Bijgewerkt: verplaatsing spoorlijn Bollenstreek

Bijgewerkt met nieuwe kaarten: Verplaatsing spoorlijn Bollenstreek.

Advertisements
Bijgewerkt: verplaatsing spoorlijn Bollenstreek

Derde tramlijn door Katwijk

Het hier eerder voorgestelde tramnet in Leiden telt twee lijnen naar Katwijk, de ene richting strandboulevard, en de andere richting Noordwijk. Naast de radiale lijnen werden ook twee tangent-tramlijnen voorgesteld. Een daarvan, de lijn Lammenschans – Rijnsburg, kan ook worden doorgetrokken naar Katwijk.

De verlengde lijn heeft binnen Katwijk en Rijnsburg de functie van een radiale lijn. Met een derde lijn krijgt Katwijk feitelijk een eigen tramnet, dat de huidige buslijnen kan vervangen.

Lijn vanaf Lammenschans

De tangentlijn vanuit Lammenschans rijdt via de Vijf Meilaan en de Churchilllaan, kruist de Oude Rijn en passeert het voorgestelde station Leiden De Mors. Via de Lelylaan bereikt het de campuszone Leeuwenhoek, gaat onder de A44, en sluit vervolgens aan op de voorgestelde radiale tramlijn naar Katwijk.

Tangentlijn Lammenschans – Rijnsburg: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

Tangent-tramlijn Leiden via Rijnfront.

De lijn naar Katwijk passeert het centrum van Rijnsburg aan de zuidkant. De lijn uit Lammenschans zou langs de oostkant van het centrum rijden, via de Oegstgeesterweg en de Brouwersstraat. Op dit stuk zijn er twee haltes, vlak bij de rotonde in de Oegstgeesterweg, en bij Noordereinde (noordrand centrum).

Als het niet verder rijdt, krijgt deze lijn een eindpunt aan de overkant van het Oegstgeester Kanaal. Een verlenging naar Katwijk zou ook hier beginnen.

Verlenging naar strand via Katwijk-Noord

Om Katwijk te bereiken, rijdt de tram via het tuinbouwgebied aan de noordkant van het Oegstgeester Kanaal. Daarvoor moeten alleen kassen en schuren wijken: het tracé loopt langs de Waardlaan. Ter hoogte van de fietsbrug kruist de lijn een fietspad naar Katwijk-Noord: dit is een geschikte plek voor een halten al liggen de woonwijken aan de zuidkant van het kanaal.

Vervolgens loopt het tracé via de huidige jachthaven, dat gedeeltelijk behouden kan blijven, en kruist de Noordwijkse Vaart. Aan de overkant is het Katwijkse industrieterrein ‘t Heen: de lijn rijdt rechtdoor over de Ambachtsweg, met een halte aan de Lageweg. Deze brug en het tracé aan de noordkant van Rijnsburg zijn nieuw, verder gebruikt de lijn bestaande wegen en straten.

De lijn gaat onder de bestaande viaduct in de N206, met een halte direct erna. Het gaat verder over de Hoornselaan, door de nieuwbouwwijken van Katwijk-Noord. Bij de Biltlaan, kruist het de voorgestelde snelle tramlijn Leiden – Noordwijk. Hier ligt ook het hoofdwinkelcentrum van de noordelijke nieuwbouwwijken.

Verlengde tramlijn vanaf Rijnsburg: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

Tram door Katwijk-Noord

De lijn gaat veder over de Hoornselaan, met een halte bij de Thorbeckelaan. Bij de duinen, draait de weg en kruist het Uitwateringskanaal, de monding van de Oude Rijn. Aan de overkant is er een halte Sluisweg, aan de rand van Katwijk aan Zee. De lijn loopt via Rijnmond naar het strand, draait 90 graden, en rijdt over de strandboulevard, dat ook officieel Boulevard heet.

