Nieuw station Leur

Etten en Leur zijn van oorsprong kleine Brabantse dorpen. Etten had ooit een station op de spoorlijn Roosendaal – Breda, Leur was niet meer dan een stopplaats. De huidige gemeente Etten-Leur bestaat vooral uit nieuwbouwwijken, aangelegd vanaf de jaren ’50. Het is een typische groeikern, gericht op Breda, met inmiddels 40 000 inwoners

Etten-Leur: kaart van Jan-Willem van Aalst, onder CC3.0 licentie

De spoorlijn heeft een lage prioriteit. De treindienst is al jaren onveranderd, elke 30 minuten naar Breda. Station Etten-Leur heeft niet eens een perrontunnel, maar druk is het ook niet. In de afgelopen decennia werd de hoofdweg naar Breda (Rijksweg 58) tot snelweg uitgebouwd, en vervolgens naar de rand verplaatst. De auto is hier het vervoermiddel.

Over een tweede station, een opvolger van de voormalige halte Leur, wordt al jaren gesproken in de lokale politiek. De gemeente vermijdt de oude dorpsnamen: Etten heet ‘Centrum’, en Leur heet ‘Etten-Leur Noord’. De dorpskern van Etten is inderdaad fors uitgebreid, met een nieuw winkelcentrum op het terrein van de oude Rijksweg. Leur blijft echter goed herkenbaar. De dorpskern is recent uitgebreid met nieuwe winkels, ten behoeve van de nieuwe Vinex-wijken aan de noordzijde.

Diensten en ondertunneling

Een nieuw Station Leur is vooral zinnig als onderdeel van een regionale metro rond Breda en Tilburg, vergelijkbaar met Randstadspoor in Utrecht, of de S-Bahn in Duitsland. De stadsregio-treinen zouden ook stoppen op het eerder voorgestelde Station Prinsenbeek-Zuid.

De trein Roosendaal – Zwolle zou dan doorrijden van Breda tot Roosendaal – zoals dat ook hoort bij een echte Intercity. Hier werd ook voorgesteld om deze route fors te verbeteren, met uitbouw tot vier sporen Breda – Tilburg, een nieuwe hogesnelheidslijn Tilburg – Den Bosch, en vier sporen Den Bosch – Oss.

Bij hoogfrequente diensten, moeten de zes overwegen in Etten-Leur worden aangepakt. Ondertunneling heeft dan de voorkeur boven onderdoorgangen: de barrière-werking van de spoorlijn is dan weg. Vier sporen zijn ook nodig, in elk geval tussen de stations in Etten-Leur. Het tunnel-gedeelte komt bijvoorbeeld tussen Vossendaal en Lichttorenhoofd. Die twee straten zouden wel een onderdoorgang krijgen. Bij de bouw van de tunnel verdwijnt het bestaande station, en zijn opvolger wordt iets verschoven, om beter op het centrum aan te sluiten.

Nieuwe stations

Het nieuwe station Leur komt op maaiveld te liggen, ongeveer op de plek van de oude halte. Tussen Lage Vaartkant en Lichttorenhoofd komt dan een onderdoorgang, dat ook als stationsingang dient (in geval van een eilandperron). Een station ten westen van de onderdoorgang sluit beter aan op de woonwijken, zeker met een tweede uitgang. Daarvoor moeten waarschijnlijk enkele rijtjeshuizen wijken. Het station komt te liggen op 650 m van de dorpskern (waar de Brugstraat de oude haven passeert).

Klik om te vergroten…

Nieuw station Leur in Etten-Leur.

Ten westen van Station Leur zou lijn in tunnel dalen. De groenstroken naast de sporen bieden voldoende ruimte voor een viersporige tunnel, en voor gefaseerde aanleg. Een grote bouwplaats midden in een woonwijk geeft tijdelijk veel overlast, maar na de bouw is de spoorlijn vervangen door een park.

De ondergrondse opvolger van het bestaande station krijgt twee ingangen. De hoofdingang ligt aan de Hoevenseweg, dat overgaat in de Markt. Op 550 m loopafstand over de Markt, ligt het Raadhuisplein, het middelpunt van Etten. Tegenwoordig vormt het plein de grens tussen oude kern en nieuw winkelcentrum.

Station en centrum Etten: looproute in groen…

Verplaatst station in Etten-Leur met looproute centrum.

Het nieuwe station krijgt ook een oostingang, dat dicht bij het huidige stationsplein ligt. Dat is van belang voor de bussen, die om het nieuwe winkelcentrum heen moeten rijden.

