Bus Haarlem: ringlijn

Een busringlijn is een aanvulling op het voorgestelde tramnet in Haarlem. Het zou overstap geven op de radiale tramlijnen, en verbetert de aansluiting op de stations. Een volledige ringlijn vormt een alternatief voor de voorgestelde tangent-tramlijn Spaarnwoude – Schalkwijk – Heemstede. Een combinatie is ook mogelijk: een tramlijn en buslijn die samen een ring vormen. Hier wordt een volledige busringlijn beschreven.

Klik om te vergroten: kaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC 3.0 licentie

haarlem-ringlijn-bus

 
De bus zou vier stations aandoen, en rijdt vlak langs het geplande Station Haarlem Zuid (Leidschebuurt). Hier wordt een verlegging van de spoorlijn tussen Haarlem en de Velsertunnel verondersteld, met een nieuw station aan de Orionweg, maar de ringlijn kan ook langs het bestaande Station Bloemendaal. De ringlijn veronderstelt wel overstap op hoogfrequente diensten bij die stations, en krijgt zelf een hoge frequentie.

Dat staat ver af van de huidige werkelijkheid. De vroegere Haarlemse stadsbus verdwijnt gaandeweg: de overgebleven lijnen hebben lage frequenties, en een slingerende route. De spoorlijn naar Beverwijk wordt verwaarloosd: ProRail wil het al jaren sluiten. De hier beschreven lijn veronderstelt een ander beleid.

Ook een ringlijn moet een begin- en eindpunt hebben. Station Spaarnwoude is waarschijnlijk de beste plek, omdat vele reizigers zullen overstappen op de trein richting Amsterdam. Er staan al bushaltes aan zowel de noordkant als zuidkant van het station, en er is een brug over de spoorlijn. Het alternatief is een begin- en eindpunt bij Station Heemstede-Aerdenhout.

Route ringlijn

De route wordt hier beschreven vanaf Station Spaarnwoude, tegen de klok in. De bus rijdt langs de IKEA, en dan over de Oudeweg en Waarderweg, door het grote bedrijfsterrein Waarderpolder. De lijn zou de huidige buslijn 15 niet vervangen, maar aanvullen. De voorgestelde oost-west tramlijn zou mogelijk over Oudeweg lopen: in dat geval zou buslijn 15 wel vervallen.

Oost-west tramlijn…

Oost-west tramlijn in Haarlem, Overveen naar Station Spaarnwoude

 
De bus kruist de Spaarne, en rijdt via de Jan Gijzenkade (zuidkant) naar de Rijksstraatweg. Daar is er overstap op de voorgestelde noord-zuid tramlijn IJmuiden – Haarlem – Bennebroek.

Via de Planetenlaan en Orionweg, rijdt de bus naar de westelijke randweg, Delftlaan. Op dit stuk is er een halte bij het Nova College. De verschoven spoorlijn zou de brede randweg volgen, waarschijnlijk op viaduct. Aan de Orionweg komt een van de drie nieuwe westrand-stations. Als de spoorlijn niet verschoven wordt, krijgt de ringlijn haltes bij de Naefflaan en het sportcentrum , anders is er één halte, onder het station.

Verschoven spoorlijn met nieuwe stations…

Verlegging spoorlijn Haarlem - Velsertunnel langs N208

 
Bij de aanleg van een nieuwe lijn langs de ringweg, woudt het oude tracé mogelijk gebruikt door een tramlijn naar Santpoort, dat zelf een verlenging vormt van een radiale tramlijn Schalkwijk – Bloemendaal. In dat geval kan de bus simpelweg de tramlijn kruisen.

Alleen als de huidige spoorlijn in gebruik blijft, is een onderdoorgang nodig – tussen de Pim Mulierlaan en Crommelinlaan. In dat geval rijdt de bus langs Station Bloemendaal, en via de Zuider Stationsweg naar de Hartenlustlaan. Anders rijdt het via Laan van Boreel, naar de Hartenlustlaan.

De route volgt in elk geval de Bloemendaalseweg naar Station Overveen. Hier staan nog haltes langs de weg, maar de vroegere buslijn is opgeheven. Een of twee haltes worden gedeeld met de radiale tramlijn Schalkwijk – Bloemendaal.

Tram Bloemendaal – Schalkwijk…

Stedelijke tramlijn Bloemendaal - binnenstad - Schalkwijk

 
Station Overveen zelf wordt verschoven naar het terrein van Hogeschool InHolland. De bus krijgt een halte bij het nieuwe station, dat ook de kleine dorpskern van Overveen bedient. (Naast het station, op het Hogeschool-terrein, komt de eindhalte van de oost-west tramlijn uit Station Spaarnwoude).

