Bijgewerkt: verplaatsing spoorlijn Bollenstreek

Bijgewerkt met nieuwe kaarten: Verplaatsing spoorlijn Bollenstreek.

Advertisements
Bijgewerkt: verplaatsing spoorlijn Bollenstreek

Verplaatsing spoorlijn Bollenstreek

De spoorlijn Amsterdam – Rotterdam (Oude Lijn, 1847) volgt de trekvaart tussen Haarlem en Leiden. Deze ‘Leidsevaart’ werd in 1657 aangelegd, door open landschap dat nog geen ‘Bollenstreek’ heette. De bloembollenteelt in zijn huidige omvang, is pas na de Eerste Wereldoorlog ontstaan, en toen groeiden de dorpen aan de oude hoofdweg. Het gevolg: de reizigers hebben uitzicht op de bollenvelden, maar de dorpen hebben geen station. Dat kan gecorrigeerd worden, door de spoorlijn naar het oosten te verschuiven.

De maximale verschuiving is ongeveer 2500 m, maar daarmee zijn stations mogelijk op 500 m van de dorpskernen, in Sassenheim, Lisse, en Hillegom. In totaal zijn vijf stations mogelijk op de nieuwe lijn, tegenover één tegenwoordig. Met nieuwe stations rond Leiden en Haarlem, zouden tien stations mogelijk zijn tussen de twee steden. Daarmee krijgt de 29-km lijn een meer stedelijk-regionaal character, vergelijkbaar met de Duitse S-Bahn. (Het nieuwe tracé wordt 15-16 km lang, niet of nauwelijks korter dan de lijn dat het vervangt).

De lijn tussen Warmond en Aerdenhout, nieuwbouw in rood…

Verschoven spoorlijn door de Bollenstreek

 
Het voorstel hangt nauw samen met de bouw van een 4-km spoorlijn Voorhout – Noordwijk. Het huidige station Voorhout blijft daarmee open. Na de verschuiving, zou de oude lijn tussen Voorhout en Bennebroek als omleidingsroute behouden blijven: het kan ook in het voorjaar voor toeristische ritten worden gebruikt. Het enige station op dit gedeelte, Station Hillegom, wordt verplaatst richting dorpskern.

Het verlegde tracé maakt het ook makkelijker, om een tweede nieuwe lijn richting Hoofddorp en Schiphol, daarop aan te sluiten. Daarvoor zijn er drie varianten denkbaar, die op drie verschillende plasten op de verschoven lijn aansluiten…

Nieuwe verbindingen Schiphol - Bollenstreek

 
Deze verbinding zou waarschijnlijk alle stoptreinen van de Schiphollijn kunnen overnemen. Alle sneldiensten Leiden – Amsterdam worden dan via de Schiphollijn verwerkt. Dat kan, omdat de HSL-Zuid een deel van deze vervoersstromen overneemt (van Amsterdam naar Rotterdam, West-Brabant, Zeeland, en Brussel). Er is ook een alternatief voor een spoorverbinding Schiphol – Bollenstreek: de voorgestelde metro Haarlemmermeer, met twee kruisende lijnen, kan bij Lisse ook op de verschoven spoorlijn aansluiten. Ook in dat geval vervallen de stoptreinen op de Schiphollijn.

Nieuw tracé vanaf Sassenheim

De nieuwe Bollenstreek-lijn zou bij het industrieterrein Sassenheim-Zuid aftakken, van de bestaande lijn naar Voorhout. Als de lijn afbuigt bij de laatste gebouwen van het industrieterrein, dan is er net voldoende ruimte om te draaien naar de Zuidelijk Randweg van Voorhout. Er komt dan een station Voorhout-Zuid, bij sportcentrum De Schans. De bocht is wel scherp, maar alle treinen zouden toch bij het station stoppen, en rijden dan niet hard. Voorhout (15 000 inwoners) heeft dan twee stations: in het centrum, en aan de zuidrand.