Een derde station, in het bedrijventerrein Vosdonk, lijkt niet zinvol. Deze zou aan de overweg Vossendaal komen, maar rondom liggen laagwaardige bedrijven met weinig werknemers. (Naast de overweg ligt een zuiveringsinstallatie). De nieuwere bedrijfspanden, langs de voormalige Rijksweg, zijn beter met de bus te bedienen.

De twee stations komen precies 2 km van elkaar te liggen. Globaal ligt de bebouwde kom ten noorden van de voormalige Rijksweg binnen loopafstand, maar aanvullend busvervoer blijft nodig. Lijn 312 zou van Station Etten naar Roosendaal rijden, via Sint Willebrord en Rucphen. Lijn 311 behoudt zijn route Oudenbosch – Hoeven – Etten – Breda. Daarmee is de westkant van Etten goed aangesloten. Een nieuwe buslijn Etten – Prinsenbeek zou de huidige lijnen 216 en 316 vervangen. Twee van de drie buslijnen richting Breda verdwijnen, ten gunste van een regionale metro. Een eigen ringlijn binnen Etten-Leur is wellicht nodig, om de zuidelijke wijken op de stations aan te sluiten.

Advertisements
Nieuw station Leur

Spoorlijn Utrecht – Breda

Dit is geen origineel voorstel: over een spoorlijn Utrecht – Breda wordt al 100 jaar gesproken. Het wordt beschreven omdat het verband houdt met andere voorstellen hier, bijvoorbeeld een metrolijn van Utrecht naar Vianen, en de voorgestelde spoorlijn Gouda – Schoonhoven – Gorinchem. Hier worden tracé-opties besproken, al zijn dat niet veel. Het staat min of meer vast, dat de lijn de A27 volgt.

Spoorlijn Utrecht - Breda.

Het meest recente voorstel is een Visienota van BAM en Goudappel Coffeng uit 2008. Deze voorziet een traditionele spoorlijn met zes nieuwe stations: Houten-West, Vianen, Gorinchem West, Nieuwendijk, Raamsdonkveer en Oosterhout. De stoptreinen zouden in totaal 9 stations bedienen, met Lunetten en Vaartsche Rijn in Utrecht, en Breda Oost.

Hier wordt een snelle inter-regionale lijn voorgesteld, in het verlengde van de voorgestelde hogesnelheidslijn Utrecht – Zwolle. Dat heeft ook te maken met de voorgestelde tweede lijn Amersfoort – Utrecht via De Uithof: treinen uit het oosten en noorden zouden niet langer kop maken in Utrecht, op weg naar Den Haag en Rotterdam. Een corridor van noord-oost naar zuid-west (Zwolle – Utrecht – Breda) is een logische aanvulling daarop. Een deel van de treinen kan doorrijden naar Antwerpen, over de bestaande HSL-Zuid.

De nieuwe lijn Utrecht – Breda zou daarom als hogesnelheidslijn (HSL) aangelegd moeten worden, met slechts drie stations: Vianen, Gorinchem-West, en Oosterhout. Vianen wordt bediend door een regionale dienst, dat de nieuwe lijn bij Arkel verlaat, om het bestaande station van Gorinchem aan te doen. Een tweede regionale dienst zou in Vianen en Oosterhout stoppen – of Oosterhout krijgt een shuttle naar Breda.

Alle treinen zouden in Gorinchem stoppen, op een nieuw kruisstation boven de bestaande spoorlijn Dordrecht – Gorinchem. Ook de voorgestelde spoorlijn Gouda – Schoonhoven – Gorinchem zou hier aansluiten, op de lijn Utrecht – Breda.

Gouda – Gorinchem…

Spoorlijn Gouda - Schoonhoven - Gorinchem.

Hier werd eerder voorgesteld dat treinen uit Dordrecht doorrijden naar Tiel, om aan te sluiten op de voorgestelde regionale spoorlijn Tiel – Wageningen – Arnhem. Het kruisstation komt zodoende te liggen op een oost-west inter-regionale corridor, Dordrecht – Gorinchem – Wageningen – Arnhem. Ook in Wageningen zou deze een nieuwe HSL kruisen (HSL Amersfoort – Wageningen – Nijmegen.