Vanaf Overveen volgt de lijn de huidige route van lijn 14, door het Ramplaankwartier, en vervolgens over de Lorentzkade (naast de randweg). De lijn kan die route volgen tot aan Station Heemstede, maar het kan ook door de buurten Oosterduin en Rijnegom, momenteel zonder buslijn. Dat vereist enige aanpassingen: dit gebied ligt in drie gemeenten, die op kinderachtige wijze hun straten niet op elkaar aansluiten.

De bus moet in dat geval de randweg kruisen bij de Duinvlietbrug. Het rijdt dan naar de Oosterduinweg, en via de Malefijtlaan naar de Houtvaartkade. Deze doodlopende straat wordt met een korte busbaan aangesloten op de Zandvoorterweg, vlak bij Station Heemstede. Oosterduin en Rijnegom krijgen twee of drie haltes. (Een alternatief is om de Lorentzkade aan te sluiten op de Houtvaartkade, met een bustunnel onder de randweg, ten zuiden van de huidige fietstunnel).

Bij Station Heemstede geeft de ringlijn overstap op de voorgestelde tweede noord-zuid tramlijn, naar het centrum langs de Leidsevaart. Hier werd ook eerder voorgesteld, om de tramlijn Heemstede – Zandvoort te herstellen, en die zou ook goed aansluiten op een ringlijn.

Heemstede en Haarlem-Zuid

Vanaf Station Heemstede, rijdt de bus richting Schalkwijk. Een route via de Lanckhorstlaan staat min of meer vast, want er is maar één brug over de Spaarne. (De huidige buslijn 7 rijdt om, via de dorpskern van Heemstede). De Lanckhorstlaan is niet breed, en verwerkt ook het wegverkeer in oost-west richting. Het is ook het tracé van de voorgestelde tramlijn Hoofddorp – Heemstede.

Tram uit Hoofddorp naar Station Heemstede…

Tram Hoofddorp - Heemstede, deels over Heemsteedse Dreef

 
Een combinatie van tram, bus, en wegverkeer, over één straat door een woonwijk, is onwenselijk. Voor de tramlijn is er een alternatief: een ‘Heemstede-tak’ van de eerder voorgestelde Metro Haarlemmermeer. De metro volgt ook de Lanckhorstlaan naar Station Heemstede, maar wel in geboorde tunnel. Het tracé wordt niet geheel gedupliceerd – de metro krijgt drie tussenstations in Heemstede, en de ringlijn zou één daarvan aandoen. Hoe dan ook, het verkeer op de Lanckhorstlaan moet beperkt worden, als daar een bus gaat rijden – anders is de dienstregeling onbetrouwbaar.

Heemstede-tak in geel…

Lichte metro Haarlemmermeer, rode lijn met aftakking Heemstede

 
Na de Lanckhorstlaan, kruist de ringlijn weer de noord-zuid tramlijn, met overstap richting Bennebroek. De bus rijdt dan via de Heemsteedse Dreef en de Francklaan, naar de brug over de Spaarne.

De route door Schalkwijk wordt Europaweg – Aziëweg – Amerikaweg. Bij het grote winkelcentrum, kruist de lijn weer de tramlijn Bloemendaal- Schalkwijk – Vijfhuizen. Hier zou de lijn ook overstap geven, op de voorgestelde metrolijn Haarlem – Hoofddorp. Ook zonder de metro, zouden radiale tramlijn en ringlijn samen, de huidige buslijnen door Schalkwijk grotendeels vervangen.

Tram door Schalkwijk…

Vertramd Zuidtangent-tracé als stedelijke tramlijn in Haarlem

 
Na Winkelcentrum Schalkwijk rijdt de bus over de Amerikalaan en Prins Bernhardlaan, richting Station Spaarnwoude. Na het Reinaldapark, zou het naar de Springerlaan draaien, en volgt dan de route van de huidige buslijn 2 naar het station. De lijn eindigt bij Station Spaarnwoude, aan de zuidkant.

Deze ringlijn wordt 21 km lang. De bus rijdt door dorpskernen en woonwijken, en daarom zal de gemiddelde snelheid niet hoog liggen – dit is geen HOV-lijn. De bus zal bijna een uur nodig hebben, om van eindpunt tot eindpunt te rijden, maar dat doen de reizigers niet. Ze zouden doorgaans 10 – 20 minuten in de bus zitten, en vooral overstappen op andere lijnen.

Advertisements
Bus Haarlem: ringlijn

Verschuiving Station Overveen

Dit voorstel houdt verband met de voorgestelde oost-west tramlijn door Haarlem, van Overveen naar Waarderpolder. Maar ook zonder een tram is het verschuiven van de perrons van Station Overveen zinvol. Het brengt het station dichter bij het dorpscentrum, en vooral de ingang van Hogeschool InHolland. De overweg op de Bloemendaalseweg kan ook vervangen worden, door een ongelijkvloerse kruising.