Een alternatief tracé zou al voor de A44 aftakken, en deze kruisen. Het passeert de rotonde aan de Rijksstraatweg, bij de Oosthoutlaan. Dat betekent wel sloop, maar niet van de nieuwste of duurste gebouwen. Met deze variant (in blauw op de kaart), komt er geen tweede station in Voorhout, wel een nieuw station Sassenheim-Zuid, bij de rotonde. Het ligt aan het uiteinde van de bebouwing, maar wel op de weg richting Leiden.

Verschuiving spoorlijn bij Sassenheim.

 
Een onbebouwde strook van 500 m breed scheidt Voorhout van Sassenheim. Beide varianten kruisen deze strook, en draaien langs de westrand van de bebouwde kom.

Sassenheim (15 000 inwoners), is gebouwd op een strandwal evenwijdig aan de kust, zoals bijna alle dorpen in de regio. Omdat de lijn langs de huizen loopt, is een tunnel of verdiepte bak wenselijk. Het station komt ter hoogte van het gemeentehuis, aan het uiteinde van de Willibrorduslaan, 500 m van de Hoofdstraat. Het zou ook eindpunt vormen van een tramlijn uit Leiden.

Na dit station moet de lijn de ruïnes van Slot Teylingen passeren, en vervolgens een trafostation. Dat kan met minimale sloop, maar ook hier lijkt een tunnel nodig. Bij het trafostation kan een lijn kunnen aftakken, naar Nieuw-Vennep, Hoofddorp, en Schiphol. Deze lijn (blauwe variant op de kaart met drie varianten) wordt hier niet verder beschreven.

Sassenheim – Lisse

Na het trafostation kan de lijn richting Haarlem weer op maaiveld, in een bijna rechte lijn richting Lisse. Het passeert buurtschap De Engel, dat te klein is voor een station. De lijn loopt langs Lisse (22 000 inwoners), naast de westelijke randweg (N208). Het hoofdstation van Lisse komt bij de rotonde, aan de kruising N208 / Stationsweg.

Nieuwe spoorlijn Sassenheim - Lisse.

 
De naam ‘Stationsweg’ geeft aan, dat deze weg ooit naar een station voerde (aan de Oude Lijn, bijna 2 km verderop). De weg is ook de toegangsweg tot De Keukenhof (jaarlijks 800 000 bezoekers), en de ingang ligt op loopafstand van het nieuwe station. Lisse-Keukenhof lijkt dan een geschikte naam voor het station. De winkelstraten van Lisse liggen iets verder weg, maar nog op loopafstand (500-800 m).

Bij Lisse zou de lijn eventueel aansluiten op de voorgestelde metro Haarlemmermeer, richting Hoofddorp en Schiphol, en ook hier op een mogelijke spoorlijn richting Schiphol.

Hillegom en Bennebroek

Vanaf Lisse kan de nieuwe lijn bijna rechtdoor, door de bollenvelden, naar Hillegom (21 000 inwoners). Er is een kaarsrecht tracé beschikbaar, in de sportvelden achter de Draka-fabriek (schuimplastic). De huidige toegangsweg van Sportpark Zanderij, wordt de toegang tot het station. Deze strook langs de hoofdweg N208 wordt herontwikkeld, en het lijkt een kwestie van tijd voordat de fabriek ook verhuist. Het station ligt dan circa 500 m van de Hoofdstraat – het huidige Station Hillegom ligt 1500 m verderop.

Verplaatste spoorlijn Lisse - Hillegom

 
Vanaf dit nieuwe station, zou een busbaan naar de Olympiaweg een snelle route bieden, voor bussen richting Nieuw Vennep.

Ongeveer 1000 m na het nieuwe station Hillegom, buigt het tracé af, richting de Oude Lijn. Hier is enige sloop onvermijdelijk, omdat het tracé net binnen de bebouwde kom ligt. Daarna loopt het tracé weer door de bollenvelden, op maaiveld-niveau. Om de bestaande spoorlijn te bereiken, moet het dan door een restant strandwal-bos. Deze ligt hoger dan de omliggende velden, en de lijn kan hier misschien overdekt worden. De nieuwe lijn kruist vervolgens de trekvaart en de Oude Lijn, en buigt dan iets naar rechts, om op deze aan te sluiten.