Bij de Wilhelminastraat sluit het aan op het tracé van de stadslijn uit Leiden. Deze rijdt via Oegstgeest, Rijnsburg, en Katwijk aan den Rijn, en binnen Katwijk via de Zeeweg en Tramstraat. De eerste standhalte komt kort na de aansluiting, bij de huidige bushalte. Beide tramlijnen krijgen een eindhalte verderop, bijvoorbeeld op het parkeerterrein naast de vuurtoren.

De gemeente Katwijk heeft dan drie tramlijnen, die niet alleen een goede verbinding met Leiden geven. Binnen de gemeente vormen ze ook een adequaat lokaal tramnet, die de wijken onderling verbindt.

Tramlijnen in Katwijk: basiskaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

Drie tramlijnen in gemeente Katwijk

De verlengde tangentlijn zelf wordt 5 km lang, gemeten vanaf de rand van Rijnsburg. In totaal wordt de lijn uit Lammenschans 13 km lang. Binnen de gemeente Katwijk bedient het delen van Rijnsburg en Katwijk aan Zee, met circa 30 000 inwoners.

Derde tramlijn door Katwijk

Nieuwe lijn Leiden – Zoetermeer

Zoetermeer was oorspronkelijk een dorp in de polder, met een eenvoudig station op de lijn Den Haag – Gouda. Het werd als groeikern uitgebouwd tot een stad met 121 000 inwoners, dit zonder na te denken over de regionale spoorverbindingen. Het kreeg een eigen spoorlijn (Zoetermeer Stadslijn), maar dat bleek onvoldoende. Daarom moest er een tweede station komen op de lijn naar Gouda, met vertraging van de Intercity’s als gevolg. De Zoetermeer Stadslijn raakte in verval, en werd uiteindelijk in het Haagse tramnet opgenomen – waardoor de reistijden langer werden. Een deel van deze lijn wordt binnenkort gedeeld met de Rotterdamse metro, waardoor het wel Rotterdamse vertragingen krijgt, maar geen directe verbinding met die stad. Vanaf de jaren ’90 werd Zoetermeer vooral aan de randen uitgebreid, waardoor de oorspronkelijke stations niet meer op loopafstand liggen. Dit opeenstapelen van planologische fouten bevorderde sterk het autoverkeer.

Klik om te vergroten…

leiden-zoetermeer

Hier wordt in elk geval een goede verbinding met Leiden voorgesteld. Deze stad heeft 117 000 inwoners, de Regio Holland-Rijnland bijna 400 000. De verbinding zou enigszins vergelijkbaar zijn met de lijn Utrecht – Nieuwegein / IJsselstein, en dat wijst in eerste instantie op een sneltram. De lijn moet echter ingepast worden in het netwerk rond Leiden. De ‘Oude Lijn’ Rotterdam – Leiden wordt de komende jaren gebruikt door een metro-achtige Stedenbaan. Daarnaast blijven de overige NS-diensten rijden. Met de Haagse tram en de Rotterdamse metro, is dat vier systemen. Toevoeging van een vijfde is niet gewenst, of het moet volledig gescheiden blijven. (De hier voorgestelde lijn blijft in elk geval gescheiden van het voorgestelde tramnet in Leiden).

De verbinding zou eerst het tracé volgen van de lijn Leiden – Alphen – Woerden, tot station Lammenschans. De lang geplande RijnGouwelijn zou de spoorlijn hier verlaten (om door de binnenstad te rijden), daarom wordt dat project verder buiten beschouwing gelaten. (Eventueel kan 500 m tracé dubbel uitgevoerd worden).

Treinen naar Woerden en Utrecht gebruiken een eigen perron met twee kopsporen, aan de stadszijde van Leiden Centraal (perron rechts op deze foto). Enkele honderden meters verder, buigt de lijn af, om de Oude Rijn te kruisen (hier ‘Galgewater’ / ‘Rijn’). De brug is aan vervanging toe, en de spoorlijn kruist de kades. Los van het gebruikte systeem, is vervanging door een tunnel een voorwaarde voor elk intensief gebruik van dit tracé. Vanaf het Plesman-viaduct zijn slechts 420 m beschikbaar, om te dalen naar een tunnel. Als de weg onder het viaduct (Plesmanlaan) verlaagd wordt, dan kan de lijn dalen over 600 m, al vanaf de Walenkamptunnel. Een ongelijkvloerse kruising met de Oude Lijn, waarmee treinen kunnen doorrijden naar het noorden, zou zeer ingrijpend zijn. (Mogelijk kunnen de twee kopsporen doorgetrokken worden).