Station Overveen ligt op de spoorlijn Haarlem – Zandvoort. Er zijn diverse voorstellen geweest (met steun van de gemeente Haarlem), voor light-rail op deze spoorlijn. Hier wordt verondersteld, dat de lijn opgenomen wordt in een groot regionaal metronet, rond Amsterdam en Haarlem. Dat past beter bij de hoofdtaak van deze lijn – vervoer van stad naar strand. Een goed alternatief voor light-rail op de spoorlijn, is herstel van een stedelijk tramnet in Haarlem. De tram bedient veel meer haltes dan light-rail, en geeft toch overstap op de spoorlijn richting Zandvoort, want de voorgestelde oost-west lijn eindigt bij de Hogeschool.

Klik om te vergroten…

Oost-west tramlijn in Haarlem, van Overveen naar Raaks

Aanpassingen tracé

De huidige spoorlijn tussen de N208 (ringweg Haarlem) en de duinen, telt meerdere bochten, en een nieuw tracé kan de bochten iets verruimen. De lijn begint ook iets te klimmen, naast het Hogeschool-terrein. Het nieuwe tracé zou hier op maaiveld blijven, maar dan naast de huidige spoordijk. Op dit stuk komen de nieuwe perrons.

Er komt een nieuwe overbrug in de Bloemendaalseweg, niet op de plek van de huidige overweg, maar ernaast. Onder deze brug, ligt de lijn 10-20 m van zijn huidige tracé, meer naar het zuiden toe. Dat betekent dat de nieuwe lijn ‘een hap neemt’ uit het landgoed Belvédère, maar er zijn toch plannen voor nieuwbouw op dat terrein. Het verschoven tracé passeert ook het huidige station aan de zuidkant – gebouw en terrein komen volledig vrij voor hergebruik.

Bij de overbrug in de Brouwerskolkweg, komt de lijn terug op bestaand tracé. Het gedeelte tussen het oude station en deze brug kan wellicht overkluisd worden, over enkele honderden meters. Vlak bij de Brouwerskolkweg kan de lijn ook iets naar de Tetterodeweg worden verschoven (bij de Joodse begraafplaats), maar de ruimte daarvoor is beperkt.

Het is ook mogelijk om het tracé in de duinen te verschuiven, met een nieuwe overbrug onder de Brouwerskolkweg. Kort na deze weg, kruist de spoorlijn namelijk een voormalige zandafgraving (Zanderijvaart). De boogbrug daar bepaalt de verdere ligging van het tracé. Met een nieuwe brug over de zanderij, kan de scherpe bocht verruimd worden: dit tracé is schematisch in groen angegeven.

Klik om te vergroten…

Verschuiving spoorlijn en station in Overveen, aan de rand van Haarlem.

Ook zonder aanpassing bij de Zanderijvaart, worden de S-bochten door het nieuwe tracé iets afgevlakt. Nieuwbouw op het vrijgekomen terrein, kan waarschijnlijk de kosten van deze verschuiving dekken. De Hogeschool krijgt een station ‘op campus’, dat bovendien dichter bij de dorpsstraat van Overveen ligt. Ook zonder een nieuwe tram, verbetert in elk geval overstap op de bus: de lijnen 8, 81 en 84 kunnen langs het station rijden. De voorgestelde ringlijn Haarlem zou langs het station rijden: het vervangt de huidige lijnen 14 en 481. Het project vereist een tijdelijke sluiting van de Bloemendaalseweg, maar de treinen naar Zandvoort kunnen waarschijnlijk blijven rijden, bij gefaseerde uitvoering.

Verschuiving Station Overveen

Tram Haarlem: oost-west lijn

Deze oost-west tramlijn Overveen – Waarderpolder hoort bij een voorgesteld tramnet in Haarlem. De lijnen worden één voor één beschreven: lees daarom eerst de inleiding met lijst van lijnen.

In de binnenstad, zou deze lijn het tracé volgen van een vertramde Zuidtangent. Het deelt dit tracé met de eerder voorgestelde tramlijn Bloemendaal – Schalkwijk.

Klik om te vergroten…

Oost-west tramlijn in Haarlem, Overveen naar Station Spaarnwoude

De lijn volgt gedeeltelijk historische tracés van de Haarlemse tram. Naar Overveen liepen zelfs twee tramlijnen, over de Julianalaan en de Zijlweg. Ten oosten van de binnenstad zou de lijn het tracé volgen van de tramlijn Amsterdam – Haarlem – Zandvoort.

Zoals bij de overige voorstellen voor tramlijnen in Haarlem, gaat het hier om een stadstram, dat door de straten rijdt. Er zijn diverse voorstellen geweest voor light-rail op de spoorlijn Haarlem – Zandvoort. Hier wordt verondersteld, dat deze lijn opgenomen wordt in een grote regionale metronet. De nieuwe tramlijn geeft daarop overstap, in Overveen en Haarlem-Spaarnwoude.

