdt juist het centrum, want het was bedacht als verbinding met Schiphol. De lijn krijgt haltes in kantorenzone Beukenhorst, bij de Boslaan, en in het centrum (Marktplein, looproute naar nieuw winkelcentrum).

Klik om te vergroten: tram door Hoofddorp…

Tram van Station Hoofddorp via Marktplein, richting Heemstede

Daarna gaat de lijn rechtdoor over de Kruisweg, totdat het kan aansluiten op het bestaand tracé van de Zuidtangent. De haltes blijven onveranderd: Prins Bernhardlaan, Houtwijkerveld, fietstunnel Overbos, en bij het Spaarne Ziekenhuis Hoofddorp. Daarna verlaat de tram weer het Zuidtangent-tracé, en gaat verder naast de Kruisweg (N201), dat hier veel breder is. Tot in Heemstede zijn de haltes weer gelijk aan die van de bussen: Spieringweg, voor de brug over de Ringvaart (buurtschap Cruquius), Javalaan, en Wipperplein.

Klik om te vergroten: tram tussen Hoofddorp en Ringvaart …

Tram Hoofddorp - Heemstede langs N201, deels op Zuidtangent-tracé

Bij het Wipperplein sluit de lijn aan, op de eerder voorgestelde noord-zuid lijn Haarlem – Bennebroek.

De twee lijnen delen twee haltes, Zandvaartkade en hoek Lanckhorstlaan, en splitsen weer. De tram rijdt via de Lanckhorstlaan, met haltes Bronsteeweg (winkelstraat) en de kruising Herenweg (noord-zuid busroute). Dit stuk wordt gedeeld met een mogelijke tangentlijn uit Haarlem-West via Schalkwijk.

De lijn eindigt op het stationsplein van Station Heemstede-Aerdenhout. De eindhalte wordt gedeeld met de eerder voorgestelde noord-zuid tramlijn langs de Leidsevaart.

Klik om te vergroten: tram door Heemstede…

Tram Hoofddorp - Heemstede, deels over Heemsteedse Dreef

De lijn wordt 11,5 km lang. De gemiddelde halte-afstand is 750 m, de tram zou veel op eigen baan lopen, en het tracé is vaak recht. Daarom is een (voor een tram) hoge snelheid haalbaar, en een reistijd van rond 25-30 minuten.

Vanwege de sterk wisselende belasting van een strandlijn, lijkt het niet zinvol om de Hoofddorp-lijn door te trekken naar Zandvoort, 6 km verder. Het is beter om de tramlijn naar Zandvoort te isoleren van de overige lijnen, met Station Heemstede-Aerdenhout als overstappunt.

Advertisements
Tram Hoofddorp – Heemstede

Metro Haarlemmermeer

Hier wordt een lichte metro voorgesteld, dat de twee hoofdassen van de Haarlemmermeerpolder volgt (de polder is gelijk de Gemeente Haarlemmermeer). Het gaat om losstaande infrastructuur, dat geen tracé deelt met andere systemen. De keuze van voertuig en systeem staat dan volledig vrij: een lichte automatische metro zoals de VAL is de beste keuze.

De metro-lijnen zijn een alternatief voor twee van de eerder voorgestelde verbindingen tussen de Schiphollijn en de spoorlijn Haarlem – Leiden. Een derde variant, langs de zuidrand van Hoofddorp, zou de hier voorgestelde metro kunnen aanvullen, of juist vervangen worden door een extra metro-lijn. Het metro-voorstel hangt ook samen, met de eerder voorgestelde verschuiving van de spoorlijn door de Bollenstreek. De metro zou bij Lisse (eventueel ook Hillegom) hierop aansluiten.

Het voorstel omvat twee metro-lijnen, die deels de historische assen van de Haarlemmermeerpolder volgen. Voor het gemak heten ze de ‘blauwe’ en de ‘rode’ lijn. Ze kruisen in Hoofddorp, gebouwd na de drooglegging in 1852 op het kruispunt van de hoofdvaarten. Zoals de naam aangeeft, was het bedoeld als bestuurscentrum: het heeft inmiddels 73 000 inwoners, de helft van de gemeente.

Klik om te vergroten…

metroblauw-hmeer

rodemetro-hmeer

De blauwe lijn begint in Lisse. Voorwaarde hiervoor is de verplaatsing van de spoorlijn door de Bollenstreek. De bedoeling is dat de lijn overstap geeft op treinen richting Leiden, bij het voorgestelde station Lisse-Keukenhof. Het metro-station zou een kort stuk evenwijdig aan deze spoorlijn lopen, en dan naar het oosten draaien, met een station aan de noordkant van Lisse (bij de rotonde aan de Heereweg). Het kruist de Ringvaart in tunnel, met een station aan de noordkant van Lisserbroek (3500 inwoners).