Na de Oude Rijn, zou de lijn weer aan de oppervlakte komen, op het terrein van een voormalig goederenstation, achter de Witte Singel en de Rijn en Schiekade. Dit is een uitstekende plek voor een nieuw station, aan de westkant van de binnenstad, tussen de wijken Haagwegkwartier en Vreewijk, en vlakbij het universiteitscomplex Witte Singel. Het station komt ter hoogte van de Klooslaan en de bocht in de Witte Singel (Sterrenwacht, voormalig bolwerk). Een doorbraak, met voetgangersbrug en busbaan over het nieuwe station heen, zou de Klooslaan en Witte Singel verbinden.

sterrenwacht-omgeving

Ongeveer 1300 m verder, ligt Station Lammenschans. Daarna moet de lijn het Rijn-Schiekanaal kruisen. Ook hier kruist de lijn een drukke weg, ook hier is een tunnel nodig, en ook hier is er onvoldoende ruimte voor een helling vanaf het huidige station. Wat wel mogelijk lijkt, is dat de Lammenschansweg verlaagd wordt, met het station op maaiveld-niveau. Dan is er genoeg ruimte voor een dalende helling, naar een kanaal-tunnel of aquaduct.

Na het Rijn-Schiekanaal zou de lijn afbuigen, en 90 graden draaien om Park Cronesteyn, om even naast de A4 te lopen. Het kruist dan de snelweg, om bij de carpool de N206 te bereiken. De lijn loopt vervolgens aan de westzijde van deze weg, langs Zoeterwoude. Er komen twee stations, één aan de noordkant bij de carpool / Santhorstweg, en één aan de zuidkant, bijvoorbeeld bij de Zwanebloemlaan. Zoeterwoude heeft 4500 inwoners.

sterrenwacht-zoeterwoude

De lijn blijft de N206 globaal volgen, richting Stompwijk. De lijn kan op sommige plaatsen achter de agrarische bebouwing lopen, met een tunnel voor vee en machines. Ook Stompwijk (2500 inwoners) krijgt een station. Daarna kruist de lijn de Zoetermeerse Meerpolder, richting Zoetermeer.

Het tracé door de polder is afhankelijk van het tracé in Zoetermeer: de nieuwe lijn zou naast, of evenwijdig aan, de N206 lopen. Bovendien wordt de polder, 4-5 m onder NAP, in de toekomst mogelijk gebruikt als waterberging. Dat maakt een viaduct of dijk nodig (ook voor de N206).

stompwijk-polder

In Zoetermeer kan de lijn aansluiten op het tracé van de Stadslijn bij halte Buytenwegh (gele lijn). Deze lijn loopt hier pal naast de ringvaart van de polder: er hoeft niets gesloopt te worden. De lijn uit Leiden zou dan het tracé van de Stadslijn overnemen, tot aan Centrum-West, waar het een eigen perron moet krijgen. De lijn bedient dan het centrum, en geeft overstap (bij station Voorweg Laag/Hoog) op de lijn naar Den Haag. De pas omgebouwd zuidelijke lus gaat echter weer verloren voor Randstadrail lijn 3. Gebruik van dit tracé is misschien wel te combineren met het ontkoppelen van de Zoetermeerlijn.