Spoorlijn Arnhem – Tiel…

Nieuwe regionale spoorlijn Arnhem - Wageningen - Tiel

Tracé Utrecht – Breda

De aftakking van de nieuwe lijn komt te liggen vlak bij station Lunetten, de A27, en Knooppunt Lunetten. Dat maakt het tracé ingewikkeld. Hoewel de Visienota van BAM geen tracé-onderzoek is, voorziet het een tracé ten oosten van Fort het Hemeltje. Dit tracé slingert, om het fort en het bedrijfsterrein Doornkade te vermijden. Het tracé kan verbeterd worden, als de lijn naar Breda van de Arnhemse lijn aftakt. Dat geeft meer ruimte te draaien, naar een tracé naast Knooppunt Lunetten. Met een geboorde tunnel kan de lijn zelfs onder de A27, maar deze tunnel moet beginnen naast de nieuwe ongelijkvloerse kruisingen. De gemeente Utrecht wil overigens de driehoek, tussen de twee spoorlijnen en de A27, met kantoren volbouwen.

Klik om te vergroten…

Spoorlijn Utrecht - Breda, aansluiting bij Lunetten op lijn naar Arnhem.

Vanaf deze aansluiting tot de rand van Breda, zou de lijn in principe aan de oostzijde van de A27 lopen. Het kruist het Amsterdam-Rijnkanaal en de Lek, naast de bestaande bruggen. Omdat de lijn moet stijgen naar de Lekbrug, zou het op viaduct lopen boven verzorgingsplaats De Knoest.

Het nieuwe station Vianen komt aan het einde van de Hagenweg, naast afrit 27. Ook hier zou de lijn op viaduct lopen. Het station ligt aan de verkeerde kant van de snelweg, en ook nog een eind van het centrum. Het zou echter overstap geven op de eerder voorgestelde metrolijn uit Utrecht via Laagraven en Nieuwegein.

Klik om te vergroten…

Hogesnelheidslijn Utrecht - Breda, A27 tracé langs Houten, en Station Vianen.

Hierdoor wordt niet alleen Vianen bediend (20 000 inwoners), maar (in de richting Breda) ook Nieuwegein en IJsselstein (samen 95 000).

Het tracé Vianen – Gorinchem volgt de A27 door weidelandschap. Alleen bij afrit 26 (Lexmond) is dit tracé problematisch, met twee bochten. Een eigen tracé voor de spoorlijn zou ten zuiden van de afrit lopen. Om beide bochten te vermijden, zou de spoorlijn de snelweg tweemaal moeten kruisen: dat lijkt alleen zinnig met een geboorde tunnel, ook onder het Merwedekanaal (in blauw). Bij Meerkerk is de ruimte tussen snelweg en bebouwing beperkt: hier moet wellicht de snelweg worden verschoven.

Klik om te vergroten…

Bocht bij Lexmond in spoorlijn Utrecht - Breda.

Ter hoogte van Arkel, kan de lijn een verbinding krijgen, met de bestaande lijn uit Geldermalsen. Hiermee kunnen treinen vanuit Utrecht het bestaande Station Gorinchem bereiken.

In Gorinchem (35 000 inwoners), kruist de lijn achtereenvolgens Kooppunt Gorinchem, het Kanaal van Steenenhoek, de spoorlijn uit Dordrecht, en de Boven Merwede (Waal). Dat zou vooral op viaduct, pal naast de A27, met een vaste brug over de rivier. Het kruisstation Gorinchem West, met perrons boven de Dordtse lijn, krijgt een ingang aan de Bataafsekade. Het ligt dan temidden van een jaren-70 flatwijk: de loopafstand tot de oude vestingstad wordt misschien 3 km, maar dit is vooral een overstap-station.

Klik om te vergroten…

Spoorlijn Utrecht - Breda door Gorinchem, langs A27, met kruisstation.

Na Gorinchem volgt de lijn weer de A27, door open landschap: bijna alle bebouwing ligt aan de westkant van de snelweg. Pas na Oosterhout, ter hoogte van Teteringen, zou de lijn de snelweg kruisen. Bij de kruising van de Bergse Maas (Keizersveer), kan de lijn een eigen tracé krijgen, 300-500 m ten oosten van de snelweg, en evenwijdig aan de oude hoofdweg.

Oosterhout (54 000 inwoners) krijgt een station bij afrit 19, aan de Bovensteweg. Dit is ook een perifere locatie, maar de eerder voorgestelde tramlijn uit Breda zou het beter aansluiten op het centrum, en een deel van de woonwijken.

Spoorlijn Utrecht - Breda langs Oosterhout, met station aan de A27.

Als spoorverbinding Oosterhout – Breda, is een A27 tracé minder geschikt. Vanuit de westelijke en zuidelijke wijken, is de route via Teteringen zoveel korter, dat de trein geen voordeel kan bieden. Het station in Oosterhout is vooral van belang, voor reizigers richting Utrecht en Amsterdam.

De spoorlijn uit Utrecht zou aansluiten op de lijn uit Tilburg, 3 km ten oosten van Station Breda. Hier is eerder voorgesteld, om die lijn viersporig te maken.