Aansluiting nieuwe Bollenstreek-lijn op de Oude Lijn.

 
Het voormalige Station Bennebroek-Vogelenzang wordt niet heropend: de nieuwe lijn passeert het aan de westkant. Er komt een nieuw station Bennebroek, vlak voor de aansluiting van beide lijnen, ter hoogte van de Zwarteweg / Bennebroekerlaan. Het huidige dorp Bennebroek (5000 inwoners) strekt zich uit langs deze weg, in oost-west richting, tot aan de brug over de Ringvaart.

Vanaf de aansluiting rijden de regionale trein over de Oude Lijn. Enkele nieuwe stations zijn denkbaar: bij Leyduin (einde Amstellaan), tussen Oosterduin en Leidsevaart, en het al langer geplande Station Haarlem Westergracht. De afstand tussen Haarlem en Leiden blijft iets onder 30 km. Ook met tien tussenstops, moet voor de nieuwste treinen een reistijd van 30 minuten haalbaar zijn. Dat is wel 7 minuten langer dan de huidige stoptreinen, maar nog steeds aanvaardbaar. Tegenover de langere reistijd binnenstad-binnenstad, staat een enorme verbetering van het vervoer binnen de Bollenstreek, en in de Leidse en Haarlemse agglomeraties.

Verplaatsing spoorlijn Bollenstreek

Tramlijnen in Leiden: noorden

Om dit te kunnen volgen, moet je eerst de inleiding lezen, met het voorstel voor een tramnet in Leiden. De daarin voorgestelde stamlijn loopt van Station Lammenschans, door de binnenstad naar het station, en dan door Leeuwenhoek naar de Plesmanlaan. Hier worden de lijnen voorgesteld, die daarvan aftakken in noordelijke richting, naar Warmond en Sassenheim.

Klik om te vergroten: de lijn naar Sassenheim in Oegstgeest, het noorden ligt rechts…

De lijn naar Sassenheim in Oegstgeest. Rechts = noorden.

De lijn naar Sassenheim volgt een oude weg naar Haarlem, door oud-Oegstgeest, aan de rand van de huidige nieuwbouwwijk Haaswijk. (Vele oude wegen in dit gebied volgen de strandwallen, en lopen evenwijdig aan de kust). Het huidige centrum van Oegstgeest (23 000 inwoners) ligt verder naar het zuiden, in de zijstraten van de Geversstraat. De tramlijn naar Sassenheim zou daar, bij de rotonde, aftakken van de lijn naar Katwijk, langs de Rhijngeesterstraatweg. Verderop, na het Bos van Wijckerslooth, draait het naar rechts, om de woonwijk beter te kunnen ontsluiten. De eenvoudigste route, via Lange Voort en de Irislaan, is door de verbouwing van het winkelcentrum afgesloten. Met een korte doorbraak (enkele woningen), kan de lijn wel de Irislaan bereiken via de Floralaan – en zo niet, dan via de Kennedylaan.

Klik om te vergroten…

lange-voort

De lijn kruist het Oegstgeesterkanaal naar de nieuwbouwwijk Haaswijk. Via de Haaswijklaan komt het terug bij de oude Haarlemmerstraatweg. De A44 is naast deze oude weg aangelegd. De tramlijn kruist de snelweg in tunnel, en loopt naast de A44 aan de noordzijde. Na een brug over de Haarlemmertrekvaart, komt het zodoende weer terecht op de oude weg over de strandwal, richting Sassenheim (15 000 inwoners). Bij het industriegebied Sassenheim-Zuid kruist het de spoorlijn Leiden-Haarlem – hiervoor is een nieuwe brug nodig. Het gaat verder over de Rijksstraatweg en de Hoofdstraat, en dan om de dorpskern heen, via de Parklaan en Van Pallandtlaan. Het eindigt aan de noordrand van Sassenheim, of mogelijk bij een nieuw station Sassenheim, op een verplaatste Bollenstreek-lijn.