De lijn draait dan 90 graden, om een tracé langs de Nieuwerkerker Tocht te volgen. Dit is het voormalige tracé van de Haarlemmermeer-spoorlijn, dat toen aan de rand van Nieuw-Vennep lag. Inmiddels ligt het tracé tussen de oude bebouwing, en de VINEX-wijk Getsewoud. Nieuw-Vennep zou drie stations krijgen, de middelste bij het winkelcentrum van Getsewoud.

Klik om te vergroten…

lisse-metro….lisse-vennep

Evenals de spoorlijn-variant zou de lijn dan afbuigen richting bedrijvenpark De President, de zuidhoek van Hoofddorp. De lijn zou verder onder de Hoofdvaart / Hoofdweg lopen, door Hoofddorp. De lijn heeft in elk geval stations bij de Tesselschadelaan, van Heuven Goedhartlaan (overstap Zuidtangent), en in het centrum tussen Kruisweg en Van Stamplein. Een station aan de noordelijke ringweg is denkbaar, als het sportpark Arnolduspark bebouwd wordt.

Na de ringweg draait de lijn naar Schiphol. Het zou aansluiten op de Schiphollijn, maar eventueel ook aan de geplande tweede lijn hier, of allebei. Een reservering voor een tweede luchthaven-lijn is wel vastgesteld, maar een bouwtermijn is er niet. Het zou evenwijdig aan de A5 lopen aan de oostzijde van de Zwanenburgbaan, en is vooral bedoeld om een tweede terminal te bedienen. (Zie de kaart tweede terminal, option 6P). De tweede (bypass-) spoorlijn heeft genoeg voordelen, om het los van de tweede terminal te bouwen, bijvoorbeeld met een tijdelijk station ter hoogte van Schiphol-Centrum. De metrolijn zou dit station kunnen bedienen, en dan doorlopen naar Schiphol-Centrum. De metro kan ook via de tweede terminal, de bestaande terminal bereiken. Doortrekking richting Amsterdam is mogelijk, maar wordt hier niet in beschouwing genomen.

De blauwe lijn, van Lisse tot aan de tweede terminal, zou 17,5 km lang zijn. Dat betekent een halte-afstand van 1750 m, hoog voor een metro. De halte-afstand in de bebouwde kom zou echter kleiner zijn, meer te vergelijken met een stedelijke metro.

Klik om te vergroten: Bennebroek-tak...

Bennebroek-tak

Een tweede denkbare tak van deze lijn, zou het tracé volgen van de eerder voorgestelde spoorlijn langs de Bennebroekerweg. Het zou de zuidkant van Hoofddorp bedienen, met in elk geval een station bij de wijk Floriande. Met stations in Zwaanshoek, aan de zuidkant van Bennebroek, en in Hillegom-Noord, zou het eveneens aansluiten op de verschoven spoorlijn door de Bollenstreek. De lengte van deze tak zou iets minder dan 10 km worden.

Het tracé van de rode lijn is grotendeels evenwijdig aan die van de Zuidtangent (inclusief een geplande verlenging naar Aalsmeer). Het zou beginnen bij Station Haarlem, en gaat dan via Schalkwijk richting Hoofddorp. Het inpassen van een metro in de bebouwde kom van Haarlem is niet eenvoudig. De lijn zou mogelijk via de Prins Bernhardlaan lopen: om deze te bereiken zou het een ruime bocht maken door Waardepolder. Een tunnel is de enige mogelijkheid hier (dat geldt voor bijna de hele lijn).

Klik om te vergroten…

haarlem-hoofddorp….waardepolder

De lijn gaat vervolgens langs het winkelcentrum Schalkwijk, en dan (voor zover mogelijk de groenstroken volgend), richting Meerwijkplas. Het kruist hier de Ringvaart. De lijn gaat verder naar het zuiden, om aan te sluiten op het tracé van de Kruisweg, bij het Spaarneziekenhuis. Het volgt de Kruisweg door Hoofddorp, met twee tussenstations, en een overstapstation in het centrum. Er komt nog een station bij de ringweg, bij kantoren-gebied Beukenhorst.