Breda heeft 175 000 inwoners, en Station Breda wordt verbouwd in verband met nieuwe diensten over de HSL-Zuid. Het zou dan geschikt moeten zijn, voor de toegevoegde reizigersstromen uit Utrecht.

De spoorlijn Utrecht – Breda wordt in totaal 68 km lang, met 62-64 km nieuw tracé. De Visienota rekent op een Intercity-reistijd van 53 minuten, met drie tussenstations. Met een echte HSL, en één tussenstop in Gorinchem, moet een reistijd onder 35 minuten haalbaar zijn.

Spoorlijn Utrecht – Breda

Vier sporen Breda – Tilburg

De spoorlijn tussen Breda en Tilburg wordt gedeeld door twee Intercity-assen: Den Haag – Eindhoven en Roosendaal – Zwolle. De eerder voorgestelde hogesnelheidslijn Tilburg – Eindhoven is bedoeld als onderdeel van een HSL-corridor Randstad – Eindhoven, in aansluiting op de verbinding Rotterdam – Breda over de bestaande HSL-Zuid. Ook de invoering van hoogfrequente diensten tussen de Brabantse steden, vereist hier vier sporen. Breda heeft 180 000 inwoners, en Tilburg 210 000.

Het bestaande tracé heeft twee kaarsrechte stukken met een flauwe bocht ertussen, en valt nauwelijks te verbeteren. Hier wordt vooral gekeken naar de inpassing van vier sporen, zoals eerder bij de HSL-Oost Utrecht – Arnhem.

Spoorlijn Breda - Tilburg.

De 22-km spoorlijn Breda – Tilburg werd in 1863 gebouwd als onderdeel van Staatslijn E. Deze kreeg in 1867 een aftakking richting Turnhout en het Belgisch spoorwegnet, dat inmiddels buiten gebruik is.

Station Breda is onlangs compleet verbouwd, zonder extra sporen, maar drie eilandperrons is in principe voldoende. Ten oosten van het station is de spoorlijn verhoogd, met onderdoorgangen: er is voldoende ruimte voor extra sporen. De overweg aan de Oosterhoutseweg is alleen in gebruik voor fietsers. ProRail plant een station Breda-Oost, waarschijnlijk onder de ringweg-viaduct. Aan de rand van Breda, net voor de A27, zou de lang geplande spoorlijn Breda – Utrecht aftakken richting Oosterhout.

Na de A27, loopt de spoorlijn vooral door bos en veld, met voldoende ruimte voor vier sporen. Het passeert wel twee dorpen, waar enige aanpassingen nodig zijn. Dorst (2500 inwoners) is al bijna aangesloten op de bebouwde kom van Breda. Bij de overweg Spoorstraat is er net genoeg ruimte voor vier sporen, maar de bouw van een onderdoorgang vereist wellicht de sloop van enkele woningen. Ruimte voor een station is er niet, of er moet meer gesloopt worden.

Klik om te vergroten…

Spoorlijn Breda - Dorst met aftakking nieuwe lijn naar Utrecht langs A27.

In Rijen, met parallelwegen aan beide kanten van de spoorlijn, is er zeker ruimte voor vier sporen. Die zouden op maaiveld blijven, met drie of vier onderdoorgangen. (In het bedrijventerrein aan de oostkant van Rijen, is de enige kruising al ongelijkvloers). Bij het station liggen er al drie sporen, maar een nieuwe indeling van sporen en perron is nodig. Optimaal zou zijn, de snelle sporen aan de zuidkant, en de regionale sporen met een eilandperron op de plek van het Stationsplein: het oude stationsgebouw verdwijnt. In de Julianastraat komt een onderdoorgang: ook daarvoor zullen enkele panden moeten wijken.

Klik om te vergroten…

Vier sporen door Rijen met nieuw perron.

Vanaf Rijen is het slechts 2500 m tot de eerste huizen van Tilburg. In de ruime Vinex-wijken van Tilburg-West zijn extra sporen in principe geen probleem: de overwegen (behalve de Zwartvensweg) zijn ook al vervangen. Bij de stations Tilburg-Reeshof en Tilburg-Universiteit lijkt echter geen rekening gehouden met latere viersporigheid. Hier lijkt het beter om een nieuw spoorlijn naast de bestaande aan te leggen, aan de noordkant. Er is geen goede plek voor een tweede station in Tilburg-West: die wordt overigens goed bediend door het voorgestelde Tilburgs tramnet.

Klik om te vergroten…

Spoorlijn door Tilburg-West en station Reeshof.