Klik om te vergroten: tram naar Sassenheim…

over-sassenheim

De lijn naar Warmond via Oegstgeest takt eerder af van de lijn naar Katwijk – bij de Warmonderweg, ook de gemeentegrens van Leiden. Het gaat verder over deze oude weg – dat ook een strandwal volgt – naar
Warmond (5 000 inwoners). De weg is tamelijk breed en recht: aan de oostkant is er veel groen (Leidse Hout, Kasteel Oud-Poelgeest), en niet zoveel bebouwing.

Klik om te vergroten…

leebrug-lijn

Bij de Leebrug kruist ook deze lijn het Oegstgeesterkanaal, en gaat dan onder de viersporige spoorlijn. Tot 1952 lag hier Station Warmond: heropening zou moeilijk zijn, want het ligt dicht bij de splitsing van de Schiphollijn en de Haarlem-lijn. In de oude dorpskern worden de tramsporen mogelijk verdeeld over de Herenweg en Sweilandstraat: verder zijn er geen problemen met de inpassing.

Klik om te vergroten…

door-warmond

De lijn gaat verder over de oude Herenweg, richting Sassenheim. Het moet zowel de Schiphollijn als de A44 kruisen, die hier naast elkaar lopen. Er zijn ook plannen voor een nieuw Station Sassenheim aan de Schiphollijn, maar een station aan een verplaatste Bollenstreek-lijn is waarschijnlijk een betere optie. De tramlijn kan gebruik maken van de bestaande weg over de A44 (afrit 4), of een verbrede Wasbeeklaan (met een doorsteek naar het sportcentrum / scholengemeenschap). Beide opties bereiken het tracé van de lijn uit Oegstgeest (zie boven), en beide tramlijnen kunnen een eindpunt delen. Mogelijk is ook, dat de lijn uit Warmond doorgetrokken wordt, naar een toekomstig station aan de zuidkant van Sassenheim (aan een verplaatste Bollenstreek-lijn).

Klik om te vergroten: van Warmond naar Sassenheim…

tram-tracé tussen Warmond en Sassenheim

De tweede lijn naar Warmond loopt via Merenwijk, een laagbouwwijk uit de jaren ’70 en ’80, met 15 000 inwoners. Blijkbaar was het ooit de bedoeling, om via de VINEX-wijk Poelgeest , de Leidse binnenstad met Warmond te verbinden. De niet afgebouwde ‘noord-zuid as’ door de wijk, de Thijssenlaan, wordt tegenwoordig als langgerekt parkeerterrein gebruikt. (De foto is gedraaid, zodat deze horizontaal staat). Een tramlijn over dit tracé vereist een tunnel onder de spoorlijn en de Haarlemmertrekvaart: het zou iets korter zijn, maar in alle andere opzichten is een tracé via de westrand van Merenwijk een betere optie.

Klik om te vergroten…

merenwijk-lijn

De Merenwijk-lijn zou van de stamlijn aftakken bij Station Leiden. Het loopt naast het spoor over de Schipholweg, en draait naar de Willem de Zwijgerlaan. Een halte daar bedient de wijk Groenoord, en het terrein ‘Groenoordhallen’. De hallen, een oude veemarkt, worden sowieso gesloopt, en de omgeving hier wordt flink verbouwd. De tramlijn gaat via de Gooimeerlaan, en volgt deze tot aan de spoorlijn, aan de rand van Merenwijk. Een station hier, dat ook Poelgeest zou bedienen, werd telkens uitgesteld, en daarmee ook een geplande tunnel onder de spoorlijn. Het station is geen voorwaarde voor de tramlijn, de tunnel wel – om een randligging te vermijden. De tramlijn gaat verder naast het spoor, tot aan de Herenweg in Warmond. Omdat de ruimte hier beperkt is, zou het eindpunt desnoods verderop liggen, bij de brandweer.

Gemeten van Station Leiden, is de lijn via Haaswijk naar Sassenheim (Pallandtlaan) 11 km lang. De lijn via Warmond en de Wasbeeklaan naar de Pallandtlaan is, vanaf het station, 10,5 km lang. De kortere lijn naar Warmond via Merenwijk is 4,5 km lang.

Tramlijnen in Leiden: noorden