Klik om te vergroten…

metrokruis-hoofddorp

De lijn volgt de N201 / Kruisweg, met een station bij De Hoek. Hier is een tweede overstap richting Schiphol mogelijk, via de Zuidtangent. Het volgende station bedient het kantorenzonekantornzone Schiphol-Rijk. De lijn kruist weer de Ringvaart, en volgt dan de N201 / Burg. Kasteleinweg door Aalsmeer.

In Aalsmeer komen twee stations, bij de Van Cleefkade (centrum) en de Ophelialaan (winkelstraat). De lijn volgt de N201 tot aan de Legmeerdijk, en vervolgens deze weg tot aan de hoofdingang van de Bloemenveiling Aalsmeer. In de omgeving van de Bloemenveiling Aalsmeer zijn de wegen breed uitgevoerd: een tracé op maaiveld en viaduct is hier mogelijk. Met 4500 werknemers rechtvaardigt de veiling een eigen metro-station, als eindpunt van de rode lijn.

Klik om te vergroten…

schiphol-rijk….aalsmeer

De rode lijn wordt 21 km lang. Een tweede tak is ook mogelijk, van het Spaarneziekenhuis naar Heemstede. In de polder zou deze ook de Kuisweg volgen, met een station bij Cruquius, net voor de Ringvaart. Hoewel een ‘weiland-tracé denkbaar is, om College Hageveld heen, lijkt het beter om de wegen te volgen. De lijn loopt dan onder de Cruquiusweg, Heemsteedse Dreef, Lanckhorstlaan en Zandvoortselaan. De metrolijn eindigt bij Station Heemstede-Aerdenhout, op de spoorlijn Haarlem – Leiden.

De wegen zijn redelijk breed, en niet bochtig: hier kan de lijn mogelijk in ondiepe tunnel. Dat vergemakkelijkt de bouw van de stations, bij Javalaan, Zandvaart en Binnenweg (winkelstraat van Heemstede). De bochten tussen Cruquiusweg en Heemsteedse Dreef, en tussen Heemsteedse Dreef en Lanckhorstlaan, moeten echter onder de bebouwing door, en dat vereist een geboorde tunnel. De Heemstede-tak wordt circa 6 km lang.

Klik om te vergroten: de rode lijn tussen Hoofddorp en Haarlem, met de Heemstede-tak in geel…

Lichte metro Haarlemmermeer, rode lijn met aftakking Heemstede

Met een totale lengte van rond 55 km, is dit metrostelsel niet te rechtvaardigen vanuit het inwonertal. De gemeente Haarlemmermeer telt echter 125 000 arbeidsplaatsen, en de relatief sterkste forensen-stromen van alle Nederlandse gemeenten. De metro verbindt ook de omliggende verstedelijkte gebieden, met de luchthaven en met Hoofddorp – tot nu toe geldt dat alleen voor de as Amsterdam – Leiden. Dit is een bijzonder gebied, en dat rechtvaardigt een eigen oplossing.

Metro Haarlemmermeer

Spoorlijn Schiphol – Bollenstreek

Een verbinding tussen de Schiphollijn en de spoorlijn Haarlem – Leiden (de Oude Lijn) is al enkele jaren in discussie. Het heeft de status van ‘geplande lijn’ nog niet bereikt, maar wordt bijvoorbeeld door de Luchthaven Schiphol bepleit. Het zou dan het uiteinde vormen van een RER Almere – Schiphol. RER is de Franse afkorting voor Regionaal Expresnetwerk, en de naam werd eerst in Parijs gebruikt. Hoewel GroenLinks denkt dat het een ‘light-train’ aanduidt, is de Parijse RER een zware metro, met grote treinen in tunnels van 7 meter doorsnede. Er wordt geen lijn van deze omvang tussen Almere en Schiphol aangelegd. In werkelijkheid gaat het om een viersporige uitbouw van de bestaande lijn, met hoge frequenties. Het wordt ook niet snel gebouwd: bij de Rijksoverheid heet het een variant op langere termijn, na 2030.

De aandacht is vooral gericht op de verbinding over het IJmeer, en het blijft vaag hoe deze RER de Bollenstreek moet bereiken. Hier worden drie varianten beschreven, voor een verbinding Schiphollijn – Bollenstreek (met of zonder RER). In tegenstelling tot de officiële voorstellen, gaan ze uit van een verschuiving van de spoorlijn door de Bollenstreek. Een gedeelte van de Oude Lijn, tussen Sassenheim-Zuid en Bennebroek, zou verplaatst worden naar een nieuwe lijn door of langs de dorpen. De drie varianten sluiten hierop aan.

hmeerse-lijnen

De eenvoudigste variant, maar niet de kortste, is een rechte lijn tussen de twee spoorlijnen. Het zou vanaf Station Nieuw-Vennep naast de N207 lopen, en tussen Hillegom en Lisse door (rode lijn op de overzichtskaart). Waar het de N208 kruist, komt mogelijk een station. Bij een verschoven Bollenstreek-lijn is het overstap-station ‘Lisse-Keukenhof’. (Deze variant kan overigens ook op de bestaande Oude Lijn aansluiten).