De tramlijn zou beginnen in Overveen, op een (nog) onbebouwd terrein naast de spoorlijn en tegenover de ingang van Hogeschool InHolland. Hier wordt ook verondersteld, dat de perrons van Station Overveen richting Hogeschool verschoven worden, en dat de kruising met de Bloemendaalseweg ongelijkvloers wordt. De perrons komen dan naast de tramhalte. (Meer over deze aanpassing later).

De tram rijdt over de Bijdorplaan, langs de Hogeschool-gebouwen, naar de Zijlweg. Het kruist vervolgens de Westelijke Randweg (N208).

Klik om te vergroten…

Oost-west tramlijn in Haarlem, van Overveen naar Raaks

De lijn gaat verder over de Zijlweg, het oude tramtracé. Er is een halte na de Randweg (ROC Nova College), en na de spoorbrug, bij de Hoofmanstraat. Om de smalle Zijlstraat te vermijden, rijdt de tram via de Zijlsingel, en over de Raaksbrug, naar Raaks. Hier geeft de lijn overstap op de eerder voorgestelde noord-zuid tramlijn Beverwijk – IJmuiden – Haarlem – Bennebroek en de lijn langs de Leidsevaart naar Station Heemstede-Aerdenhout. Beiden lijnen rijden via Kinderhuisvest, Zijlvest, en Wilhelminastraat. (De halte op de Overveen-lijn komt mogelijk op de Zijlsingel).

Van Raaks draait de lijn naar de Gedempte Oude Gracht, en het vertramde tracé van de Zuidtangent. De haltes Verwulft en Turfmarkt worden gedeeld met de tramlijn Bloemendaal – Schalkwijk.

Klik om te vergroten: tram Overveen – Waarderpolder door de binnenstad…

Oost-west tramlijn in binnenstad Haarlem, deels op Zuidtangent-tracé

Na de Turfmarkt, zou de lijn naar Schalkwijk de Spaarne in tunnel kruisen, richting Schipholweg. De oost-west lijn kruist ook de Spaarne, maar dan richting Lange Herenvest. Dat kan waarschijnlijk beter met een brug, al moet deze open voor de scheepvaart. (De gemeente onderzoekt de mogelijkheid van een dubbele brug hier, zodoende is één brug altijd beschikbaar). Op de Lange Herenvest komen twee haltes: vlak bij de Spaarne, en bij de Amsterdamse Poort.

Overigens werd een tramtunnel onder de Zomervaart onderzocht door gemeente en provincie als mogelijke route van de Zuidtangent. (Op de kades van de Zomervaart is niet voldoende ruimte voor een tram, in elk geval niet over de eerste 500 m). Een tunnel voor twee tramlijnen is hier moeilijk uitvoerbaar: het impliceert een gelijkvloerse tram-kruising onder de Spaarne. De oost-west lijn kan beter over de Lange Herenvest rijden.

Na de Amsterdamse Poort zijn er twee opties. De lijn kan zoals zijn voorganger (de tram Amsterdam – Zandvoort), langs de Amsterdamse Vaart. Deze uitvalsweg is breed genoeg, maar moet wel rijstroken inleveren. Er komen haltes bij de Nagtzaamstraat en Bernhardlaan. Dit tracé bedient de Amsterdamse Buurt en de noordkant van Parkwijk. De eindhalte komt bij Station Spaarnwoude, aan de zuidzijde. Dit station ligt overigens niet in Spaarnwoude, maar aan de zuidrand van het grote bedrijventerrein Waarderpolder, tegenover de IKEA.

Klik om te vergroten: twee alternatieve tracés naar Station Spaarnwoude…

Tram-tracés in Haarlem tussen binnenstad en Station Spaarnwoude

De tram kan dit station ook bereiken via de Gedempte Oostersingelgracht en de Oudeweg. Dit tracé is vooral gericht op de aansluiting van Waarderpolder, in elk geval de zuidhelft daarvan. Er komen haltes bij de Papentorenvest, Van Elststraat, Nijverheidsweg, en de Hofmanweg (bij de KPN-toren). In dit geval komt de eindhalte aan de noordzijde van Station Spaarnwoude, en dus ook tegenover de IKEA.

Dit station is ook eindpunt van de voorgestelde tangentlijn naar Schalkwijk en Heemstede.

De oost-west tramlijn wordt 5,5 km km lang, via de Amsterdamse Buurt. Via de Oudeweg wordt de lijn ca 800 m langer. De lijn is redelijk kort, omdat de agglomeratie Haarlem nu eenmaal noord-zuid loopt, het is niet ‘breed’. Desondanks is dit een volwaardige tramlijn, van buitenwijk naar buitenwijk, door de historische binnenstad.

Tram Haarlem: oost-west lijn