Vanaf Station Tilburg-Universiteit is de lijn al driesporig, en alle kruisingen in de bebouwde kom zijn ongelijkvloers. Er is bijna overal ruimte voor een vierde spoor, maar in de Alleenhouderstraat en de Fraterstraat komt deze erg dicht bij de bebouwing. Ook wegens geluidsoverlast, is sloop hier een optie. Extra sporen moeten bij voorkeur aan de noordzijde van de spoorlijn: dat sluit beter aan op de uitbreiding van Station Tilburg. (Het station wordt uitgebreid richting de voormalige hoofdwerkplaats van NedTrain). ProRail bouwt een vierde perron (zijperron), maar een tweede eilandperron zou een betere overstap bieden.

Klik om te vergroten…

Vier sporen door Tilburg en uitbreiding station.

Over 22 km is een zeer hoge lijnsnelheid (baanvaksnelheid) niet zinvol. Met een kaarsrecht tracé is bouwen voor 200-250 km/h wel zinvol, op de 15 km tussen de A27 en Station Tilburg-Universiteit. De lijn is dan formeel een viersporige hogesnelheidslijn (HSL).

Verdere projecten

Hier werd eerder een nieuwe lijn Tilburg – Den Bosch voorgesteld, ook formeel een HSL. Het zou gebruikt worden voor een inter-regionale dienst, uit de richting Utrecht. Dat is goed te combineren met heropening van de lijn Tilburg – Turnhout, wat op zichzelf al vier sporen vereist, ten westen van Tilburg.

Vier sporen Breda – Tilburg

Nieuw station Prinsenbeek-Zuid in Breda

Prinsenbeek is een forensendorp met 12 000 inwoners, dat inmiddels tot de gemeente Breda hoort. Het huidige Station Breda-Prinsenbeek ligt op de lijn uit Rotterdam en Dordrecht. Het ligt niet optimaal ten opzichte van de bebouwde kom, en is ook daarvan gescheiden, door de A16 en de HSL-Zuid. Hier werd eerder een tramlijn naar Prinsenbeek voorgesteld, dat ook bij het station eindigt.

Bestaande en nieuwe stations in Breda Prinsenbeek.

Om de bebouwde kom van Prinsenbeek beter te bedienen, is ook een station aan de zuidkant wenselijk, aan de spoorlijn Roosendaal – Breda. Op deze lijn was er vroeger ook geen station bij Prinsenbeek – de voormalige halte Liesbosch lag verder naar het westen (aan de Zanddreef). Inmiddels is Prinsenbeek wel naar deze spoorlijn toe gegroeid.

Over deze lijn rijdt de “Intercity” Roosendaal – Zwolle, dat ook in Etten-Leur stopt. Vroeger had de lijn zeven stations en haltes, tussen Roosendaal en Breda, nu slechts één. Toevoeging van nieuwe stations, in Prinsenbeek-Zuid en mogelijk een tweede station in Etten-Leur, zou een aanvullende stoptrein nodig maken. Dat past wel in de (vage) plannen voor stadsregionale diensten in Brabant.

Het nieuwe station Prinsenbeek-Zuid komt aan de overweg Groenstraat, op 5 km van Station Breda. De locatie ligt aan de rand van de bebouwing, maar is goed daarop aangesloten, want dit is de dorpsstraat. De loopafstand tot de Markt is 1300 m. Uiteraard moet de huidige overweg verdwijnen: een onderdoorgang lijkt de beste optie. De weg kan daarbij iets naar de westkant verschuiven, de perrons komen ook aan die kant te liggen. Er is ook ruimte voor inhaalsporen, door de spoorlijn aan de zuidkant te verbreden.

Klik om te vergroten…

Nieuw station aan zuidrand Prinsenbeek, gemeente Breda.

Het station dient vooral het forensenverkeer vanuit de zuidhelft van Prinsenbeek, dat dichter bij het nieuwe station ligt. Reizen per spoor in de richting Etten-Leur en Roosendaal wordt ook mogelijk. Op dit moment ligt de keuze tussen de bus, of een omweg over Station Breda. De reistijd van Prinsenbeek naar Etten-Leur bedraagt 27 minuten: vanaf Prinsenbeek-Zuid wordt dat circa 5-6 minuten.

Nieuw station Prinsenbeek-Zuid in Breda

Tram Breda: lijnen naar het noorden

Deze tramlijnen in Breda horen bij een voorgesteld tramnet in de stad. Om het overzichtelijk te houden, worden ze in clusters beschreven: zie daarom ook de inleiding: Tram in Breda.