N207-lijn

Ingrijpender zou zijn, om de lijn zou te bouwen, dat het ook een metro-achtige functie krijgt in de Haarlemmermeer-polder. Daarvoor zijn twee varianten denkbaar. De ene bedient Hoofddorp en geeft een betere verbinding met Hillegom (groene lijn op de overzichtskaart). De andere bedient Nieuw-Vennep en Lisse-Zuid (blauwe lijn), en heeft als voordeel dat het alle stoptreinen van de Schiphollijn kan overnemen.

De verbinding via Hoofddorp zou aftakken van de Schiphollijn bij het bedrijvenpark De President. De zuidelijke helft daarvan is nog onbebouwd, en het zal in een recessie niet snel vollopen. Een station aan de zuidrand van het bedrijvenpark is mogelijk. (De project-ontwikelaar beweert dat het ‘vlakbij Station Hoofddorp’ ligt, maar naar de zuidrand zou dat 40 min lopen zijn). Waar precies het station komt, hangt af van de verdere ontwikkeling. De nieuwe lijn zou vervolgens de Bennebroekerweg volgen, de zuidrand van Hoofddorp. Een station aan de zuidkant, tussen de Nieuwe Molenaarslaan en de Deltaweg, zou de nieuwste wijken bedienen. Met een korte verbinding kunnen ook bussen vanaf de HOV-lijn Zuidtangent dit station bereiken. (Een station op het snijpunt van de twee lijnen is niet zinvol, want er staat verder niets in de directe omgeving). De lijn zou vervolgens de N205 kruisen, en verder in oostelijke richting lopen, met mogelijk een station bij Zwaanshoek. Het draait dan richting zuid-westen, om aan de noordkant van Hillegom aan te sluiten op de verschoven Bollenstreek-lijn.

hdorp-hillegom

De lijn via Nieuw-Vennep zou eveneens aftakken bij De President. Het zou dan dwars door Nieuw-Vennep gaan, gebruik makend van de stroken door de bebouwing. De polder is aangelegd in blokken van 3×1 km, met afwisselend wegen en afwaterings-tochten op de lengte-assen, en Nieuw-Vennep is bloksgewijs uitgebreid. Er zijn twee stroken beschikbaar: de Hoofdvaart / Hoofdweg, en de Nieuwerkerker Tocht langs de VINEX-wijk Getsewoud. Deze laatste is ook de route van de Zuidtangent, en de voormalige route van de Haarlemmermeer-spoorlijn (die na Nieuw-Vennep afboog naar Leimuiden). Beide tracés zijn in principe even lang: de Hoofdvaart loopt langs het oude winkelcentrum, de busbaan langs het winkelcentrum van Getsewoud.

hoofddorp-getsewoud

Vanaf Nieuw-Vennep gaat de lijn verder door de polder en onder de Ringvaart, naar een station Lisse-Zuid. Deze bedient vooral de wijk Poelpolder. De lijn kruist dan de N208, en sluit aan op de verschoven Bollenstreek-lijn bij het trafostation, kort voor het nieuwe station van Sassenheim. Het lijngedeelte tussen De President en de aansluiting bij Sassenheim is 14 km lang.

getsewoud-sassenheim

Een voordeel van deze variant is dat het feitelijk de Schiphollijn viersporig maakt. De lijn Hoofddorp – Getsewoud – Lisse-Zuid – Sassenheim – Leiden is namelijk niet veel langer, dan de bestaande route naast de A44. Alle stoptreinen kunnen dan via de nieuwe lijn rijden, door naar Leiden. Deze variant is daarom geschikt voor het regionaal verkeer tussen Amsterdam en Leiden. Een RER uit Almere zou beter aansluiten op de variant Hoofddorp – Hillegom, met een eindpunt / overstap in Hillegom.

Een volledig alternatief voor het voorstel hier is het voorstel voor een lichte metro langs de twee assen van de Haarlemmermeer.

Spoorlijn Schiphol – Bollenstreek