Anders kan een boog in de Zoetermeerse Meerpolder (blauwe lijn), om de wijk Buytenwegh heen, de lijn uit Den Haag bereiken, ten westen van Voorweg Laag. (Enkele huizen in Buytenwegh moeten wijken, maar de eerste wijken van Zoetermeer staan toch op de nominatie voor grootschalige sloop). De lijn uit Leiden kan dan naast de bestaande lijn worden doorgetrokken, tot aan Centrum-West. Hiermee is ook het centrum bereikt (de omgeving van dit station wordt volgebouwd), en bij Voorweg kan overgestapt worden, voor alle overige haltes.

zoetermeer-west

Een volledig gescheiden tracé in Zoetermeer maakt het ook mogelijk, om de hele lijn met een eigen systeem uit te voeren, bijvoorbeeld als lichte automatische metro. De kruising van de Oude Rijn en het Rijn-Schiekanaal wordt dan eenvoudiger: zulke lichte metro-voertuigen kunnen een helling van 10% aan. Wat niet kan, is mede-gebruik van de spoorlijn naar Woerden: een lichte metro moet naast deze lijn komen, tot voorbij het Rijn-Schiekanaal.

Een verbinding Leiden – Zoetermeer rechtvaardigt op zich wel een eigen systeem – Zoeterwoude en Stompwijk krijgen hun stations als het ware cadeau. De lijn wordt ongeveer 15 km lang. Met 6 tussenhaltes, zou een lichte metro daarvoor rond 20-25 minuten nodig hebben.

Nieuwe lijn Leiden – Zoetermeer

Station Leiden De Mors

De geplande Zuid-Hollandse Stedenbaan zou in Leiden (of Sassenheim) eindigen. Het is in wezen een verhoging van de frequentie op de lijn vanuit Dordrecht: het officiële voorstel omvat geen nieuwe lijnen. De naam is ontleend aan de Duitse stadsregionale metro S-Bahn. Leiden is echter groot genoeg om zelf een vergelijkbaar stelsel te rechtvaardigen. De stad telt 117 000 inwoners, de Regio Holland-Rijnland bijna 400 000. Het voorgestelde spoorlijn naar Noordwijk past in dat kader: enkele nieuwe stations op de bestaande lijnen ook.

Station De Mors in rood, overige bestaande en mogelijke stations in blauw
Station De Mors in rood, overige bestaande en mogelijke stations in blauw

Leiden De Mors is wel eens onderzocht als mogelijk station van de Stedenbaan, maar staat niet meer op de plankaart van het Platform Zuidvleugel. Het voorstel hier hangt ook samen met voorstel voor een tiental tramlijnen in Leiden. Het nieuwe station zou op de route liggen van de voorgestelde tweede tangent-tramlijn, Lammenschans – Leeuwenhoek – Rijnsburg.

mors-station

Het station komt precies halverwege Leiden Centraal en Leiden De Vink, die 2800 m uit elkaar liggen. Dit is de Oude Lijn Amsterdam – Rotterdam (1847), en is hier viersporig. Het station komt op, of direct naast, de brug over de Lelylaan. Het bedient de wijken Hoge Mors en Lage Mors: aan de overkant van de Rijn (de Oude Rijn) ligt de Haagwegkwartier. Samen hebben ze rond de 10 000 inwoners.

Station Leiden De Mors

Verplaatsing spoorlijn Bollenstreek

De spoorlijn Amsterdam – Rotterdam (Oude Lijn, 1847) volgt de trekvaart tussen Haarlem en Leiden. Deze ‘Leidsevaart’ werd in 1657 aangelegd, door open landschap dat nog geen ‘Bollenstreek’ heette. De bloembollenteelt in zijn huidige omvang, is pas na de Eerste Wereldoorlog ontstaan, en toen groeiden de dorpen aan de oude hoofdweg. Het gevolg: de reizigers hebben uitzicht op de bollenvelden, maar de dorpen hebben geen station. Dat kan gecorrigeerd worden, door de spoorlijn naar het oosten te verschuiven.

De maximale verschuiving is ongeveer 2500 m, maar daarmee zijn stations mogelijk op 500 m van de dorpskernen, in Sassenheim, Lisse, en Hillegom. In totaal zijn vijf stations mogelijk op de nieuwe lijn, tegenover één tegenwoordig. Met nieuwe stations rond Leiden en Haarlem, zouden tien stations mogelijk zijn tussen de twee steden. Daarmee krijgt de 29-km lijn een meer stedelijk-regionaal character, vergelijkbaar met de Duitse S-Bahn. (Het nieuwe tracé wordt 15-16 km lang, niet of nauwelijks korter dan de lijn dat het vervangt).