Drie lijnen zouden het gebied ten noorden van de spoorlijn bedienen. Daarvan lopen twee langs de stadszijde van Station Breda: ze worden gekoppeld aan lijnen naar het westen of zuiden.

De 6-km tramlijn naar Terheijden is eenvoudig van opzet. Het begint aan de noordzijde van het station, waar een tweede hoofdingang komt. De tram zou een lus rijden, over de driehoek Oude Terheijdenseweg, Speelhuisplein, en Terheijdenseweg. De lijn deelt misschien een halte met de voorgestelde lijn naar Prinsenbeek vanaf de singel-ring, maar is verder gescheiden van de overige lijnen.

Klik om te vergroten: de lijnen rond het station…

Tramlijnen rond Station Breda

De lijn loopt verder over de Terheijdenseweg, en de Nieuwe Bredase Baan (N285). De weg is breed en kaarsrecht: het loopt tussen de jaren-60 wijk Hoge Vucht, en een groot bedrijventerrein (Krogten). Na de brug over het Markkanaal, gebruikt de lijn de oude weg door Terheijden zelf, tot een eindpunt aan het Dorpsplein, bij de kerk. Het dorp Terheijden heeft 6000 inwoners.

Klik om te vergroten:

tramlijn Breda- Terheijden

De lijnen naar Hoge Vucht en Oosterhout delen een tracé bij het station. Ze verlaten het stationsplein via de Meerten Verhoffstraat, kruisen de singel, en draaien dan naar de Sophiastraat. Op de hoek van de Sophiastraat. delen ze een halte.

De lijn naar Hoge Vucht draait dan naar de Nieuwe Boschstraat. Het kruist weer de singel: een halte hier geeft overstap op de singel-tramlijn. De lijn gaat verder over de Teteringseweg, onder de spoorlijn, en over de Doornboslaan, door jaren-60 nieuwbouwwijken. Op dit stuk komen er haltes bij Baliendijk, Lelystraat / Verviersstraat, en Groenedijkplein (winkelcentrum Hoge Vucht).

Klik om te vergroten:

Tram Breda, van station naar Hoge Vucht

De lijn volgt daarna de Groenedijk tot aan de N285, waar het overstap geeft op de lijn naar Terheijden. Aan de overkant van de N285, komt er een eindhalte in het bedrijventerrein, is ook mogelijk. (Doortrekking naar Haagse Beemden is niet zinvol, omdat reizigers een grote omweg zouden maken).

Deze tramlijn vervangt bus 4 en 5 in Hoge Vucht. Het wordt 4 km lang, en wordt gekoppeld aan de noord-zuid lijn naar het Mastbos.

De lijn naar Oosterhout volgt bijna geheel de voormalige streektram Breda – Oosterhout. Het tracé is inmiddels verstedelijkt, afgezien van 1500 m tussen Oosterhout en Teteringen. Bovendien zou de lijn een andere betekenis krijgen, door de bouw van een spoorlijn Utrecht – Breda, bij voorkeur een HSL. Oosterhout heeft dan een eigen station: de stadstram zou daar zijn eindpunt hebben. Het tram-tracé Breda – Oosterhout wordt ook mogelijk gebruikt door een regionale tramlijn vanuit Den Bosch, maar het lijkt beter om de lijnen te splitsen: stadstram Breda – Oosterhout, regionale tram Oosterhout – Den Bosch.

Tram Breda - Oosterhout en HSL Utrecht - Breda

In Breda zelf, zou de Oosterhoutlijn vanaf de Sophiastraat verder rijden over de Nassaustraat en St. Ignatiusstraat. Een halte bij de singel geeft ook deze lijn overstap op de singel-tramlijn. De lijn kan vervolgens langs het toekomstige station Breda-Oost, op de spoorlijn Breda-Tilburg. De Provincie wil dit station onder de noordelijke ringweg, al is de locatie ongeschikt. De beste plek voor dit station is bij het begin van de Oosterhoutseweg, dat ondertunneld moet worden. De tram zou daarheen rijden via de Teteringsedijk, met drie haltes tussen Wilhelminasingel en station Oost.

Klik om te vergroten:

Tram naar Oosterhout, en station Breda-Oost

Vanaf dit station, gaat de lijn verder over de Oosterhoutseweg (na de Oosterhoutse gemeentegrens, heet het de Bredaseweg). De weg is kaarsrecht, en op plaatsen niet al te breed, maar omdat het verkeer over de A27 rijdt, is er voldoende ruimte voor een tramlijn. Er komt een halte bij de noordelijk ringweg in Breda, en twee of drie haltes in Teteringen (6000 inwoners).

In Oosterhout, komen er haltes bij de Warandelaan, en ten zuiden van de brug over het Wilhelminakanaal, Daarna zou de tram om het centrum rijden, via de Van Liedekerkestraat en de Strijensestraat, met haltes in elk geval bij de Wilhelminalaan en Torenstraat (enkele honderden meters van het centrum). De tram bedient niet alle wijken van Oosterhout (54 000 inwoners), en lokale buslijnen blijven noodzakelijk.

De tram bereikt het toekomstige station via de Pasteurlaan, en een losliggend tracé naast de Bovensteweg. De spoorlijn naar Utrecht, en dus het station, liggen aan de overzijde van de A27 – tenzij de snelweg zelf oostwaarts verschoven wordt.

De lijn naar Oosterhout wordt 11,5 km lang, gemeten vanaf Station Breda. Het wordt gekoppeld aan de lijn naar Princenhage of Westerpark.

Tram Breda: lijnen naar het noorden

Tram Breda: lijn langs singels

Deze tramlijnen in Breda horen bij een voorgesteld tramnet in de stad. Om het overzichtelijk te houden, worden ze in clusters beschreven: zie daarom ook de inleiding: Tram in Breda.

De tramlijn langs de singels heeft de functie van een ringlijn om de binnenstad, maar zou daarbuiten meer een radiale lijn vormen. Het begint bij Station Prinsenbeek, en deelt eerst een tracé met de eerder voorgestelde lijn Prinsenbeek – centrum, aan de noordzijde van de Backer en Ruebweg.

Klik om te vergroten:

Tramlijnen in Breda

De eerder beschreven lijn buigt af bij de meubelboulevard, richting NAC-stadion. De singel-lijn gaat verder over de Backer en Ruebweg, met een tweede halte bij de wijk Gageldonk. Er ontstaan dus twee tramlijnen vanuit de richting Prinsenbeek naar Breda, maar dat geldt ook voor de huidige buslijnen (bus 2 en bus 6/12/16). Voor beide tramlijnen geldt, dat ze slechts de zuidkant van de grote jaren-’80 wijk Haagse Beemden kunnen bedienen. Een aanvullende buslijn blijft nodig: een eigen ringlijn ligt voor de hand.

Het tracé volgt verder de Crogtdijk (zoals bus 6/12/16). Dit is de noordelijke randweg, gelegen tussen de grootschalige industrieterreinen Emer-Noord en Emer-Zuid. De lijn kruist de Mark, en draait dan naar de vooroorlogse woonwijk Belcrum, eventueel via Konijnenberg. De tram volgt ook hier de buslijnen 6 en 12. De brede Speelhuislaan is geschikt voor een tramlijn: het is blijkbaar ooit gebouwd als uitvalsweg. De wijk krijgt twee haltes, één vlak bij de watertoren.

De lijn bereikt vervolgens de noordkant van Station Breda. Bij de huidige opwaardering van het station, krijgt de noordzijde ook een hoofdingang, met nieuwe kantoren / woningen.

Klik om te vergroten: lijnen rond het station…

Tramlijnen rond Station Breda

Het is daarom niet nodig, dat deze lijn het bestaande stationsplein aandoet (aan de voorkant). In plaats daarvan, gaat het onder de spoorlijn via een bestaande onderdoorgang (Terheijdenstraat), naar de Oranjesingel. Kort daarna is er een halte bij de Nieuwe Boschstraat: hier is overstap op een tramlijn naar Doornbos en Hoge Vucht.

De lijn gaat nu verder over de ring van singels, aan de buitenzijde. Dit zijn overigens niet de echte singels, die veel uitgebreider waren.

Kaart: Breda in 1869…

Bij de Nassaustraat / St. Ignatiusstraat, komt er overstap op een lijn naar Teteringen en Oosterhout. Er komt ook een halte bij de Claudius Prinsenlaan.

De volgende halte, bij het Wilhelminapark, geeft overstap op de voorgestelde noord-zuid lijn naar Ulvenhout. Kort daarna komt er een eigen halte voor de Wilhelminastraat, winkelstraat en looproute richting binnenstad.

Klik om te vergroten:

Tramlijnen in Breda

De lijn verlaat nu de singel-ring, en gaat rechtdoor over de Julianalaan. Bij de Irenestraat is er overstap op de voorgestelde tweede noord-zuid lijn, naar het Mastbos.Een volgende halte komt na de brug over de Weerijs, bij de Oranjeboomstraat.