De lijn tussen Warmond en Aerdenhout, nieuwbouw in rood…

Verschoven spoorlijn door de Bollenstreek

 
Het voorstel hangt nauw samen met de bouw van een 4-km spoorlijn Voorhout – Noordwijk. Het huidige station Voorhout blijft daarmee open. Na de verschuiving, zou de oude lijn tussen Voorhout en Bennebroek als omleidingsroute behouden blijven: het kan ook in het voorjaar voor toeristische ritten worden gebruikt. Het enige station op dit gedeelte, Station Hillegom, wordt verplaatst richting dorpskern.

Het verlegde tracé maakt het ook makkelijker, om een tweede nieuwe lijn richting Hoofddorp en Schiphol, daarop aan te sluiten. Daarvoor zijn er drie varianten denkbaar, die op drie verschillende plasten op de verschoven lijn aansluiten…

Nieuwe verbindingen Schiphol - Bollenstreek

 
Deze verbinding zou waarschijnlijk alle stoptreinen van de Schiphollijn kunnen overnemen. Alle sneldiensten Leiden – Amsterdam worden dan via de Schiphollijn verwerkt. Dat kan, omdat de HSL-Zuid een deel van deze vervoersstromen overneemt (van Amsterdam naar Rotterdam, West-Brabant, Zeeland, en Brussel). Er is ook een alternatief voor een spoorverbinding Schiphol – Bollenstreek: de voorgestelde metro Haarlemmermeer, met twee kruisende lijnen, kan bij Lisse ook op de verschoven spoorlijn aansluiten. Ook in dat geval vervallen de stoptreinen op de Schiphollijn.

Nieuw tracé vanaf Sassenheim

De nieuwe Bollenstreek-lijn zou bij het industrieterrein Sassenheim-Zuid aftakken, van de bestaande lijn naar Voorhout. Als de lijn afbuigt bij de laatste gebouwen van het industrieterrein, dan is er net voldoende ruimte om te draaien naar de Zuidelijk Randweg van Voorhout. Er komt dan een station Voorhout-Zuid, bij sportcentrum De Schans. De bocht is wel scherp, maar alle treinen zouden toch bij het station stoppen, en rijden dan niet hard. Voorhout (15 000 inwoners) heeft dan twee stations: in het centrum, en aan de zuidrand.

Een alternatief tracé zou al voor de A44 aftakken, en deze kruisen. Het passeert de rotonde aan de Rijksstraatweg, bij de Oosthoutlaan. Dat betekent wel sloop, maar niet van de nieuwste of duurste gebouwen. Met deze variant (in blauw op de kaart), komt er geen tweede station in Voorhout, wel een nieuw station Sassenheim-Zuid, bij de rotonde. Het ligt aan het uiteinde van de bebouwing, maar wel op de weg richting Leiden.

Verschuiving spoorlijn bij Sassenheim.

 
Een onbebouwde strook van 500 m breed scheidt Voorhout van Sassenheim. Beide varianten kruisen deze strook, en draaien langs de westrand van de bebouwde kom.

Sassenheim (15 000 inwoners), is gebouwd op een strandwal evenwijdig aan de kust, zoals bijna alle dorpen in de regio. Omdat de lijn langs de huizen loopt, is een tunnel of verdiepte bak wenselijk. Het station komt ter hoogte van het gemeentehuis, aan het uiteinde van de Willibrorduslaan, 500 m van de Hoofdstraat. Het zou ook eindpunt vormen van een tramlijn uit Leiden.

Na dit station moet de lijn de ruïnes van Slot Teylingen passeren, en vervolgens een trafostation. Dat kan met minimale sloop, maar ook hier lijkt een tunnel nodig. Bij het trafostation kan een lijn kunnen aftakken, naar Nieuw-Vennep, Hoofddorp, en Schiphol. Deze lijn (blauwe variant op de kaart met drie varianten) wordt hier niet verder beschreven.