De lijn volgt nu de hoofdstraat van de naoorlogse wijk De Heuvel (Dr. Struyckenstraat en Mastbosstraat). Het vervangt hier de huidige buslijnen 4 en 5. De wijk krijgt vier haltes: bij het winkelcentrum Struyckenplein , bij Heuvelbrink, aan het Heuvelplein, en aan het einde van de Mastbosstraat.

Klik om te vergroten:

Tramlijnen in Breda

Hier liep ook vroeger een tram: de streektram richting Rijsbergen en Antwerpen, van de Zuid-Nederlandsche Stoomtramweg-Maatschappij. De nieuwe stadstram zou eindigen bij de Mastbosstraat: de bebouwing houdt hier abrupt op, bij de Graaf Engelbertlaan, de zuidelijke randweg van Breda.

Deze lijn zou iets onder 11 km lang worden, met 19 haltes. Dat is redelijk lang voor een stadstramlijn, maar niet ondoenlijk.

Tram Breda: lijn langs singels

Tram Breda: noord-zuid lijnen

Deze tramlijnen in Breda horen bij een voorgesteld tramnet in de stad. Om het overzichtelijk te houden, worden ze in clusters beschreven: zie daarom ook de inleiding: Tram in Breda.

Beide tracés worden hier beschreven vanaf het station, maar ze worden gekoppeld aan tracés in het westen of noorden, om radiale tramlijnen te vormen. Beiden tracés lopen langs de middeleeuwse kern van Breda, ongeveer 500 m van elkaar.

Klik om te vergroten: twee tracés langs de stadskern…

Nieuwe tramlijnen in Breda

Het ‘Haven-Ginneken’ tracé loopt vanaf het station via de Spoorstraat, naar de Academiesingel. Na een halte op of naast de brug over de Mark, draait het naar de Nieuwe Prinsenkade. Dit is de kade van de oude haven aan de Mark. De haven vormt de westgrens van de middeleeuwse stad: het werd gedempt in de jaren ’60, en in 2007/2008 weer uitgegraven.

Beeld: De Prinsenkade, foto met CC3 licentie, door G. Lanting.

De tram rijdt verder langs het water, over de Prinsenkade en Markendaalseweg. Er komt een halte bij de Tolbrugstraat / Haagdijk. Het tracé draait vervolgens naar rechts met de Markendaalseweg, met een halte na de bocht. (Dit is ongeveer het vroegere verloop van de Mark, maar daarvan is niets meer zichtbaar).

Klik om te vergroten…

Tramlijn naar Ginneken

Na een halte bij de Fellenoordstraat, gaat de lijn verder over de Irenestraat. Een halte bij de Julianalaan geeft overstap om een tramlijn langs de singels: het bedient ook een winkelcentrum. De lijn loopt nu door de nieuwbouwwijk Boeimeer, onder de ringweg, en verder over de Willem van Oranjelaan. Op dit stuk komen er drie haltes: Langendijk, Chopinstraat en Baronielaan. Via de Duivelsbruglaan bereikt de lijn een eindhalte, op het terrein van verpleeghuis De Marckhoek, aan de rand van de oude dorpskern van Ginneken. Het tracé vanaf het station is 5 km lang: het zou gekoppeld worden aan een tram-tracé uit het noorden.

De tweede noord-zuid lijn verlaat het stationsplein in de andere richting, via de Meerten Verhoffstraat. Het gaat verder over de Kennedylaan en Vlaszak: dit stuk is wel smal en bochtig, maar er is voldoende ruimte voor een tramlijn. Een halte bij de Veemarktstraat / Catharinastraat ligt aan de rand van de oude kern.

Bij het Kloosterplein draait de lijn naar de Oude Vest, en vervolgens de Keizerstraat. Een halte hier ligt aan de zuidkant van de binnenstad. Daarna volgt de tram een duidelijke radiale route, over de nieuwe weg naar Ulvenhout (de oude is de Ginnekenweg). Een halte in de Vierwindenstraat geeft overstap op de singel-tramlijn.

Klik om te vergroten…

Nieuwe tramlijnen in Breda

Daarna komen er haltes bij de Eggestraat, de Dillenburglaan (winkelcentrum), en de Bavelselaan. De tram verlaat nu de bebouwde kom van Breda, en loopt kort langs de akkers, tot aan het dorp Ulvenhout. Een halte aan het Dorpsplein bedient de noordkant van het dorp. De eindhalte komt bij het begin van de Molenstraat (bij het tankstation), of aan de zuidrand (begin Chaamsebaan).

Het tracé vanaf het station is 6-7 km lang, afhankelijk van het eindpunt. Het zou samen met een tracé uit het westen een radiale lijn vormen.

Tram Breda: noord-zuid lijnen