Sassenheim – Lisse

Na het trafostation kan de lijn richting Haarlem weer op maaiveld, in een bijna rechte lijn richting Lisse. Het passeert buurtschap De Engel, dat te klein is voor een station. De lijn loopt langs Lisse (22 000 inwoners), naast de westelijke randweg (N208). Het hoofdstation van Lisse komt bij de rotonde, aan de kruising N208 / Stationsweg.

Nieuwe spoorlijn Sassenheim - Lisse.

 
De naam ‘Stationsweg’ geeft aan, dat deze weg ooit naar een station voerde (aan de Oude Lijn, bijna 2 km verderop). De weg is ook de toegangsweg tot De Keukenhof (jaarlijks 800 000 bezoekers), en de ingang ligt op loopafstand van het nieuwe station. Lisse-Keukenhof lijkt dan een geschikte naam voor het station. De winkelstraten van Lisse liggen iets verder weg, maar nog op loopafstand (500-800 m).

Bij Lisse zou de lijn eventueel aansluiten op de voorgestelde metro Haarlemmermeer, richting Hoofddorp en Schiphol, en ook hier op een mogelijke spoorlijn richting Schiphol.

Hillegom en Bennebroek

Vanaf Lisse kan de nieuwe lijn bijna rechtdoor, door de bollenvelden, naar Hillegom (21 000 inwoners). Er is een kaarsrecht tracé beschikbaar, in de sportvelden achter de Draka-fabriek (schuimplastic). De huidige toegangsweg van Sportpark Zanderij, wordt de toegang tot het station. Deze strook langs de hoofdweg N208 wordt herontwikkeld, en het lijkt een kwestie van tijd voordat de fabriek ook verhuist. Het station ligt dan circa 500 m van de Hoofdstraat – het huidige Station Hillegom ligt 1500 m verderop.

Verplaatste spoorlijn Lisse - Hillegom

 
Vanaf dit nieuwe station, zou een busbaan naar de Olympiaweg een snelle route bieden, voor bussen richting Nieuw Vennep.

Ongeveer 1000 m na het nieuwe station Hillegom, buigt het tracé af, richting de Oude Lijn. Hier is enige sloop onvermijdelijk, omdat het tracé net binnen de bebouwde kom ligt. Daarna loopt het tracé weer door de bollenvelden, op maaiveld-niveau. Om de bestaande spoorlijn te bereiken, moet het dan door een restant strandwal-bos. Deze ligt hoger dan de omliggende velden, en de lijn kan hier misschien overdekt worden. De nieuwe lijn kruist vervolgens de trekvaart en de Oude Lijn, en buigt dan iets naar rechts, om op deze aan te sluiten.

Aansluiting nieuwe Bollenstreek-lijn op de Oude Lijn.

 
Het voormalige Station Bennebroek-Vogelenzang wordt niet heropend: de nieuwe lijn passeert het aan de westkant. Er komt een nieuw station Bennebroek, vlak voor de aansluiting van beide lijnen, ter hoogte van de Zwarteweg / Bennebroekerlaan. Het huidige dorp Bennebroek (5000 inwoners) strekt zich uit langs deze weg, in oost-west richting, tot aan de brug over de Ringvaart.

Vanaf de aansluiting rijden de regionale trein over de Oude Lijn. Enkele nieuwe stations zijn denkbaar: bij Leyduin (einde Amstellaan), tussen Oosterduin en Leidsevaart, en het al langer geplande Station Haarlem Westergracht. De afstand tussen Haarlem en Leiden blijft iets onder 30 km. Ook met tien tussenstops, moet voor de nieuwste treinen een reistijd van 30 minuten haalbaar zijn. Dat is wel 7 minuten langer dan de huidige stoptreinen, maar nog steeds aanvaardbaar. Tegenover de langere reistijd binnenstad-binnenstad, staat een enorme verbetering van het vervoer binnen de Bollenstreek, en in de Leidse en Haarlemse agglomeraties.

Verplaatsing spoorlijn Bollenstreek